PL EN


Journal
2016 | 2(137) | 113–130
Article title

Zmiany w nierównościach edukacyjnych w Polsce. Uwagi polemiczne do tekstu Zbigniewa Sawińskiego „Gimnazja wobec nierówności społecznych”

Authors
Title variants
EN
Changes in educational inequalities in Poland. A polemic against the aricle of Zbigniew Sawiński „Gimnazja wobec nierówności społecznych” („Polish lower secondary schools in the face of social inequalities”)
Languages of publication
PL
Abstracts
PL
Zbigniew Sawiński w tekście opublikowanym w EDUKACJI („Gimnazja wobec nierówności społecznych”, Edukacja, 135(4), 2015) twierdzi na podstawie analiz danych programu OECD PISA z lat 2000–2012, że reforma gimnazjalna nie spowodowała zmniejszenia nierówności w polskiej edukacji: znaczenie pochodzenia społecznego dla osiągnięć uczniów utrzymywało się na podobnym poziomie jak przed reformą, nie zmniejszył się znacząco wpływ pochodzenia społecznego na wybór szkoły średniej, a obserwowane w Polsce różnicowanie się gimnazjów nie doprowadziło do wzrostu nierówności edukacyjnych. W artykule przedstawiono argumenty metodologiczne i wyniki powtórnej analizy danych PISA wskazujące na zmiany w szerzej rozumianych nierównościach edukacyjnych. Między 2000 a 2012 r. (a) nie zmieniła się wprawdzie siła związku wyników osiąganych przez piętnastolatków ze statusem społeczno-ekonomicznym rodzin uczniów, ale: (b) zmniejszyło się zróżnicowanie wyników, co było przede wszystkim zasługą poprawy wyników najsłabszych uczniów; (c) zmniejszyły się różnice między uczniami o niskim i wysokim statusie społeczno-ekonomicznym; (d) zmniejszył się wpływ pochodzenia społecznego na wybór szkoły ponadgimnazjalnej. Wpływ ten jest w dużej mierze bezpośredni: nie jest zapośredniczony przez osiągnięcia edukacyjne uczniów. W polemice podkreślono także złożoność tzw. reformy gimnazjalnej, która nie ograniczyła się jedynie do wprowadzenia gimnazjów. Wskazano na rolę innych czynników, które utrudniają analizowanie efektów reformy gimnazjalnej w kategoriach przyczynowo-skutkowych, w tym przede wszystkim na rolę nieobserwowanych w badaniu PISA zmiennych dotyczących zmian zachodzących w środowisku uczenia się kolejnych kohort uczestniczących w badaniu.
EN
In his text published in EDUKACJA („Polish lower secondary schools in the face of social inequalities” Edukacja, 135(4), 2015), Zbigniew Sawiński argues that based on the analyses of data from the 2000 to 2012 editions of the OECD PISA study, lower secondary school reform has not reduced educational inequalities in Polish education. The importance of students’ social origin remained at the same level as before the reform, the impact of social origin on the choice of type of secondary school remained the same, and an increasing differentiation of lower secondary schools did not lead to an increase in educational inequalities. The article presents methodological arguments and the results of a re-analysis of PISA data, indicating changes in wider educational inequalities. Between 2000 and 2012: (a) the strength of association in the performance of 15-year-olds with the socio-economic status of students’ families did not change, but (b) the variation of results decreased, which was mainly due to the improved performance of the lowest performing students; (c) the differences between students of high and low socio-economic status decreased; (d) the influence of social origin on the choice of the type of upper secondary school decreased. The effects of socio-economic status on upper secondary school choice is largely direct: it is not mediated by the educational achievements of students. The polemic also highlights the complexity of the so-called lower secondary school reform, which was not only limited to the introduction of such schools. The role of other factors is indicated, which makes it difficult to analyse the results of lower secondary school reform in terms of cause and effect – particularly the role of unobserved variables in the PISA study on changes in the learning environment of subsequent cohorts of study participants.
Journal
Year
Issue
Pages
113–130
Physical description
Dates
published
2016-06-30
Contributors
author
  • Instytut Badań Edukacyjnych
References
  • Betts, J. R. (2011). The economics of tracking in education. W: E. A. Hanushek, S. Machin i L. Woessmann (red.), Handbook of the economics of education (t. 3, s. 341–381). Amsterdam: North Holland.
  • Bol, T., Witschge, J., Van de Werfhorst, H. G. i Dronkers, J. (2014). Curricular tracking i central examinations: counterbalancing the impact of social background on student achievement in 36 countries. Social Forces. doi: 10.1093/sf/sou003
  • Boudon, R. (1974). Education, opportunity i social inequality: changing prospects in Western society. New York–London: Wiley–Interscience.
  • Breen, R., Luijkx, R., Müller, W. i Pollak, R. (2009). Nonpersistent inequality in educational attainment: evidence from eight European countries. American Journal of Sociology, 114(5), 1475–1521.
  • Cunha, F. i Heckman, J. (2007). The technology of skill formation. Working Paper nr w12840. Cambridge: National Bureau of Economic.
  • Cunha, F. i Heckman, J. J. (2009). The economics i psychology of inequality and human development. Journal of the European Economic Association, 7(2–3), 320–364.
  • Dolata, R., Jasińska, A. i Modzelewski, M. (2012). Wykorzystanie krajowych egzaminów jako instrumentu polityki oświatowej na przykładzie różnicowania się gimnazjów w dużych miastach. Polityka Społeczna, Numer tematyczny 1, 41–46.
  • Dolata, R., Jakubowski, M. i Pokropek, A. (2013). Polska oświata w międzynarodowych badaniach umiejętności uczniów PISA OECD. Wyniki, trendy, kontekst i porównywalność. Warszawa: Wydawnictwo Uniwersytetu Warszawskiego.
  • Dolata, R., Hawrot, A., Humenny, G., Jasińska, A., Koniewski, M., Majkut, P., Zółtak, T. (2013). Trafność metody edukacyjnej wartości dodanej dla gimnazjów. Warszawa: Instytut Badań Edukacyjnych.
  • Domański, H., Federowicz, M., Pokropek, A., Przybysz, D., Sitek, M., Smulczyk, M. i Żółtak, T. (2016). Ścieżki edukacyjne a umiejętności i pozycja społeczna. Studia Socjologiczne, 220(1), 67–98.
  • Ganzeboom, H. B. G. i Treiman, D. (2014). Intergenerational occupational mobility in comparative perspective: explaining cross-national differences i cross-temporal differences i similarities. Referat wygłoszony podczas The Research Committee 28 on Social Stratification and Mobility, Budapeszt, 8–10 maja.
  • Haman, J. (2004). Populacja i próba uczniów w badaniach PISA. W: Federowicz, M. (red.), Program międzynarodowej oceny umiejętności uczniów OECD/PISA 2003. Wyniki polskie. Raport z badań. Warszawa: Instytut Filozofii i Socjologii PAN.
  • Hanushek, E. A. i Woessmann, L. (2011). The economics of international differences in educational achievement. W: E. A. Hanushek, S. Machin i L. Woessmann (red.), Handbook of the economics of education (t. 3, s. 89–200). Amsterdam: North Holland.
  • Heckman, J. J. i Mosso, S. (2014). The economics of human development i social mobility. Working Paper nr w19925. Cambridge: National Bureau of Economic.
  • Herbst, M. i Wojciuk, A. (2014). Przestrzenne nierówności oferty edukacyjnej w zdecentralizowanym systemie oświaty. Przypadek Polski. Edukacja, 126(1), 34–52.
  • Herczyński, J. i Sobotka, A. (2015). Ustrojowe modele gimnazjum. Edukacja, 135(4), 5–32.
  • Horn, D. (2009). Age of selection counts: a cross-country analysis of educational institutions. Educational Research and Evaluation, 15(4), 343–66.
  • Jackson, M., Erikson, R., Goldthorpe, J. H. i Yaish, M. (2007). Primary and secondary effects in class differentials in educational attainment the transition to A-level courses in England and Wales. Acta Sociologica, 50(3), 211–229.
  • Jackson, M. (2013). Introduction: how is inequality of educational opportunity generated? The case for primary i secondary effects. W: M. Jackson (red.), Determined to succeed? Performance versus choice in educational attainment (s. 1–55). Stanford: Stanford University Press.
  • Jakubowski, M., Patrinos, H. A., Porta, E. E. i Wiśniewski, J. (2016). The effects of delaying tracking in secondary school: evidence from the 1999 education reform in Poland, Education Economics, 1–16. doi: 10.1080/09645292.2016.1149548
  • Karlson, K. B., Holm, A. i Breen, R. (2012). Comparing regression coefficients between same-sample nested models using logit i probit a new method. Sociological Methodology, 42(1), 286–313.
  • Kerckhoff, A. C. (2001). Education and social stratification processes in comparative perspective. Sociology of Education, Extra Issue, 3–18.
  • Lavrijsen, J. i Nicaise, I. (2015). New empirical evidence on the effect of educational tracking on social inequalities in reading achievement. European Educational Research Journal, 14(3–4), 206–221.
  • Mare, R. D. i Winship, C. (1984). The paradox of lessening racial inequality i joblessness among black youth: enrollment, enlistment i employment, 1964–1981. American Sociological Review, 39–55.
  • Marks, G. N. (2014). Education, Social background and cognitive ability: the decline of the social. Abingdon. Oxon: Routledge.
  • Marks, G. N. (2015). Are school SES effects statistical artefacts? Evidence from longitudinal population data. Oxford Review of Education, 41(1), 122–144.
  • Mood, C. (2010). Logistic regression: why we cannot do what we think we can do i what we can do about it. European Sociological Review, 26(1), 67–82.
  • Pokropek, A., Borgonovi, F., i Jakubowski, M. (2015). Socio-economic disparities in academic achievement: A comparative analysis of mechanisms and pathways. Learning and Individual Differences, 42, 10-18.
  • Organisation for Economic Co-operation and Development (2013). PISA 2012 results: excellence through equity: giving every student the chance to succeed (t. II). Paris: OECD.
  • Rajchert, J. M., Żółtak, T., i Smulczyk, M. (2014). Erratum to Predicting reading literacy and its improvement in the Polish national extension of the PISA study: the role of intelligence, trait-and state-anxiety, socio-economic status and school-type. Learning and Individual Differences, 33, 1–11.
  • Raudenbush, S. W. i Eschmann, R. D. (2015). Does schooling increase or reduce social inequality? Annual Review of Sociology, 41, 443–470.
  • Sawiński, Z. (2015). Gimnazja wobec nierówności społecznych. Edukacja, 135(4), 51–72.
  • Shavit, Y. i Muller, W. (1998). From school to work. A comparative study of educational qualifications and occupational destinations. Oxford: Oxford University Press
  • Snijders, T. A. B. i Bosker, R. J. (2012). Multilevel analysis: an introduction to basic and advanced multilevel modelling (wyd. 2). Los Angeles: Sage.
  • United Nations International Children’s Emergency Fund (2016). Fairness for children. A league table of inequality in child well-being in rich countries. Innocenti Report Card 13. Florence: UNICEF Office of Research.
  • Rabe-Hesketh, S. i Skrondal, A. (2012). Multilevel and longitudinal modeling using Stata. STATA press (wyd. 3, t. I). College Station: Stata Press.
  • Van de Werfhorst, H. G. i Mijs, J. J. (2010). Achievement inequality i the institutional structure of educational systems: a comparative perspective. Annual review of sociology, 36, 407–428.
  • Willms, J. D. (2003). Ten hypotheses about socioeconomic gradients and community differences in children’s developmental outcomes. Final report. Ottawa: Human Resources Development Canada.
Notes
http://www.edukacja.ibe.edu.pl/images/numery/2016/2-7-sitek-zmiany-w-nierownosciach-edukacyjnych.pdf
Document Type
Publication order reference
Identifiers
ISSN
0239-6858
YADDA identifier
bwmeta1.element.desklight-1db372e2-4a48-4be3-af60-2f127be4735e
JavaScript is turned off in your web browser. Turn it on to take full advantage of this site, then refresh the page.