PL EN


Journal
2013 | 26 | 29-38
Article title

Die Kaperflotte von Iwan IV. dem Schrecklichen im Lichte von Akten des Herzoglich Stettiner Archivs

Content
Title variants
PL
Flota kaperska iwana iV Groźnego w świetle akt archiwum książąt Szczecińskich
EN
The priveteering fleet of Ivan the Terrible in the light of the records of Szczecin dukes' archives
Languages of publication
DE
Abstracts
PL
Moskiewska flota kaperska została powołana przez Iwana IV Groźnego w maju 1570 roku. Pomocy w jej organizacji udzielili carowi Duńczycy, a zwłaszcza książę Magnus. Miejscem stacjonowania okrętów moskiewskich dowodzonych przez admirała Kerstena-Rodego stał się Bornholm. Stąd flota moskiewska, licząca 15 jednostek, rozpoczęła w czerwcu 1570 roku działania na polskich i szwedzkich liniach komunikacyjnych. Udało się jej wówczas zagarnąć kilka statków podążających do Gdańska. Działalność jednostek moskiewskich spowodowała kontrakcję kaprów szwedzkich i polskich. Na ratunek flocie Kerstena-Rodego ruszyła na przełomie czerwca i lipca 1570 roku duńska eskadra dowodzona przez admirała Sylwestra Francka. Pojawienie się regularnych sił duńskich na wodach Bornholmu spowodowało wysłanie w połowie lipca 1570 roku na ten obszar sił głównych floty szwedzkiej pod dowództwem Klasa Flemminga. W tej sytuacji okręty duńskie wycofały się spod Bornholmu, a flota moskiewska została rozproszona przez Szwedów. W sierpniu 1570 roku Kersten-Rode zebrał ocalałe jednostki i rozpoczął ponownie patrolowanie wód w okolicach Bornholmu, utrudniając żeglugę głównie gdańszczanom. Ostatecznie o losie floty moskiewskiej przesądziły rokowania podjęte na początku września 1570 roku na kongresie w Szczecinie. Pod naciskiem Polski i Szwecji Dania wycofała się z poparcia udzielonego flocie moskiewskiej. Zmianę sytuacji widać chociażby na przykładzie losów moskiewskiej pinki Hase („Zając”), która nieoczekiwanie pod koniec września zawinęła do pomorskiego Mrzeżyna. Została ona aresztowana, a kaprów moskiewskich przesłuchano i wydano Szwedom. Utrata poparcia duńskiego spowodowała ostateczne rozwiązanie przez Iwana IV w listopadzie 1570 roku resztek floty moskiewskiej.
EN
The Muscovite privateering fleet was founded by Ivan the Terrible in May 1570 with the help from the Danes, particularly prince Magnus. The Muscovite ships commanded by admiral Kersten-Rode were stationed in Bornholm. From this island the fifteen-ship Muscovite fleet launched their activities on Polish and Swedish communications lines in June 1570. They managed to seize several ships which were heading for Gdańsk. The activities of Muscovite ships roused Polish and Swedish privateers to counter-action. At the turn of June and July 1570 Danish squadron led by admiral Sylvester Franck came to Kersten-Rode’s fleet’s rescue. The appearance of regular Danish power on the waters of Bornholm brought about sending there, in the middle of July 1570, the Swedish main naval forces commanded by Klas Flemming. In result, Danish ships withdrew from Bornholm and the Muscovite fleet was shattered by the Swedes. In August 1570 Kersten-Rode gathered together the remaining ships and once again launched into patrolling the waters around Bornholm, hindering sailing, particularly of Gdańsk’s ships. Eventually, the fate of the Muscovite fleet was decided at the congress in Szczecin at the beginning of September 1570. Pressed by Poland and Sweden, Denmark withdrew its support to the Muscovite fleet. The way things went can be illustrated by the story of Muscovite pink Hase (“Hare”) which unexpectedly called at Pomeranian port Mrzeżyno (Deep). The ship was arrested, the Muscovite privateers interrogated and turned in to the Swedes. The loss of Danish support made Ivan the Terrible disband the remnants of the Muscovite fleet in November 1570.
Journal
Year
Volume
26
Pages
29-38
Physical description
Contributors
  • Uniwersytet Szczeciński
References
  • Archiwum Państwowe w Szczecinie [Staatsarchiv Stettin], Archiwum Książąt Szczecińskich [Herzoglich Stettiner Archiv]
  • Archiwum Państwowe w Szczecinie. Przewodnik po zasobie archiwalnym. akta do 1945 r. [Staatsarchiv Stettin – Wegweiser durch die Bestände bis zum Jahr 1945], bearb. v. R. Gaziński, P. Gut, M. Szukała, Warszawa–Szczecin 2002
  • Bodniak S.: Kongres Szczeciński na tle bałtyckiej polityki polskiej [Der Stettiner Kongress auf Grund der baltischen Politik Polens], Kraków 1929
  • Bodniak S.: Polska a Bałtyk za ostatniego Jagiellona, [Polen und das Baltische Meer während der Herrschaft des letzten Jagiellonen], „Pamiętniki Biblioteki Kórnickiej“ [Tagebücher der Kórnicka Bibliothek] 1939–1946, H. 3
  • Chapmann F.H.: Architectura Navalis mercatoria, Rostock 1968 (Reprint)
  • Czołowski A.: Marynarka w Polsce [Marine in Polen], Lwów 1922
  • Dudszus A., Henriot E., Krumrey E.: Das große Buch der Schiffstypen, Berlin 1987
  • Gulas S., Perny P.: Żaglowce [Segelschiffe], Warszawa 1985
  • Koczorowski E.: Flota polska w latach 1587–1632 [Die polnische Flotte in den Jahren 1587– 1632], Warszawa 1973
  • Lepszy K.: Dzieje floty polskiej [Die Geschichte der polnischen Flotte], Gdańsk 1947, S. 113; Kosiarz E.: Wojny na Bałtyku X–XiX w. [Kriege in der Ostsee 10.–19. Jh.], Gdańsk 1978
  • Podralski J.: Archiwum Książąt Szczecińskich. Przewodnik po zespole [Das Herzoglich Stettiner Archiv. Wegweiser durch den Bestand], Szczecin 1991, T. I
  • Smolarek P.: Dawne żaglowce [Alte Segelschiffe], Gdynia 1963
  • Svenska flottans Historia, Bd. 1, Malmö 1942
Document Type
Publication order reference
Identifiers
YADDA identifier
bwmeta1.element.desklight-1da3ec12-30d2-4097-8b8b-73e4fb21fd28
JavaScript is turned off in your web browser. Turn it on to take full advantage of this site, then refresh the page.