PL EN


2017 | 1(17) | 83-99
Article title

Rozważania na temat represyjnych i prewencyjnych elementów odpowiedzialności odszkodowawczej na przykładzie instytucji odszkodowania karnego (punitive damages) w świetle orzeczenia Sądu Najwyższego oraz Trybunału Konstytucyjnego

Selected contents from this journal
Title variants
EN
Deliberations on the punitive and preventive elements of the liability for damages in light of the rulings of the Supreme Court and the Constitutional Tribunal
Languages of publication
PL
Abstracts
EN
The verdict of the Supreme Court of 11 October 2013 (file I CSK 697/12) and the decision of the Constitutional Tribunal of 25 June 2015 (file SK 32/14) are discussed and their significance for the understanding of punitive damages analysed. The main problem discussed in this paper is the question whether there is room under Polish law for punitive damages modelled a common law system and whether the adoption of this solution could possibly influence the basic premises constituting the liability for damages already adopted. The main focus has been put on the argumentation of the Supreme Court presented in its verdict regarding the possibility of enforcing by Polish courts a judgment in which a foreign court awarded punitive damages, and the arguments of the Constitutional Tribunal regarding the constitutionality of a legal provision establishing a possibility of flat-rate damages, being awarded and increased in the event of the determination of guilt by the breaching party. Certain detailed provisions that are contradictory from the point of view of the fundamental assumptions underlying the liability for damages in Polish law and the laws of most European legal systems (and the German system in particular) are also examined. Further, a synthetic analysis of the positive and negative aspects of punitive damages identified by other researchers is presented. This is followed by a mention of other institutions available under Polish law which may constitute an alternative to punitive damages, at least when it comes to the provision of an adequate preventive and punitive measure in the event of gross or culpable damage.
PL
Artykuł poddaje analizie orzeczenie Sądu Najwyższego (z dnia 11 października 2013 r., sygn. I CSK 697/12) oraz orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego (z dnia 25 czerwca 2015 r., sygn. SK 32/14) i ich znaczenie dla rozumienia odpowiedzialności odszkodowawczej. Zasadniczym problemem postawionym w niniejszym artykule jest to, w jakim stopniu możemy mówić o istnieniu w prawie polskim odszkodowania karnego wzorowanego na systemach common law, a także to, jak przyjęcie tego rozwiązania mogłoby wpłynąć na podstawowe założenia odpowiedzialności odszkodowawczej. Opracowanie skupia się na argumentacji przedstawionej przez Sąd Najwyższy we wskazanym orzeczeniu odnoszącej się do możliwości stwierdzenia w Polsce wykonalności orzeczenia wydanego przez sąd innego państwa, które przyznaje punitive damages, a także na argumentacji Trybunału Konstytucyjnego dotyczącej konstytucyjności przepisu przyznającego możliwość uzyskania odszkodowania ryczałtowego, które może zostać zwiększone w przypadku uznania, że naruszenie praw danego podmiotu było zawinione. W artykule analizie poddane zostają również poszczególne przepisy, które są kontrowersyjne z punktu widzenia podstawowych założeń odpowiedzialności odszkodowawczej, uznawanych nie tylko w prawie polskim, ale także w większości europejskich porządków prawnych (w szczególności w Niemczech). Przedstawiona jest też syntetyczna analiza pozytywnych i negatywnych aspektów punitive damages wskazywanych przez innych badaczy. W artykule przywołuje się też inne instytucje obowiązujące w prawie polskim, które mogą stanowić swoistą alternatywę dla odszkodowania karnego, przynajmniej w zakresie uzyskania odpowiedniego stopnia represji i prewencji w przypadku wyrządzenia „karygodnej” szkody. Autor wyraża pogląd na temat tego, czy w polskim systemie prawnym możemy mówić o przykładach przepisów, które umożliwiają uzyskanie swego rodzaju odszkodowania karnego.
Year
Issue
Pages
83-99
Physical description
Contributors
  • Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu
References
  • Behr V., Strafschadensersatz im deutschen Recht – Wiederauferstehung eines verdrängten Phänomens, „Zeitschrift für das Juristische Studium” 2010, Nr. 3.
  • Błeszyński J., Ochrona autorskich praw majątkowych, Warszawa 1989.
  • Bulsiewicz A., Zabezpieczenie roszczeń odszkodowawczych i kar majątkowych w postępowaniu karnym, Toruń 1972.
  • Colby Th., Beyond the Multiple Punishment Problem: Punitive Damages as Punishment for Individual, Private Wrongs, „Minnesota Law Review” 2003, vol. 87.
  • Czachórski W., Zarys prawa zobowiązań Część ogólna, Warszawa 1963.
  • Gardocki L., Prawo karne, Warszawa 2015.
  • Gwiazdomorski J., Glosa do uchwały SN z 10.10.1961 r., 3 CO 28/61, OSPiKA 1963, nr 5, poz. 107.
  • Jansen N., Rademacher L., Punitive Damages in Germany, w: H. Koziol, V. Wilcox, Punitive Damages: Common Law and Civil Law Perspectives, Vienna 2009.
  • Kaliński M., Szkoda na mieniu i jej naprawienie, w: System prawa prywatnego. Prawo zobowiązań – część ogólna, t. 6, pod red. A. Olejniczaka, Warszawa 2014.
  • Kosikowski C., Ustawa o swobodzie działalności gospodarczej. Komentarz, Warszawa 2013.
  • Koziol H., Punitive Damages – A European Perspective „Louisiana Law Review” 2008, vol. 68, no. 3.
  • Marek A. (red.), System prawa karnego. Zagadnienia ogólne, t. 1, Warszawa 2010.
  • Makarewicz J., Wstęp do filozofii prawa karnego w oparciu o podstawy historyczno-rozwojowe, tłum. K. Jakubów, red. nauk. A. Grześkowiak, Lublin 2009.
  • Orecki M., Glosa do wyroku SN z dnia 11 października 2013 r., I CSK 697/12, OSP 2014, nr 9.
  • Osajda K. (red.), Kodeks cywilny. Komentarz, Warszawa 2017.
  • Pilch A., Charakter obowiązku naprawienia szkody w trybie art. 46 KK a problemy praktyki orzeczniczej, w: Karnomaterialne i procesowe aspekty naprawienia szkody, pod red. Z. Ćwiąkalskiego, G. Artymiak, Warszawa 2010.
  • Quarta F., Recognition and Enforcement of U.S. Punitive Damages Awards in Continental Europe: The Italian Supreme Court’s Veto, „Hastings International and Comparative Law Review” 2008, vol. 31.
  • Radwański Z., Olejniczak A., Zobowiązania – część ogólna, Warszawa 2006.
  • Rajski J., Kocot W., Zaradkiewicz K., Prawo kontraktów handlowych, Warszawa 2007.
  • Sołtysiński S., Glosa do wyroku SN z dnia 11 października 2013 r., I CSK 697/12, „Polski Proces Cywilny” 2014, nr 3.
  • Sonntag E., Entwicklungstendenzen der Privatstrafen: Strafschadensersatz im antiken römischen, deutschen und US-amerikanischen Recht, Berlin 2005.
  • Stefański R. (red.), Kodeks karny. Komentarz, Warszawa 2017.
  • Stelmachowski A., Zarys teorii prawa cywilnego, Warszawa 1998.
  • Szpunar A., Odszkodowanie za szkodę majątkową. Szkoda na mieniu i osobie, Bydgoszcz 1998.
  • Tischner A., Harmonizacja prawa polskiego z wymogami dyrektywy w sprawie egzekwowania praw własności intelektualnej, cz. I, „Monitor Prawniczy” 2005, nr 13.
  • Tischner A., Harmonizacja prawa polskiego z wymogami dyrektywy w sprawie egzekwowania praw własności intelektualnej, cz. II, „Monitor Prawniczy” 2005, nr 14.
  • Tolani M., U.S. Punitive Damages Before German Courts: A Comparative Analysis with Respect to the Ordre Public, „Annual Survey of International & Comparative Law” 2011, vol. 17, no. 1.
  • Waligórski M., Koncesje, zezwolenia i licencje w polskim administracyjnym prawie gospodarczym, Poznań 2012.
  • Warkałło W., Odpowiedzialność odszkodowawcza: funkcje, rodzaje, granice, Warszawa 1972.
  • Wróbel W., Zoll A. (red.), Kodeks karny. Część ogólna, t. 1, cz. 1: Komentarz do art. 1–52, Warszawa 2016.
  • Wrześniewski P., Ustawa o działalności gospodarczej. Komentarz, Warszawa 2010.
Notes
PL
I. Artykuły
EN
I. Papers
Document Type
Publication order reference
Identifiers
YADDA identifier
bwmeta1.element.desklight-168b60d7-c113-4533-80aa-ad73e0ad656b
JavaScript is turned off in your web browser. Turn it on to take full advantage of this site, then refresh the page.