PL EN


2017 | 1/39 | 49-71
Article title

O fundamentalnych relacjach między prawdą, wolnością, dialogiem i budowaniem tożsamości – z perspektywy teorii mowy

Authors
Selected contents from this journal
Title variants
EN
Fundamental Relations between Truth, Freedom, Dialogue and Personal Identity from the Perspective of the Theory of Speech
Languages of publication
PL
Abstracts
PL
W tekście podjęto kwestię relacji między wolnością, prawdą i dialogiem, próbując ustalić, co sprawia, że obecność dialogu stanowi objaw zdrowia społecznego. Rozpatruje się przy tym mowę w jej funkcji poznawczej, traktowanej jako funkcja elementarna. Zwykłe funkcjonowanie mowy oraz istotę dialogu upatruje się przy tym po pierwsze w możliwości zaprzeczania, która wiąże się z koniecznym istnieniem ontycznej różnorodności bytów oraz z wyróżnikiem istoty mówiącej jako panującej nad alternatywami. Wszystko to funduje wolność w jej najbardziej podstawowym rozumieniu. Drugim czynnikiem, który trzeba wziąć pod uwagę, by zrozumieć, czym jest dialog w jego fundamentach, jest potrzeba prawdy i konieczność jakichś realizacji prawdy. Te dwa elementy widziane łącznie – możliwość zaprzeczania i potrzeba prawdy – pokazują, że ostatecznym gwarantem prawdy w każdym konkretnym wypadku jest sam mówiący, a gwarancja, którą swym mówieniem daje, to zobowiązanie do działań niesprzecznych z wypowiadaną treścią. Ten moment osobistego, wolnego odniesienia do zawsze wspólnej prawdy pokazuje, w jaki sposób w dialogu budowana jest tożsamość osobowa. Dodatkowo wyjaśnia się, jak to się dzieje, że wraz z każdym nowym powiedzeniem może pojawić się nowy sens.
EN
The article discusses the problem of relations between freedom, truth and the dialogue, and tries to establish what makes the presence of the dialogue to be a symptom of social health. Here speech is being considered in its cognitive function taken as an elementary one. Ordinary functioning of speech and the essence of the dialogue is being seen, first, in the possibility of denial, that is connected with necessary existence of ontic diversity of beings and with the trait of the speaking being as mastering over alternatives. All this conditions are at the base of freedom in its most primary meaning. The second factor that must be considered while trying to understand what constitutes the dialogue in its essence is the need for truth and the necessity of some realisations of truth. These two elements, taken jointly – the possibility of denial and the need for truth – show that the final warrantor of truth is the speaker herself/himself, and the warranty that she/he is giving as speaking is the obligation to act in accordance with her/his statement(-s). This moment of the personal, free reference to always common truth shows how personal identity is being built in the dialogue. Additionally it becomes clear how a new sense can arise with any new statement.
Year
Volume
Pages
49-71
Physical description
Contributors
References
  • Arendt, Hannah. Eichmann in Jerusalem. New York: Penguin Books, 1983.
  • Arystoteles. Metafizyka, t. I i II. Lublin: KUL, 2000.
  • Austin, John Langshaw. „Truth”. W: John Langshaw Austin, Philosophical Papers.Oxford: Clarendon Press, 1961.
  • Bachtin, Michaił. „Problem gatunków mowy”. W: Michaił Bachtin, Estetyka twórczościsłownej, 348–402. Warszawa: PIW, 1986.
  • Bachtin, Michaił. W stronę filozofii czynu. Gdańsk: słowo/obraz terytoria, 1997.
  • „Bądź wolność Twoja”: Józefa Tischnera refleksja nad życiem publicznym, red. JarosławJagiełło, Władysław Zuziak. Kraków: Znak i PAT, 2005.
  • Bogusławski, Andrzej. A Study in the Linguistics-Philosophy Interface. Warszawa:Bel-Studio, 2007.
  • Bogusławski, Andrzej. Semantyka, pragmatyka. Leksykografa głos demarkacyjny.Warszawa: Takt, 2008.
  • Bogusławski, Andrzej. Roztrząsania nadlingwistyczne. Warszawa: Bel-Studio, 2011.
  • Bogusławski, Andrzej, Ewa Drzazgowska. Język w refleksji teoretycznej. Przekrojehistoryczne, t. I–II. Warszawa: Katedra Lingwistyki Formalnej UniwersytetuWarszawskiego, 2016.
  • Buber, Martin. Ich und Du. Stuttgart: Reclam, 1983.
  • Bühler, Karl. Sprachtheorie. Jena: Gustav Fischer, 1934.
  • Chapel, Joseph F. „Ferdinand Ebner: na początku było słowo”. Paedagogia Christiana1/35 (2015): 99–109.
  • Diels, Hermann, Walther Kranz. Die Fragmente der Vorsokratiker: griechisch unddeutsch. Dublin, Zürich: Weidmann, 1972, 1973.
  • Duraj-Nowosielska, Izabela. Robić coś i coś powodować. Opozycja agentywnościi kazuatywności w języku polskim. Warszawa: Wydział Polonistyki UW, 2007.
  • Ebner, Ferdinand. Wort und Liebe. Berlin: LitVerlag, 2015.
  • Ebner, Ferdynand. Słowo i realności duchowe. Fragmenty pneumatologiczne. Chojnice:Oficyna Wydawnicza Fundacji Fuhrmanna, 2016.
  • Eriugena, Jan Szkot. Periphyseon, ks. II. Kęty: Wydawnictwo Marek Derewiecki.
  • Frege, Gottlob. „Myśl. Studium logiczne”. W: Gottlob Frege, Pisma semantyczne,100–129. Warszawa: PWN.
  • Horvitz, Rivka. „Ferdinand Ebner als Quelle von Martin Bubers Ich und Du”. W:Untersuchungen zum „Brenner”, red. Walter Methlagl, Eberhard Sauermann,Sigurd Paul Scheichl, 283–294. Salzburg: Otto Müller, 1981.
  • Itkonen, Esa. Universal History of Linguistics. India, China, Arabia, Europe. Amsterdam–Philadelphia: Benjamins, 1991.
  • Kłoczowski, Jan Andrzej. Filozofia dialogu. Poznań: W drodze, 2011.
  • Konfucjusz. Dialogi konfucjańskie. Wrocław: Ossolineum,1976.
  • Łukasiewicz, Jan. O zasadzie sprzeczności u Arystotelesa. Warszawa: PWN, 1987.
  • Otto, Detlef. „Johann Georg Hamann”. W: Klassiker der Sprachphilosophie: von Platonbis Noam Chomsky, red. Tilman Borsche, 197–213. München: Beck, 1996.
  • Peirce, Charles Sanders. Phänomen und Logik der Zeichen. Frankfurt am Main:Suhrkamp, 1983.
  • Peirce, Charles Sanders. Semiotische Schriften, Bd. 1–2. Frankfurt am Main: Suhrkamp,1986, 1990.
  • Platon. „Fajdros”. W: Platon, Dialogi. Warszawa: Unia Wydawnicza Verum, 1993.
  • Platon. Kratylos. Lublin: KUL, 1990.
  • Platon. „Sofista”. W: Platon, Sofista. Polityk. Warszawa: PWN, 1956.
  • Rosenberg, Marshall B. Porozumienie bez przemocy. O języku serca. Warszawa:Czarna Owca, 2015.
  • Skorulski, Krzysztof. „Ebnerowska dialogika w kontekście”. W: Ferdynand Ebner,Słowo i realności duchowe. Fragmenty pneumatologiczne, 235–295. Chojnice:Oficyna Wydawnicza Fundacji Fuhrmanna, 2016.
  • Skorulski, Krzysztof. „Słowo i pustosłowie”. Przegląd Pedagogiczny 1 (2013): 105––118.
  • Skorulski, Krzysztof. „Aktualność i performatywność słowa”, Paedagogia Christiana1/35 (2015): 13–40.
  • Spaemann, Robert. Osoby. O różnicy między czymś a kimś. Warszawa: Oficyna Naukowa,2001.
  • Styczeń, Tadeusz. „Aksjologiczne podstawy kultury politycznej”. W: Sacrum i kultura.Chrześcijańskie korzenie przyszłości, red. Ryszard Rubinkiewicz, StanisławZięba, 167–185. Lublin: KUL, 2000.
  • Tischner, Józef. Etyka solidarności oraz Homo sovieticus. Kraków: Znak, 1992.
  • Tischner, Józef. Etyka solidarności. Kraków: Znak, 2000.
  • Tischner, Józef. Myśli o wolności, władzy i wspólnocie. Kraków: Znak, 2016.
  • Weil, Simone. Zakorzenienie i inne fragmenty. Wybór pism. Kraków: Znak, 1961.
  • Wittgenstein, Ludwig. Tractatus logico-philosophicus. Warszawa: PWN, 2000.
Document Type
Publication order reference
Identifiers
YADDA identifier
bwmeta1.element.desklight-14f27734-19be-4e5d-addf-c6afbdc41f67
JavaScript is turned off in your web browser. Turn it on to take full advantage of this site, then refresh the page.