PL EN


2014 | 2 | 125-162
Article title

Księga Liczb jako końcowy etap w redagowaniu Pięcioksięgu?

Content
Title variants
EN
THE BOOK OF NUMBERS AS A FINAL STAGE OF THE PENTATEUCH REDACTION
Languages of publication
PL
Abstracts
PL
Wieloaspektowa analiza Księgi Liczb pozwala postrzegać ją jako dzieło bardzo różnorodne pod względem języka, stylu, tendencji teologicznych oraz tradycji prawnych. Z jednej strony dostrzec tu można wyraźne ślady pracy redaktorów kapłańskich i niekapłańskich, a z drugiej – widoczna jest próba syntezy obu tych nurtów teologicznych. Materiał prawny zawarty w tym dziele również przejawia tendencje wyraźnie uzupełniające względem rozwiązań proponowanych w innych miejscach. Ślady późniejszych korekt odnajdujemy również w kontekście samych tylko perykop z Księgi Liczb (na przykład Lb 11–12). Z jednej strony treść księgi przygotowuje czytelnika do wydarzeń opisanych w Księdze Jozuego, a z drugiej – przekonuje go o wyjątkowej roli Mojżesza w realizacji Bożych planów względem Izraela. Wszystko to pozwala współczesnym badaczom zajmującym się analizą historyczno-krytyczną i krytyczno-literacką postulować, że księga ta w znacznej mierze jest owocem ostatniej redakcji tego, co znamy dziś jako Pięcioksiąg, i w swej ostatecznej formie została ukształtowana najpóźniej w drugiej połowie IV wieku przed Chrystusem.
EN
A detailed analysis of the Book of Numbers allows us to perceive it as a work which is diverse as far as the language, style, theology and legal traditions are concerned. On the one hand we can notice here traces of editorial work of priestly and non-priestly authors. On the other hand there is an attempt to synthesize both these theological currents. Legal material in the Book of Numbers has also a supplementary character when compare to solutions presented in other texts. Traces of later editorial work can be found in several pericopes of the Book of Numbers (e.g. Nu 11–12). On the one hand, the contents of the book prepares the reader to the events described in the Book of Joshua and on the other hand, it convinces him on the crucial role of Moses. All this allows a contemporary researcher to state the opinion that the book came under the last editorial work of Pentateuch which should be dated to the second half of the 4th century before Christ.
Year
Issue
2
Pages
125-162
Physical description
References
  • Achenbach R., Die Vollendung der Tora: Studien zur Redaktionsgeschichte des Numeribuch im Kontext von Hexateuch und Pentateuch (BZABR 3), Wiesbaden 2003.
  • Achenbach R., Numeri und Deuteronomium, w: E. Otto, R. Achenbach (red.), Das Deuteronomium zwischen Pentateuch und Deuteronomischen Geschichtswerk (FRLANT 206), Göttingen 2004.
  • Achenbach R., The Pentateuch, the Prophets, and the Torach in the Fifth and Fourth Centuries B.C.E., w: O. Lipschits, G.N. Knoppers, R. Albertz, Judah and the Judeans in the Fourth Century B.C.E., Eisenbrauns 2007.
  • Albertz R., A Pentateuchal Redaction in the Book of Numbers? The Late Priestly Layers of Num 25–36, ZAW 125 (2013).
  • Albertz R., The Canonical Alignment of the Book of Joshua, w: O. Lipschits, G.N. Knoppers, R. Albertz, Judah and the Judeans in the Fourth Century B.C.E., Eisenbrauns 2007.
  • Artus O., Études sur le Livre des Nombres. Rècit, Histoire et Loi en Nombres 13,1–20,13 (OBO 157), Fribourg–Göttingen 1997.
  • Ashley T.R., The Book of Numeri (NICOT), Grand Rapids 1993.
  • Baden J.S., The Violent Origins of the Levites: Text and Tradition, w: M.A. Leuchter, J.M. Hutton (red.), Levites and Priests in Biblical History and Tradition (SBL.AIL 9), Leiden–Boston–Atlanta 2012.
  • Berner C., “Mein Gott von Ägypten her” (Hos 13,4) – Der Exodus als Ursprungsdatum der Jhwh-Verehrung Israels?, BThZ 30 (2013) 1.
  • Blum E., Pentateuch – Hexateuch – Enneateuch? Or: How Can One Recognize a Literary Work in the Hebrew Bible?, w: T.B. Dozeman, T. Römer, K. Schmid (red.), Pentateuch, Hexateuch, or Enneateuch? Identifi ng Literary Work in Genesis Trough Kings (SBL AIL 8), Atlanta 2011.
  • Budd P.J., Numbers (WBC 5), Waco 1984.
  • Buis L., Le livre des Nombres (CE 78), Paris 1992.
  • Burns R.J., Has the Lord Indeed Spoken Only Through Moses? (SBL.DS 84), Atlanta 1987.
  • Cambell A.F., O’Brien M.A., Sources of the Pentateuch, Minneapolis 1993.
  • Cardellini I., Numeri 1,1–10,10, Milano 2013.
  • Christensen D.L., Num 21,14–15 and the Book of the Wars of Yahweh, CBQ 36 (1974).
  • Christian M.A., Openness to the other Inside and Outside of Numbers, w: T. Römer (red.), The Book of Leviticus and Numbers (BETL 215), Leuven 2008.
  • Clines D.J.A., The Theme of the Pentateuch (JSOT.S 10), Sheffield 1984 (reprint z 1978 roku).
  • Coats G.W., Rebellion in the Wilderness. The Davies E.W., Numbers (NCBC), Grand Rapids 1995.
  • Davies E.W., Numbers (NCBC), Grand Rapids 1995.
  • Davies G.I., Wilderness Wanderings, w: D.N. Freedman (red.), ABD (The Anchor Bible Dictionary), t. 6, New York 1992.
  • Douglas M., In the Wilderness. The Doctrine of Defi lement in the Book of Numbers (JSOT.S 158), Sheffi eld 1993.
  • Douglas M., Nel deserto. La dottrina della contaminazione nel libro dei Numeri, Bologna 2001.
  • Dozeman T.B., Schmid K. (red.), A Farewell to the Yahwist? The Composition of the Pentateuch in Recent European Interpretation, Atlanta 2006.
  • Fantalkin A., Tal O., The Canonization of the Pentateuch: When and Why?, part 1–2, ZAW 124 (2012).
  • Fistill U., Israel und das Ostjordanland. Untersuchungen zur Komposition von Num 21,21–36,13 im Hinblick auf die Enstehung des Buches Numeri (ÖBS 30), Frankfurt am Main i inne 2007.
  • García López F., Il Pentateuco, Brescia 2004.
  • García López F., La place du Lévitique et des Nombres dans la formation du Pentateuque, w: T. Römer (red.), The Book of Leviticus and Numbers, (BETL 215), Leuven 2008.
  • García López F., Narración y ley en los escritos sacerdotales del Pentateuco, EstB 57 (1999).
  • Gerestenberger E.S., Israel in der Perserzeit. 5. Und 4. Jahrhundert v. Chr. (BE 8), Stuttgart 2005.
  • Gray G.B., Numbers (ICC), Edinburgh 1903.
  • Greene J.T., Balaam and his Interpreters. A Hermeneutical History of the Balaam Traditions (BJS 244), Atlanta 1992.
  • Gross W., Bielam. Literar- und formkritische Untersuchung der Prosa in Num 22–24 (STANT 38), München 1974.
  • Hacket J.A., The Balaam Text from Deir Alla (HSM 31), Chico 1984.
  • Hoffman Y., A North Israelite Typological Myth and a Judaean Historical Tradition: The Exodus in Hosea und Amos, VT 39 (1989).
  • Hoftijzer J., van Kooij G. (red.), The Balaam Text from Deir ‘Alla Reevaluated: Proceeding of the International Symposium Held at Leiden 21–24 August 1989, Leiden 1991.
  • Hoftijzer J., van Kooij G., Aramaic Texts from Deir Alla, Leiden 1976.
  • Johnston W., The Use of Deuteronomy in Recovering the Two Main Phases in the Production of the Pentateuch, w: J.Ch. Gertz, K. Schmidt, M. Witte (red.), Abschied vom Jahwisten, BZAW 315, Berlin–New York 2002.
  • Kadesz-Barnea, w: A. Negev (red.), Encyklopedia archeologiczna Ziemi Świętej, Warszawa 2000.
  • Knierim R.P., The Book of Numbers, w: E. Blum, C. Macholz, E. Stegemann (red.), Die hebräische Bibel und ihre zweifache Nachgeschichte. FS. R. Rendtorff, Neukirchen–Vluyn 1990
  • Knierim R.P., The Book of Numbers, w: tenże (red.), The Task of the Old Testament Theology. Substance, Method, and Cases, Grand Rapids 1995.
  • Knoppers G.N., Levinson B.M. (red.), The Pentateuch as Torah. New Models for Understanding Its Promulgation and Acceptance, Winona Lake 2007.
  • Knoppers G.N., The Relationship of the Priestly Genealogies to the History of the High Priesthood in Jerusalem, w: O. Lipschits, J. Blenkinsopp (red.), Judah and the Judean in the Neo-Babylonian Period, Eisenbrauns 2003.
  • Kugler R., Priests and Levites, w: K.D. Sakenfeld (red.), NIDB (The New Interpreter’s Dictionary of the Bible), t. 4, Nashville 2009.
  • Lang B., Numeri, w: B. Lang, M. Görg (red.), NBL (Neues Bibel-Lexikon), t. 2, Zürich–Düsseldrof 1995.
  • Lemański J., Arka Przymierza w dziejach narodu wybranego. Pomiędzy historią a teologią (SiR 9), Szczecin 2006.
  • Lemański J., „I także z nich wezmę, aby byli kapłanami i aby byli lewitami...” (Iz 66,21). Zapowiedź kapłanów spośród nawróconych pogan?, „Studia Koszalińsko-Kołobrzeskie” 15 (2010).
  • Lemański J., Księga Rodzaju, rozdziały 1–11 (NKBST I/1), Częstochowa 2013.
  • Lemański J., Mojżesz i Nehusztan (Lb 21,4–9; 2 Krl 18,4): Próba analizy historii jednej tradycji, „Collectanea Theologica” 71 (2001) 4.
  • Lemański J., Od manny na pustyni do manny ukrytej, Szczecin 2006.
  • Lemański J., Spojrzenie, które wymaga wiary (Lb 21,4–9), w: A. Paciorek i inni (red.), Scripturae Lumen, t. 2: Krzyż Twój wielbimy, Tarnów 2011.
  • Leuchter M.A., Hutton J.M. (red.), Levites and Priests in Biblical History and Tradition (SBL.AIL 9), Leiden–Boston–Atlanta 2012.
  • Levin Ch., Der Jahwist, Göttingen 1993.
  • Levine B.A., Numbers 1–20 (AB 4), New York 1993.
  • Levine B.A., Numbers 21–36 (AB 4A), New York 2000.
  • Milgrom J., Numeri, Book of, w: D.N. Freedman (red.), ABD (The Anchor Bible Dictionary), t. 4, New York 1992.
  • Moore M.S., The Balaam Traditions. Their Character and Development (SBL.DS 113), Atlanta 1990.
  • Nihan Ch., The Priestly Covenant, Its Reinterpretation, and the Composition of “P”, w: S. Shectman, J.S. Baden (red.), The Strata of the Priestly Writings (AThANT 95), Zürich 2009.
  • Nobile M., Les quatres Pâques dans le cadre de la rédaction fi nale de Gen-2 Rois, w: C. Brekelmans, J. Lust (red.), Pentateuchal and Deuteronomistic Studies. Papers Read at the XIIIth IOSOT Congress Leuven 1989 (BETL 94), Leuven 1990.
  • Noort E., Bis zur Grenze des Landes? Nm 27,12–23 und das Ende der Priesterschrift, w: T. Römer (red.), The Book of Leviticus and Numbers (BETL 215), Leuven 2008.
  • Noth M., Das vierte Buch Mose. Numeri (ATD 7), Göttingen 1966.
  • Olson D.T., Numbers, Book of, w: T.D. Alexander, D.W. Baker (red.), DOTP (Dictionary of the Old Testament: Pentateuch, Dovners Grove–Leicester 2003.
  • Olson D.T., The Death of the Old and the Birth of the New. The Framework of the Book of Numbers and the Pentateuch (BJSt 71), Chicago 1985.
  • Oswald W., Die Revision des Edombildes in Numeri XX 14–21, VT 50 (2000).
  • Otto E., Pentateuch, w: H.D. Betz i inni (red.), RGG (Religion in Geschichte und Gegenwart), t. 6, Tübingen 2003.
  • Rabe N., Vom Gerücht zum Gericht. Revidierte Text- und Literarkritik der Kundschafterzählung Numeri 13.14 als Neuansatz in der Pentateuchforschung (THLI 8), Tübingen–Basel 1994.
  • Rehm M.D., Levites and Priests, w: D.N. Freedman (red.), ABD (The Anchor Bible Dictionary), t. 4, New York 1992.
  • Reichert A., Görg M., Kadesch, w: B. Lang, M. Görg (red.), NBL (Neues Bibel-Lexikon), t. 2, Zürich–Düsseldrof 1995.
  • Römer T., Brettler M.Z., Deuteronomy 34 and the Case of the Priestly Hexateuch, JBL 119 (2000).
  • Römer T., Numeri, w: T. Römer i inni (red.), Guida di lettura dell’Antico Testamento, Brescia 2007.
  • Römer T., Zwischen Urkunden, Fragmenten und Ergänzung. Zum Stand der Pentateuchforschung, ZAW 124 (2013).
  • Rouillard H., La pericope de Balaam (Nombres 22–24). La prose et les „oracles” (EtB. NS 4), Paris 1985.
  • Sasson V., The Book of Oracular Vision of Balaam from Deir Alla, UF 17 (1986).
  • Scharbert J., Numeri (NEB), Würzburg 1992.
  • Schart A., Mose und Israel in Konfl ikt. Eine redaktionsgeschichtliche Studie zu den Wüstenerzählungen (OBO 88), Freiburg 1990.
  • Schmid K., Buchtechnike und sachlische Prolegomena zur Enneateuchfrage, w: M. Beck, U. Schorn (red.), Auf dem Weg zur Endgestalt von Genesis bis II Regum (BZAW 370), Berlin–New York 2006.
  • Schmid K., Genesis and Exodus or Two Formerly Independent Traditions of Origin for Ancient Israel, „Biblica” 93 (2012).
  • Schmidt L., Das 4. Buch Mose Numeri. Kapitel 10,11–36,13 (ATD 7.2), Göttingen 2004.
  • Schmidt W.H., Exodus, Sinai und Mose (EdF 191), Darmstadt 1983, s. 106–109; J. Blenkinsopp, Il Pentateuco, Brescia 1996.
  • Seebass H., Das Buch Numeri in der heutigen Pentateuchdiskussion, w: T. Römer (red.), The Book of Leviticus and Numbers (BETL 215), Leuven 2008.
  • Seebass H., Numeri 22,2-36,13 (BK IV/3), Neukirchen-Vluyn 2007.
  • Seebass H., Pentateuch, w: S. Müller i inni (red.), TRE (Theologische Realenzyklopädie), t. 26, Berlin–New York 1996.
  • Seebass H., Zum Stand der Pentateuchforschung. Das Buch Numeri, w: F. García Martínez, E. Noort (red.), Perspectives in the Study of the Old Testament and Early Judaism (VT.S 73), Leiden–Boston 1998.
  • Shectman S., Baden J.S. (red.), The Strata of the Priestly Writings (AThANT 95), Zürich 2009.
  • Ska J.L., A Plea on Behalf of the Biblical Redactors, StTh 59 (2005), = The Exegesis of the Pentateuch (FAT 66), Tübingen 2009.
  • Ska J.L., Introduzione alla lettura del Pentateuco, Roma 1998.
  • Van Seters J., An Ironic Circle: Wellhausen and the Rise of Redaction Criticism, ZAW 115 (2003).
  • Van Seters J., The Edited Bible. The Curious History of the “Editor” in Biblical Criticism, Eisenbrauns–Winona Lake 2006.
  • Eisenbrauns–Winona Lake 2006.
  • Van Seters J., The Redactor in Biblical Studies: A Nineteenth Century Anachronism, JNSL 29 (2003).
  • Vorländer H., Die Entstehung des jehowistischen Geschichtswerkes (ETH 23/109), Frankfurt a. Main 1978.
  • Yardeni A., Remarks on the Priestly Blessing on Two Ancient Amulets from Jerusalem, VT 41 (1991).
  • Zobel H.J., Bileam-Lieder und Bileam – Erzählung, w: E. Blum, R. Blum (red.), Die hebräische Bibel und ihre zweifache Nachgeschichte, FS. R. Rendtorff, Neukirchen–Vluyn 1990.
Document Type
Publication order reference
Identifiers
YADDA identifier
bwmeta1.element.desklight-19c36a3a-ffbd-4e07-88ee-f7bf668a80f1
JavaScript is turned off in your web browser. Turn it on to take full advantage of this site, then refresh the page.