2015 | 24 | 4 | 71-89
Article title

Pojęcie miłosierdzia w „Dzienniczku” św. Faustyny Kowalskiej (część I)

Title variants
The concept of mercy in the “Diary” by saint Faustina Kowalska (part I)
Languages of publication
All the contexts of the usage of the lexeme “mercy” in the “Diary” by saint Faustina give it a new semantic field and they stretch the term “mercy” onto all types of God’s activity – from the creation of the world to the salvation of mankind. It shows that the author anticipated the intuitions of the Second Vatican Council and contemporary research on this Christian notion, which has not been fully presented and understood yet. For theologians many phrases can be clear evidence that the massage of this text must have come from the revelation, for example such expressions as “depths of tenderness”, “the bosom of the Father”. For a theologian and biblical scholar it is a clear reference to Hebrew rahamīm, about which Faustina could not know. The expression “the bosom of the Father” is rarely used in religious texts even mystical ones. The image of mercy and attitudes one can adopt in relation to it point out mainly to one notion – worshipping the Divine Mercy. This image is proven by the research of key words – they focus on the priority of worshipping over other attitudes, even over the attitude of trust which is so often mentioned. Semantic transgressions can be noticed in the texts – shifts of the meaning, which are a particular characteristic of mystical writings. In this research those shifts refer to a semantic field of a lexeme “worship”. They also show that phrases describing a relationship of “mercy” “man – man” where included to a semantic field describing the relationship “man – God” and they mainly refer to the semantic scope of a lexeme “mercy”. The “Diary” clearly breaks with a common dictionary-based negative image of a situation of humiliating inequality which could be generated by showing mercy. According to Faustina’s text lowering of God to man and, similarly, of man to another man is aimed at making those people and their positions equal, entering into deep mutual participation and experiencing the same situation. Thus, showing mercy does not create a chasm between the giver and recipient but it annuls it. Such a wide semantic field exceeds a stereotypical (or prototypical) Christian image of mercy, which is mostly limited to a model of the merciful Samaritan or the father of a prodigal son, of Caritas foundation or religious orders which help the sick and the poor. According to the “Diary” every God’s activity demonstrates mercy, every action of Jesus as presented in the gospels, every healing, every meeting with people (with Nicodemus, Mary Magdalene, with a young man from Nain), a selection of disciples and the sermon on the mountain. We should include there a description of the creation of the world, events with the Babel tower and the flood. However if we made a survey and presented three images: of Christmas, of the Samaritan leaning over a dying man on the way from Jericho and the scene of Resurrection and if we asked which picture illustrated the Divine Mercy, people would most often point out the second image. For Faustina, however, there is no greater manifestation of mercy than the incarnation and resurrection. The issue of sacraments is treated in a similar way. The “Diary” points out that one should not look for the elements of mercy in the Eucharist but that the whole Eucharist should be interpreted as a gift of the Divine Mercy. It cannot be said, for example, that confession is more the image of mercy that baptism, confirmation or Eucharist. Undoubtedly, it can be perceived in this way due to existing stereotypes. This research, though it seems vast, is only an introduction to a more detailed analysis (hence a note at the title – part 1)
Physical description
  • Bartmiński J., Językowe podstawy obrazu świata, Lublin: Wydawnictwo UMCS 2007.
  • Bartmiński J., Stereotypy mieszkają w języku. Studia etnolingwistyczne, Lublin: Wydawnictwo UMCS 2009.
  • Bieńkowska D., Miłosierdzie, w: Nazwy wartości. Studia leksykalno-semantyczne, red. J. Bartmiński, M. Mazurkiewicz-Brzozowska, Lublin: Wydawnictwo UMCS 1993, 65–73.
  • Encyklopedia katolicka, t. 12, red. S. Wilk, E. Ziemann, i in., Lublin: TN KUL 2008.
  • Jan Paweł II, Dives in misericordia. Encyklika o Bożym Miłosierdziu (1980), Poznań: Pallottinum 2002.
  • Kowalska św. s. F., Dzienniczek. Miłosierdzie Boże w duszy mojej, Kraków: Wydawnictwo Księży Marianów PROMIC 2011.
  • Migdał J., Piotrowska-Wojaczyk A., O słownictwie religijnym w słownikach języka polskiego (przeobrażenia warsztatu leksykograficznego od połowy XX wieku), w: Język doświadczenia religijnego, t. 4, red. G. Cyran, E. Skorupska-Raczyńska, Szczecin: Wydawnictwo Uniwersytetu Szczecińskiego 2012, 229–247.
  • Ożóg K., Miłosierdzie w języku, literaturze i kulturze polskiej, w: By nie zabrakło miłości. Piętnaście lat Szkolnych Kół Caritas, red. Z. Sobolewski, A. Sochal, Warszawa: Pro Caritate 2011, 167–192.
  • Piotrowska-Wojaczyk A., Opis leksykograficzny słownictwa religijnego na przykładzie wybranych haseł, w: Język. Religia. Tożsamość, t. 3, red. G. Cyran, E. Skorupska-Raczyńska, Gorzów Wielkopolski: Wydawnictwa Naukowego Państwowej Wyższej Szkoły Zawodowej im. Jakuba z Paradyża w Gorzowie Wielkopolskim 2009, 29–37.
  • Rutkowska I., Mistyka – studium terminu, w: Człowiek i sacrum. O pojęciach religijnych w języku i kulturze, red. D. Sarzyńska, R. Tokarski, Sandomierz: Towarzystwo Naukowe Sandomierskie – Wyższa Szkoła Humanistyczno-Przyrodnicza 2006, 275–286.
  • Rutkowska I., Chrześcijaństwo jako nowa religia wymagająca nowego języka. Ślady językowo-religijnej rewolucji w Listach św. Pawła, w: Język. Religia. Tożsamość, t. 3, red. G. Cyran, E. Skorupska-Raczyńska, Gorzów Wielkopolski: Wydawnictwo Naukowe Państwowej Wyższej Szkoły
  • Zawodowej im. Jakuba z Paradyża w Gorzowie Wielkopolskim 2009, 81–91.
  • Rutkowska I., Językowa kreacja doświadczeń mistycznych w Dzienniczku św. Faustyny Kowalskiej, Poznań: Wydziale Filologii Polskiej UAM 2012, mps rozprawy doktorskiej Biblioteka UAM w Poznaniu.
  • Mały słownik teologiczny, red. K. Rahner, H. Vorglimler, tłum. T. Mieszkowski, P. Pachciarek, Warszawa: IW PAX 1996.
  • Sambor J., Język polski w świetle statystyki, w: Współczesny język polski, red. J. Bartmiński, Lublin: Wydawnictwo Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej 2001, 503–526.
  • Słownik języka polskiego, red. W. Doroszewski, t. 4, Warszawa: PWN 1962.
  • Słownik języka polskiego, red. M. Szymczak, t. 2, Warszawa: PWN 1988
  • Słownik współczesnego języka polskiego, red. B. Dunaj, Warszawa: PWN 1996.
  • Słownik teologiczny, t. 1, red. A. Zuberbier, Katowice: Księgarnia św. Jacka 1985.
  • Praktyczny słownik biblijny, red. A. Grabner-Heider, tłum. T. Mieszkowski, P. Pachciarek, Warszawa: IW PAX 1994.
  • Uniwersalny słownik języka polskiego, t. 2, red. S. Dubisz, Warszawa: PWN 2003.
Document Type
Publication order reference
YADDA identifier
JavaScript is turned off in your web browser. Turn it on to take full advantage of this site, then refresh the page.