PL EN


2019 | 2 | 1 | 47-63
Article title

Physical education and sport in Slovakia after the establishment of Czechoslovakia (1918-1924)

Authors
Content
Title variants
PL
Wychowanie fizyczne i sport na Słowacji po utworzeniu Czechosłowacji (1918-1924)
Languages of publication
EN
Abstracts
EN
Creation of the Czecho-Slovak Republic after the WWI, in 1918, was a milestone also in the development of physical education and sport in Slovakia. New Czecho-Slovak government tried, within the new constitutional conditions, to enforce the Czechoslovak character of the state and to withhold the Hungarian influence in individual towns. Following its multi-national, multi-cultural and multi-confessional history, Slovakia had to get over long-time Hungarian wrongdoing and Hungarization also in the area of sport. Before 1918, the Hungarian and partially also German sport clubs prevailed and any efforts to establish Slovak sport clubs were more platonic than realistic. However, the conditions and circumstances changed and were adapted to the new state layout after 1918.Because of the tense military-political situation at the Czech borders and in Slovakia during 1918–1920, arrival of the Czech and also German sport organizations was postponed until 1921. The Sokol (Falcon) organization started to organize its advertising tours in Slovakia in 1921. Sim-ilarly, the German organizations DTV came to Bratislava in 1921 and to Spiš in 1922. In 1920, the Sokol organization had 93 units with 18 494 members, the RTJ organization had 31 units with 4139 members and the Orol(Eagle) organization had 149 units with 15 772 members. Nationally conscious members of Slovak intelligence were entering the Sokol organization independently of their party membership or political orientation. Bratislava was a typical example of such attitude. The long-time rival of the (originally Czech) Sokol organization was the Orol organization, which formally belonged to the Czecho-Slovak Orol but had also an autonomous management in Slovakia. Physical education in the Orol was only secondary, because the organization was mostly religiously focused. All relevant national physical education, sport, scout or touristic organizations gradually established themselves. Particularly the physical education organizations were ideologically closely connected with political parties. Football, volleyball, basketball, tennis, swimming, wrestling, box and table tennis became the most popular sports during 1918–1924. However, Slovakia lagged behind when talking about the material and technical equipment, swimming pools or gyms. Czech sport enthusiasts, who originally came during 1918–1920 to protect the new republic, often helped with the development and management of the sport clubs as well.
Utworzenie Republiki Czechosłowackiej po pierwszej wojnie światowej, w 1918 r., było kamieniem milowym także w rozwoju wychowania fizycznego i sportu na Słowacji. Nowy czesko--słowacki rząd usiłował, w ramach nowych warunków konstytucyjnych, ustanowić czechosłowacki charakter państwa i ograniczyć węgierskie wpływy w poszczególnych miastach. Po długotrwałym okresie swojej wielonarodowej, wielokulturowej i wielowyznaniowej historii Słowacja musiała przezwyciężyć długi czas węgierskich krzywd i madziaryzacji również w dziedzinie sportu. Przed rokiem 1918 dominowały węgierskie i częściowo niemieckie kluby sportowe, a wszelkie wysiłki utworzenia słowackich klubów sportowych miały bardziej iluzoryczny niż realistyczny charakter. Niemniej, po 1918 r. warunki i okoliczności zmieniły się i do-stosowano je do nowego porządku państwowego. Ze względu na napiętą sytuację militarno-polityczną na granicy Czech i w Słowacji w latach 1918–1920, tworzenie czeskich i niemieckich organizacji sportowych odłożono do 1921 r. Organizacja „Sokół” rozpoczęła swoją kampanię reklamową na Słowacji w 1921 r. Również organizacje niemieckie DTV pojawiły się w Bratysławie w 1921 r.,a na Spiszu –w 1922 r. W 1920 r. organizacja „Sokół” miała 93 gniazda zrzeszające 18494 członków, organizacja RTJ miała 31 jednostek z 4139 członkami, a organizacja Orol (Orzeł) miała 149 jednostek zrzeszających 15772 członków. Posiadający świadomość narodową członkowie słowackiej inteligencji wstępowali w szeregi organizacji „Sokół” niezależnie od swojej przynależności partyjnej czy orientacji politycznej. Typowym przykładem takich zachowań była Bratysława. Długoletnim rywalem (początkowo czeskiej) organizacji „Sokół” była organizacja Orol, która urzędowo należała do czechosłowackiego Orola, ale miała również autonomiczne kierownictwo na Słowacji. Wychowanie fizyczne było w Oroluna drugim planie, ponieważ była to organizacja ukierunkowana przede wszystkim wyznaniowo. Wszystkie omawiane narodowe organizacje związane z wychowaniem fizycznym, sportem, skautingiem lub turystyką stopniowo ugruntowywały swoje pozycje. Zwłaszcza organizacje wy-chowania fizycznego, które były ideologicznie związane z partiami politycznymi. W latach 1918–1924 dyscyplinami sportu, które zyskały największą popularność, były piłka nożna, siatkówka, koszykówka, tenis, pływanie, zapasy, boks i tenis stołowy. Jednak Słowacja pozostawała w tyle pod względem wyposażenia technicznego i materialnego, basenów pływackich czy sal gimnastycznych. Czescy entuzjaści sportu, którzy pierwotnie przybyli na Słowację w latach 1918–1920 w celu obrony nowej republiki, często pomagali w zakładaniu klubów sportowych, jak również w zarządzaniu nimi.
Keywords
Contributors
author
  • Department of Physical Education and Sport, Faculty of Chemical and Food Tchnology, Slovak University of Technology, Bratislava, Slovak Republic
References
  • Baráth L., Začiatky činnosti maďarských telovýchovných a športových spolkov v medzivojnovom Československu, Univerzita Konštantína Filozova, Fakulta stredoeurópskych štúdií, Nitra 2011.
  • Bobrík M., Nemecká menšina na Slovensku a jej telovýchovné a športové activi-ty v rokoch 1918–1945, Slovenská technická univerzita, Bratislava 2006.
  • Encyklopédia Slovenska, Veda, Bratislava 1980.
  • Grexa J., 60 rokov prípravy telovýchovných pedagógov na Univerzite Komenského v Bratislave, [in:] 60 rokov prípravy telovýchovných pedagógov na Univerzite Komenského v Bratislave. Zborník vedeckej konferencie s medzinárodnou účasťou FTVŠ UK Bratislava – 1.10.1999, Bratislava 1999, p. 12, ISBN 80-967487-9-3.
  • Letenayová Z., Mutkovič J. a kol., 100 rokov organizovanej atletiky na Slov-ensku, Slovenský zväz atletiky, Bratislava 1994.
  • Machajdík I., Športové hry starej Bratislavy: fenomén športu v mestskom pros-tredí do roku 1938, 1. vyd., Perfekt, Bratislava2011.
  • Perútka J., Dejiny telesnej výchovy a športu na Slovensku, Šport – slovenské te-lovýchovné vydavateľstvo, Bratislava 1980.
  • Sedliačik I., Od začiatku po začiatok (Činnosť YMCA Banská Bystrica v rokoch 1919–1999), YMCA, Banská Bystrica 2004.
  • Štatistický lexikon obcí v krajine slovenskej: Úradný soznam miest podľa zákona zo 14. Apríla 1920, čís. 266 Sb. zák. a nar, Orbis, Praha 1936.
  • Šulc I., Uhorský karpatský spolok a Karpathenverein na Slovensku, Univerzita Pavla Jozefa Šafárika, Košice 2004.
  • Tlustý T., Budování národních organizací YMCA v Československu a Polsku: rozvoj tělesné kultury v letech 1918–1939, Univerzita Karlova, nakla-datelství Karolinum, Praha 2017.
  • Tobiáš I., YMCA na Slovensku v rokoch 1918–1938, diplomová práca, FTVŠ UK, 1969.
  • Waic M., Sokol v české společnosti: 1862–1938, Fakulta tělesné výchovy a sportu UK, Praha 1997.
Document Type
Publication order reference
Identifiers
YADDA identifier
bwmeta1.element.desklight-03af4eac-9b7a-479d-8cd1-76ce806191d6
JavaScript is turned off in your web browser. Turn it on to take full advantage of this site, then refresh the page.