PL
Tematem niniejszego artykułu jest rola i miejsce kobiet w twórczości awangardowej. Kobiety zawsze były akuszerkami procesów transformacyjnych i modernizacyjnych, choć ich wkład często był pomijany czy przemilczany, były aktywne i obecne, choć nie zawsze widoczne czy pamiętane. W tekście przypomniane zostały sylwetki kobiet związanych z ruchami awangardowymi działającymi m.in. w Krakowie, Lwowie czy Poznaniu w latach dwudziestych XX wieku – tłumaczek włoskich i francuskich futurystów (Janina de Witt, Wanda Melcer, Anna Ludwika Czerny), aktorek recytujących wiersze na wieczorach awangardowych (określanych jako recytatorki „słowoplastyczne”: Julia Romowicz, Janina Przybylska, Zofia Ordyńska, Helena Buczyńska, Irena Solska, Anna Frenkiel, Stanisława Wysocka), recenzentek, redaktorek i dziennikarek (Anna Limprechtówna, Maria Sławińska, Bronisława Rychter-Janowska, Jadwiga Migowa, Jadwiga Osbergerówna).
EN
The subject of the article is the place and role of women in avant-garde creativity. Women always were midwives of transformative and modernization processes, though their contribution was often omitted or passed over in silence; they were active and present, though not always visible and remembered. The text reminds of the figures of the women connected with the avant-garde movement of, inter alia, Cracow, Lvov, or Poznań in the 1920s, the translators of Italian and French futurists (Janina de Witt, Wanda Melcer, Anna Ludwika Czerny), the actresses reciting poems at avant-garde soirées (referred to as “vivid word” woman reciters: Julia Romowicz, Janina Przybylska, Zofia Ordyńska, Helena Buczyńska, Irena Solska, Anna Frenkiel, Stanisława Wysocka), woman reviewers, woman editors and woman journalists (Anna Limprechtówna, Maria Sławińska, Bronisława Rychter-Janowska, Jadwiga Migowa, Jadwiga Osbergerówna).