PL EN


2011 | 5 | 245-272
Article title

Z grabieży Katarzyny ocalone szczątki... czyli udział Biblioteki Uniwersyteckiej w Warszawie w rewindykacji księgozbiorów na mocy traktatu ryskiego

Content
Title variants
EN
Remnants saved from the pillage by Catherine... Warsaw University Library in the Recovery of Polish Book Collections from Russia after the Riga Peace Treaty
Languages of publication
PL
Abstracts
EN
The article deals with the works of the Special Mixed Commission formed as a result of the Polish-Soviet Riga Peace Treaty, which functioned during the years 1921–1937. The issue of the Polish cultural goods was brought forward by the Polish side already during the initial phases of the peace negotiations. The Poles considerd their cultural claims as one of the major problems to be resolved. Poland demanded the return of various archival, library and museum objects. These demands were met to a certain degree. Detailed issues were to be decided by the Mixed Commission. Since the beginning of its functioning, the Commission was aided by the Warsaw University Library, which received the manuscripts, incunabula, and old prints, belonging to the King Stanislaw Poniatowski collections, returned by the Russians. Subsequently, the materials of other than university provenance were transferred in three stages to the National Library (in 1930, 1931, 1936), and to other institutions, among them the Central Archives of Historical Records in Warsaw. The recovery of Polish cultural goods, decreed by the Riga Peace Treaty, because of its far reaching scope, was unprecedented in history. As aresult, Poland regained her great library collections, which were forcibly taken out of the country and allocated to the fonds of the Russian book repositories during the 18th and the 19th centuries. But the process was neither easy nor quick. The Soviet side returned the materials kept at Leningrad – 1764 Latin, French and Italian manuscripts, 1308 incunabula, and 250 historical charters and acts – not earlier than in April 1936. The efforts related to the return of these particular monuments are treated by the author.
Keywords
Contributors
  • Instytut Informacji Naukowej i Studiów Bibliologicznych Uniwersytetu Warszawskiego
References
  • J. Dąbski, Pokój ryski. Wspomnienia, pertraktacje, tajne układy z Joffem. Listy, Warszawa 1931
  • J. Szczepański, Rewindykacja polskich archiwaliów w świetle traktatu ryskiego, [w:] Traktat ryski 1921 roku po 75 latach, pod red. Mieczysława Wojciechowskiego, Toruń 1998, s. 201–208
  • J. Miler, Rewindykacje po Traktacie Ryskim, „Cenne – Bezcenne – Utracone”, cz. 1–4, 1:1998, s. 28–29; 3:1999, s. 22–23; 4:1999, s. 22–25; 5:1999, s. 22–25
  • J. Pruszyński, Dziedzictwo kultury Polski: jego straty i ochrona prawna, t. 1–2, Kraków 2001
  • H. Łaskarzewska, Starania o zwrot polskich zbiorów bibliotecznych z Kijowa i Petersburga w świetle niepublikowanych dokumentów dotyczących realizacji ustaleń traktatu ryskiego. Ze spuścizny Stanisława Lisowskiego, „Rocznik Biblioteki Narodowej”, 35:2003, s. 39–66
  • D. Matelski, Losy polskich dóbr kultury w Rosji i ZSRR. Próby restytucji: archiwa – księgozbiory – dzieła sztuki – pomniki, Poznań 2003
  • D. Matelski, Grabież i restytucja polskich dóbr kultury od czasów nowożytnych do współczesnych, 1. 1–2, Kraków 2006
  • K. Sochaniewicz, Sprawa rewindykacji archiwów i mienia kulturalnego Polski od Rosji, Warszawa 1921
  • Dokumenty dotyczące akcji Delegacji Polskich w Komisjach Mieszanych Reewakuacyjnej i Specjalnej w Moskwie, z. 3, Warszawa 1922
  • T. Mantuffel, Handelsman Marceli (1882–1945), Polski słownik biograficzny, t. 9/2, z. 41, s. 269
  • M. Handelsman, Z dziejów walki o zabytki polskie w Moskwie, Biblioteka Załuskich, „Przegląd Współczesny”, 7–8:1922, s. 267–278
  • A. Bachulski, A. Stebelski, Sprawa zabezpieczenia i inwentaryzacji archiwów nowoczesnych, Lwów 1930
  • A. Bachulski, Zastosowanie zasady proweniencji w porządkowaniu nowoczesnych zasobów archiwalnych, Lwów 1926
  • P. Bańkowski, Odzyskane zabytki rękopiśmienne, „Mówią Wieki”, 8:1958, s. 19–23
  • P. Bańkowski, Polskie archiwa magnackie w Centralnym Państwowym Archiwum Historycznym w Kijowie, „Archeion”, 40:1964, s. 161–189
  • P. Bańkowski, Polskie archiwa osobiste, rodzinne i rodowe znajdujące się w radzieckich zbiorach państwowych, „Archeion”, 47:1967, s. 131–145
  • P. Bańkowski, Powrót do kraju po stu latach. Rewindykacja rękopisów z b. Biblioteki Sztabu Głównego w Petersburgu, wywiezionych z Polski po upadku powstania listopadowego, Warszawa 1930
  • P. Bańkowski, Przekazane Polsce przez Związek Radziecki materiały rękopiśmienne, wywiezione w czasie wojny przez hitlerowców do Niemiec, „Archeion”, 28:1958, s. 246–252
  • P. Bańkowski, S. Ptaszycki, Powrót do kraju po stu latach. Rewindykacja z Biblioteki Sztabu Głównego, „Archeion”, 8:1930, s. 1–44
  • P. Bańkowski, Rękopisy rewindykowane na podstawie traktatu ryskiego jako warsztat pracy naukowej przed wojną, „Przegląd Biblioteczny” 16:1948, z. 1–2, s. 101–118
  • P. Bańkowski, Rękopisy rewindykowane przez Polskę z ZSRR na podstawie traktatu ryskiego, Kraków 1937
  • P. Bańkowski, Wystawa cenniejszych zabytków rękopiśmiennych przekazanych Polsce przez Związek Radziecki, „Archeion”, 29:1958, s. 310–311
  • E. Chwalewik, Losy zbiorów polskich w Rosyjskiej Bibliotece Publicznej w Leningradzie, Warszawa 1926
  • E. Chwalewik, Zbiory polskie. Archiwa, biblioteki, gabinety, galerie, muzea i inne zbiory pamiątek przeszłości w ojczyźnie i na obczyźnie w porządku alfabetycznym według miejscowości ułożone, t. 1–2, Warszawa 1926–1927
  • A. Czołowski, O polskie trofea w Rosji, Bydgoszcz 1926
  • M. Morelowski, Arrasy jagiellońskie odzyskane z Rosji. Przewodnik po wystawie, Warszawa 1923
  • M. Morelowski, Muzealne rewindykacje Delegacji Polskiej w Moskwie, „Przegląd Współczesny”, 48:1926, s. 131–143
  • M. Morelowski, Sto pięćdziesiąt sześć arrasów flamandzkich Rzeczypospolitej Polskiej, Warszawa 1922
  • M. Morelowski, Związek zbiorów graficznych króla Stanisława Augusta z historią i kulturą Polski, Poznań 1923
  • S. Rygiel, Sprawa zwrotu mienia kulturalnego Wileńszczyzny z Rosji, „Ateneum Wileńskie”, 2:1924, s. 159–183
  • J. Siemieński, Rewindykacja archiwów koronnych. Przygotowania naukowe i wyniki, „Archeion”, 1:1927, s. 33–60
  • W. Suchodolski, Wykonanie art. XI traktatu ryskiego w zakresie archiwów państwowych, "Archeion" 1:1927, s. 66–78
  • D. Dzieżkowska, Ksiądz Bronisław Ussas 1885–1977, „Archiwa, Biblioteki i Muzea Kościelne”, 39:1979, s. 57–62
  • J. Róziewicz, Polsko-rosyjskie stosunki naukowe w latach 1918–1939, Wrocław– Warszawa–Kraków–Gdańsk 1979
  • Z. Batowski, Zbiór graficzny w Uniwersytecie Warszawskim, Warszawa 1928
  • Z. Batowski, Gabinet Rycin króla Stanisława Augusta i Muzeum Warszawskiego Towarzystwa Przyjaciół Nauk, „Roczniki Towarzystwa Naukowego Warszawskiego”, XXI: 1929, s. 153–167
Document Type
Publication order reference
Identifiers
YADDA identifier
bwmeta1.element.desklight-1695f2e3-de92-431a-91fb-fdab923467eb
JavaScript is turned off in your web browser. Turn it on to take full advantage of this site, then refresh the page.