PL EN


2011 | 2(44) | 5-25
Article title

Transformacja wsi 1989–2009: Zmienny rytm modernizacji

Authors
Content
Title variants
EN
The Polish countryside in the process of transformation 1989–2009: A differing pace of modernization
Languages of publication
PL EN
Abstracts
EN
The author of this essay argues that, in a longer time perspective, four major processes have been taking place in the countryside and changing its character in Polish as well as in other countries in Western and Central Europe: de-ruralization, de-agrarianization, development of a new model of agriculture (peasantization/ de-peasantization) and re-stratification. These processes are affecting 1) the place of the countryside in society, 2) the place of agriculture in society and in national economy, 3) the structure of the countryside as a social subsystem. These changes have been taking place throughout the last two decades, albeit with different speed in different time periods. Three of them, de-ruralization, de-agrarianization and re-stratification, are continuations of processes which took place before 1989. Their dynamics does not differ from that in Western and Central-Eastern Europe. The fourth, more original process can also be detected in the development of a new agrarian model: the adjustment of the post-communist structure of agricultural production to the market economy.
PL
W szkicu autorka wykazuje, że w długiej perspektywie czasowej na polskiej wsi, podobnie jak w Europie Zachodniej oraz Środkowej, zachodzą cztery wielkie procesy zmieniające jej oblicze: deruralizacja, dezagraryzacja, kształtowanie się nowego modelu rolnictwa (pezantyzacja/depezantyzacja) oraz restratyfikacja. Kształtują one nowe miejsce wsi w społeczeństwie, nowe miejsce rolnictwa w społeczeństwie i gospodarce oraz nową strukturę wsi jako subsystemu społecznego. Zmiany były obserwowane w całym analizowanym dwudziestoleciu, choć w krótszych odcinkach czasu przebiegały w różnym tempie. Trzy z nich – deruralizacja, dezagraryzacja i restratyfikacja są kontynuacją procesów, które zachodziły już przed 1989 r. Występują one powszechnie zarówno w Europie Zachodniej, jak i Środkowo-Wschodniej. Pewną oryginalność można natomiast odnotować w tworzeniu się nowego modelu agrarnego, dostosowania postkomunistycznych struktur produkcyjnych rolnictwa do gospodarki rynkowej.
Contributors
  • Uniwersytet Warszawski, Centrum Europejskich Studiów Regionalnych i Lokalnych (EUROREG), m.halamska@uw.edu.pl
  • Maria Halamska, Uniwersytet Warszawski, Centrum Europejskich Studiow Regionalnych i Lokalnych (EUROREG), ul. Krakowskie Przedmiescie 30, 00-927 Warszawa, Poland
References
  • Błąd M., 2009, "Rolnictwo jako "przechowalnia" nadwyżek siły roboczej w okresie transformacji systemowej w Polsce", Wieś i Rolnictwo, nr 4(145).
  • Czapiński J., Panek T. (red.), 2001, Diagnoza społeczna 2000. Warunki i jakość życia Polaków oraz ich doświadczenia z reformami systemowymi po 10 latach transformacji, Warszawa: Wyższa Szkoła Finansów i Zarządzania.
  • Czapiński J., Panek T. (red.), 2004, Diagnoza społeczna 2003. Warunki i jakość życia Polaków, Warszawa: Wyższa Szkoła Finansów i Zarządzania.
  • Czapiński J., Panek T. (red.), 2006, Diagnoza społeczna 2005. Warunki i jakość życia Polaków, Warszawa: Vizja Press&IT.
  • Czapiński J., Panek T. (red.), 2007, Diagnoza społeczna 2007. Warunki i jakość życia Polaków. Raport, Warszawa: Vizja Press&IT.
  • Czapiński J., Panek T. (red.), 2009, Diagnoza społeczna 2009. Warunki i jakość życia Polaków. Raport, Warszawa: Centrum Rozwoju Zasobów Ludzkich.
  • Czarnecki A., 2008, "Urbanizacja wsi w obrębie obszarów metropolitarnych", w: M. Drygas, A. Rosner (red.), Polska wieś i rolnictwo w Unii Europejskiej. Dylematy i kierunki przemian, Warszawa: Instytut Rozwoju Wsi i Rolnictwa PAN.
  • Domański H., 2004, Struktura społeczna, Warszawa: Wydawnictwo Naukowe Scholar.
  • Dzun W., 2005, Państwowe gospodarstwa rolne w procesie przemian systemowych w Polsce, Warszawa: Instytut Rozwoju Wsi i Rolnictwa PAN.
  • Dzun W., 2008, "Duże gospodarstwa rolne przed i po wejściu do UE", w: M. Drygas, A. Rosner (red.), Polska wieś i rolnictwo w Unii Europejskiej. Dylematy i kierunki przemian, Warszawa: Instytut Rozwoju Wsi i Rolnictwa PAN.
  • Eberhard P, 1991, "Przemieszczenie i dynamika ludności wiejskiej w Europie Środkowo-Wschodniej w XX wieku", Zeszyty Instytutu Geografii Przestrzennego Zagospodarowania PAN, nr 3.
  • Fedyszak-Radziejowska B., 2008, "Psychospołeczny wymiar zmian na polskiej wsi", w: M. Drygas, A. Rosner (red.), Polska wieś i rolnictwo w Unii Europejskiej. Dylematy i kierunki przemian, Warszawa: Instytut Rozwoju Wsi i Rolnictwa PAN.
  • Frenkel I., 2003, Struktura społeczno-zawodowa ludności wiejskiej w świetle wyników Spisu 2002, Warszawa: Instytut Rozwoju Wsi i Rolnictwa PAN.
  • Frenkel I., 2005, "Struktura demograficzno-zawodowa ludności wiejskiej w świetle wyników Narodowego Spisu Powszechnego 2002", w: A. Rosner (red.), Uwarunkowania i kierunki przemian społeczno-gospodarczych na obszarach wiejskich, Warszawa: Instytut Rozwoju Wsi i Rolnictwa PAN.
  • Frenkel I., 2008, "Przemiany demograficzne i aktywność ekonomiczna ludności wiejskiej w pierwszych latach XXI wieku", w: M. Drygas, A. Rosner (red.), Polska wieś i rolnictwo w Unii Europejskiej. Dylematy i kierunki przemian, Warszawa: Instytut Rozwoju Wsi i Rolnictwa PAN.
  • Fuga A., 2007, "Les groupes sociaux ruraux transitionnels. L'exemple albanais dans le contexte des Balkans ", w: Y. Lugenbuhl (red.), Nouvelles urbanités, nouvelles ruralités en Europe, Bruxelles, New York: P.I.E. Peter Lang.
  • Halamska M., 1998, Dekolektywizacja rolnictwa w Europie Środkowej i jej społeczne konsekwencje, Warszawa: Instytut Rozwoju Wsi i Rolnictwa PAN.
  • Halamska M., 2004, "A different end of the peasants?", Polish Sociological Review, nr 3(147).
  • Halamska M., 2005, ""Segment agrarny" w zmieniającej się strukturze społeczeństwa polskiego", Wieś i Rolnictwo, suplement do nr 3(128).
  • Halamska M., 2007, "Przemiany polskiej wiejskości", w: G. Gorzelak, A. Tucholska (red.), Rozwój, region, przestrzeń, Warszawa: Ministerstwo Rozwoju Regionalnego. Departament Informacji i Promocji.
  • Kaleta A., 2005, "Wielozawodowość na obszarach wiejskich", w: K. Gorlach, A. Foryś, W obliczu zmiany - wybrane strategie działania mieszkańców polskiej wsi, Kraków: Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego.
  • Kovách I., 1997, "Jakość życia w 6 wybranych krajach postsocjalistycznych", Wieś i Rolnictwo, nr 3(96).
  • Pięcek B., 2006, "Czy wieś polska się wyludnia?", Wieś i Rolnictwo, nr 1(130).
  • Poczta W., 2008, "Rolnictwo", w: J. Wilkin, I. Nurzyńska, Polska wieś 2008. Raport o stanie wsi, Warszawa: Fundacja na rzecz Rozwoju Polskiego Rolnictwa.
  • Rocznik demograficzny, 2008, Warszawa: Główny Urząd Statystyczny.
  • Rocznik statystyczny rolnictwa i obszarów wiejskich, 2008, Warszawa: Główny Urząd Statystyczny.
  • Rocznik statystyczny województw, 2008, Warszawa: Główny Urząd Statystyczny.
  • Rey V., Gerbaud F. (red.), 1996, Les nouvelles campagnes de l'Europe centre orientale, Paris: CNRS Editions.
  • Rosner A., 2008, "Przestrzenne zróżnicowanie poziomu rozwoju społeczno-gospodarczego obszarów wiejskich w Polsce", w: M. Drygas, A. Rosner (red.), Polska wieś i rolnictwo w Unii Europejskiej. Dylematy i kierunki przemian, Warszawa: Instytut Rozwoju Wsi i Rolnictwa PAN.
  • Szemberg A., 1998, "Przemiany w strukturze obszarowej gospodarstw chłopskich w pierwszych latach transformacji", Wieś i Rolnictwo, nr 1(98).
  • Zegar J., 2007, "Kwestia gospodarstw samozaopatrzeniowych w Polsce", Wieś i Rolnictwo, nr 1 (134).
  • Zegar J., 2008, "Z czego żyje polska wieś?", w: J. Wilkin, I. Nurzyńska, Polska wieś 2008. Raport o stanie wsi, Warszawa: Fundacja na rzecz Rozwoju Polskiego Rolnictwa.
Document Type
Publication order reference
Identifiers
CEJSH db identifier
11PLAAAA10447
YADDA identifier
bwmeta1.element.3f592ad2-7e5a-3ee3-963c-233bf1bd68b5
JavaScript is turned off in your web browser. Turn it on to take full advantage of this site, then refresh the page.