PL EN


2015 | 2 | 139-162
Article title

Dlaczego nie powinno się gotować koźlęcia w mleku jego matki (Wj 23,19b; 34,26b; Pwt 14,21b)?

Content
Title variants
EN
Why should not boil a kid in its mother's milk (Ex 23,19b; 34,26b; Deuteronomy 14,21b)?
Languages of publication
PL
Abstracts
PL
Biblijny zakaz „gotowania koźlęcia w mleku jego matki” (Wj 23,19b; 34,26b; Pwt 14,21b) nie doczekał się zadowalającego wyjaśnienia. W artykule dokonany zostaje przegląd dotychczasowych propozycji. Autor sugeruje, że pierwotnie (VIII w. przed Chr.) nakaz ten związany był z obowiązującym w kontekście kultu tabu, nakazującym oddzielenie tego, co symbolizuje życie (mleko), od tego, co symbolizuje śmierć (gotowanie). Z czasem zasada ta uległa uogólnieniu i stała się jednym z elementów podkreślających odrębność etniczną i kulturową Izraela. Słowa kluczowe: koźlę, mleko, matka, tabu, marker etniczny
EN
The biblical prohibition of “cooking a kid in its mother’s milk” (Ex 23,19b; 34,26b; Deuteronomy 14,21b) did not live a satisfactory explanation. The article is a review of existing proposals. The author suggests that it was originally (VIII in. BC.) related with applicable in the context of worship taboo, ordering the separation of what symbolizes life (milk), from what symbolizes death (cooking). Over time, this principle generalized and became one of the elements highlighting ethnic and cultural distinctiveness of Israel.
Keywords
PL
EN
kid   milk   mother   taboo   ethnic marker  
Year
Issue
2
Pages
139-162
Physical description
References
  • Alter R., Exodus, w: The Five Books of Moses. A Translation with Commentary, New York–London 2004, s. 297–535.
  • Braulik G., Deuteronomium 1–16,17 (NEB), Würzburg 1986.
  • Bright J., The Apodictic Prohibition: Some Observations, „Journal of Biblical Literature” 92 (1973), s. 185–204.
  • Buis P., Leclercq J., Le Deutéronome, Paris 1963.
  • Carmichael C.M., On Separating Life and Death: An Explanation of Some Biblical Laws, „Harvard Theological Review” 69 (1979), s. 1–7.
  • Childs B.S., Il Libro dell’Esodo. Commento critic-teologico, Casale Monferrato 1995 (oryg. ang. 1974).
  • Clines D.J.A., The Dictionary of Classical Hebrew (jako: DCH), t. 5, Sheffield 2001.
  • Cohen M., Ségrégationisme et intégrationisme comme mobiles sous-jacents ŕ l’antinomie de Dt 14,21 3t Lv 17,15–16, „Revue d’histoire et de philosophie religieuses” 73 (1993), s. 113–129.
  • Craigie P.C., Deuteronomy and Ugaritic Studies, „Tyndale Bulletin” 28 (1977), s. 155–169.
  • Daube D., A Note on a Jewish Dietary Law, „Journal of Theological Studies” 37 (1936), s. 289–291.
  • Deiana G., Spreafico A., Wprowadzenie do hebrajszczyzny biblijnej, Warszawa 2001
  • . Dietrich M., Loretz O., Sanmmartín J., The Cuneiform Alphabetic Texts from Ugarit, Ras Ibn Hani and Other Places (KTU: second, enlarged edition) (ALASP 8), Leiden 1995.
  • Dohmen Ch., Exodus 19–40 (HThKAT), Freiburg–Basel–Wien 2004.
  • Dozeman Th.B., Exodus (ECC), Grand Rapids–Cambridge 2009.
  • Eilberg-Schwartz H., The Savage in Judaism, Bloomington–Indianapolis, University of Indiana 1990.
  • Filon Aleksandryjski, Pisma, tłum. L. Joachimowicz, Warszawa 1986.
  • Firmage E., The Biblical Dietary Laws and the Concept of Holiness, w: J.A. Emerton (ed.), Studies in the Pentateuch (VT.S 41), Leiden 1990, s. 177–208.
  • Fischer H.G., Milk in Everything Cooked (Sinuhe B 91–92), w: Egyptian Studies, t. 1: Varia, New York 1976, s. 97–99.
  • Ginsberg H.L., Notes on „The Birth of the Gracious and Beautiful Gods”, „Journal of the Royal Asiatic Society” 1935, s. 47–72.
  • Ginsberg H.L., The Israelian Heritage of Judaism, New York 1982.
  • Goedicke H., Review of Keel: Das Böcklein in der Milch seiner Mutter (1980), „Journal of Near Eastern Studies” 42 (1983), s. 303.
  • Guillaume Ph., Thou Shalt Not Curdle Milk with Rennet, „Ugarit-Forschungen” 34 (2002), s. 215.
  • Hamilton V.P., Exodus. An Exegetical Commentary, Grand Rapids 2011.
  • Haran M., Seething a Kid in Its Mother’s Milk, „Journal of Jewish Studies” 30 (1979), s. 23–35.
  • Haran M., Das Böcklein in der Milch seiner Mutter und das säugende Muttertier, „Theologische Zeitschrift” 41 (1985), s. 135–159.
  • Heckl R., Ḥeleb oder ḥālāb? Ein möglicher Einfluss der frühjüdischen Halacha auf die Vokalisation des MT in Ex 23,19b; Ex 34,26b; Dtn 14,21b, „Zeitschrift für Alrhebraistik” 14 (2002), s. 144–158.
  • Houston J., Foods, Clean and Unclean, DOTP, Dovners Grove 2003, s. 326–336.
  • Houstton J., The Pentateuch, London 2013.
  • Houtman C., Exodus (HCOT), t. 3, Leuven 2000. Jacob B., Das Buch Exodus, Stuttgart 1997.
  • Kaiser O. (Hrsg.), Texte aus der Umwelt des Alten Testaments (jako: TUAT), t. I/2, Gütersloh 1983; t. III/5, Gütersloh 1995.
  • Keel O., Das Böcklein in der Milch seiner Mutter und Verwandtes im Lichte eines altorientalischen Bildernotives (OBO 33), Fribourg–Göttingen 1980.
  • Keel O., Bildträger aus Palästina/Israel und die besondere Bedeutung der Miniaturkunst, w: O. Keel, S. Schroer, Freiburg (Hrsg.), Studien zu den Stempelsiegeln aus Palästina/Israel (OBO 67), Göttingen 1985, s. 26–38.
  • Knauf E.A., Zur Herkunft und Sozialgeschichte Israels: ‘Das Böckchen in der Milch seiner Mutter’, „Biblica” 69 (1988), s. 153–169.
  • König E., Das Deuteronomium (KAT 3), Leipzig 1917.
  • Koehler L., Baumgartner W., Stamm J.J., Wielki słownik hebrajsko-polski i aramejsko-polski Starego Testamentu (jako: KBL), t. 1–2, Warszawa 2001.
  • Labuschagne C.J., „You Shall Not Boil a Kid in Its Mother’s Milk: A New Proposal for the Origin of the Prohibition, w: F. García Martínez, A. Hilhorst, C.J. Labuschagne (eds.), The Scroptures and the Scrolls: Studies in Honour of A.S. van der Woude (VT.S 49), Leiden 1992, s. 6–17.
  • Lambdin Th.O., Wprowadzenie do hebrajskiego biblijnego (MPWB 11), Lublin 2011. Lemański J., Księga Wyjścia (NKB II), Częstochowa 2009.
  • Lemański J., Zakaz spożywania wieprzowiny (Kpł 11,7; Pwt 14,8). Czas i przyczyny jego sformułowania, „Warszawskie Studia Teologiczne” 33 (2015), s. 79–102.
  • Loewenstamm S.E., Lexicographical Notes on 1. ṭbḥ; 2. hnny/ḫlny, „Ugarit-Forschungen” 5 (1973), s. 208–211.
  • Loretz O., Ugarit und die Bibel. Kanaanäische Götter und Religionen im Alten Testament, t. 1, Darmstadt 1990.
  • Lundbom J.R., Deuteronomy. A Commentary, Grand Rapids 2013.
  • Łach S., Księga Wyjścia (PŚST1/2), Poznań 1964.
  • Łach S., Księga Powtórzonego Prawa (PŚST II/3), Poznań–Warszawa 1971.
  • Majmonides, The Guide of the Perplexed, tłum. S. Pines, Chicago 1963.
  • Martens F., Diététhique ou la cuisine de Dieu, „Communications” 26 (1977), s. 16–45.
  • Mealy J.W., You Shall Not Boil a Kid in Its Mother’s Milk (Exod 23:19b; Exod 34,26b; Deut. 14,21b): A Figure of Speech?, „Biblical Interpretattion” 20 (2012), s. 35–50.
  • Milgrom J., A Kid in Its Mother’s Milk, „Direction” 12/3 (1981), s. 7–8.
  • Milgrom J., You Shall Not Boil a Kid in Its Mother’s Milk. An Archaeological Myth Destroyed, „Bible Review” 1/3 (1985), s. 48–53.
  • Milgrom J., Leviticus 1–16 (AB 3), New York 1991.
  • Moorhead J., Cooking a Kid in Its Mother’s Milk: Patristic Exegesis of an Old Testament Command, „Augustynianum” 37 (1997), s. 261–271.
  • Muraoka T., A Syntactic Problem in Lev XIX. 18b, „Journal of Semitic Studies” 23 (1978), s. 291.
  • Musil A., Arabia Petrea, III: Ethnologischer Reisebericht, Wien 1908.
  • Nelson R.D., Deuteronomy. A Commentary (OTL), Louisville–London 2002.
  • Nielsen E., Deuteronomium (HAT 1/6), Tübingen 1995.
  • Opowiadania egipskie, tłum. T. Andrzejewski, Warszawa 1958.
  • Otto E., Deuteronomium, RGG4, t. 2, Tübingen 1999, s. 694.
  • Paganini A., Deuteronomio (I libri biblici. Primo Testamento 5), Milano 2011.
  • Penna A., Deuteronomio, Torino 1976.
  • Prichard J.B. (ed.), Ancient Near Eastern Texts Relating to the Old Testament (dalej: ANET), Princeton 1960³.
  • Propp W.H.C., Exodus 19–40 (AB 2A), New York 2006.
  • Rad G. von, Die fünfte Buch Mose. Deuteronomium (ATD 8), Göttingen 19682.
  • Ratner R., Zuckerman B., A Kid in Milk? New Photographs of KTU 1.23, Line 14, „Hebrew Union College Annual” 57 (1986), s. 15–60.
  • Rüterswörden U., Concerning Deuteronomy 14, w: K. Finsterbusch, B. Lang (eds.), What is Bible? (CBET 67), Leuven 2012, s. 95–103.
  • Sasson J.M., Ritual Wisdom? On „seething a Kid in Its Mother’s Milk”, w: U. Hübner, E.A. Knauf (Hsrg.), Kein Land für sich allein. Studien zum Kulturkontakt in Kanon, Israel/Palästina und Ebirnâri für Manfred Weippert zum 65. Geburtstag (OBO 186), Fribourg–Göttingen 2002, s. 294–308.
  • Sasson J.M., Should Cheesburger Be Kosher?, „Biblical Archaeology Review” 19/6 (2003), s. 40–43, 50–51.
  • Schorch S., „A Young Goat in Its Mother’s Milk”? Understanding an Ancient Prohibition, „Vetus Testamentum” 60 (2010), s. 121–122.
  • Schüle A., Kāmōkā – der Nächste, der ist wie Du. Zur Philologie des Liebesgebots von Lev 19,18.34, „Kleine Untersuchungen zur Sprache des Alten Testaments und seiner Umwelt” 2 (2001), s. 115–120.
  • Soler J., Sémiotique de la mourriture dans la Bible, „Annales” 28 (1973), s. 943–955.
  • Spark K., A Comparative Study of the Biblical nblh Laws, „Zeitschrift für die alttestamentliche Wissenschaft” 110 (1998), s. 594–600.
  • Teeter D.A., „You Shall Not Seethe a Kid in Its Mother’s Milk”, The Text and the Law in Light of Early Witnesses, „Textus” 24 (2009), s. 37–63.
  • Veijola T., Das 5. Buch Mose. Deuteronomium. Kapitel 1,1–16,17 (ATD 8,1), Göttingen 2004.
  • Virolleaud C., La Naissance des dieux gracieux et beaux, „Syria” 14 (1933), s. 128–151.
  • Weinfeld M., Deuteronomy and the Deuteronomic School, Oxford 1972.
  • Weinfeld M., The Place of the Law in the Religion of Ancient Israel (VT.S Volume C), Leiden–Boston 2004.
  • Weippert H., Amos: Seine Bilder und ihr Milieu, w: H. Weippert, K. Seybold, M. Weippert (Hrsg.), Beiträge zur prophetischen Buldsprache in Israel und Assyrien (OBO 64) Fribourg–Göttingen 1985, s. 7–8.
Document Type
Publication order reference
Identifiers
YADDA identifier
bwmeta1.element.desklight-15b800fb-4af0-4054-a3f0-d30540f07099
JavaScript is turned off in your web browser. Turn it on to take full advantage of this site, then refresh the page.