PL EN


Journal
2014 | 45 | 93-102
Article title

Związek Legionistów Polskich w międzywojennym Krakowie

Authors
Selected contents from this journal
Title variants
EN
The Association of Polish Legionnaires in Interwar Krakow
Languages of publication
PL
Abstracts
EN
Sowiniec 2014, nr 45 Tomasz Gąsowski Słowo od redaktora A Word from the Editor Sowiniec 2014, nr 45 rok 2014, vol. 2014/44; str. 5-6 DOI: 10.12797/Sowiniec.25.2014.45.00 [Chcę kupić] [Chcę kupić] [ Do góry ] Kamil Stepan Sierpień 1914. Od kompanii kadrowej do batalionu kadrowego August 1914. From the Cadre Company to Cadre Battalion Sowiniec 2014, nr 45 rok 2014, vol. 2014/44; str. 7-19 DOI: 10.12797/Sowiniec.25.2014.45.01 Keywords: World War I 1914-1918, Polish Legions 1914-1917, 1st Cadre Company of the Polish Legions, the Cadre Battalion of the Polish Legions, Kielce campaign of the Polish Legion The article presents theoretical concepts connected with the mobilization of Polish shooting organizations in the years 1912-1914, the course of the initial phase of development of shooting troops in Kraków in early August of 1914, as well as the history, composition and staff of each of the three so-called Cadre Companies during the period of their creation at the outbreak of World War I until the reoccupation of Kielce by the troops of Józef Piłsudski. Źródła archiwalne: Centralne Archiwum Wojskowe w Warszawie [CAW], Wojskowe Biuro Historyczne, Odpis raportu komendy placu w Krzeszowicach do Komendy Głównej, sygn. I.341.1.354. Centralne Archiwum Wojskowe w Warszawie [CAW], Wojskowe Biuro Historyczne, Akta 1 pułku piechoty Legionów Polskich, sygn. I.120.27.250. Źródła drukowane: Arski S., Chudek J., Galicyjska działalność wojskowa Piłsudskiego 1906-1914, Warszawa 1967. Bagiński H., U podstaw organizacji Wojska Polskiego 1908-1914, Warszawa 1935. Borowicz-Pomarański S., Historia organizacji 3/III 1 Pułku L[egionów] P[olskich], [w:] Materiały do historii I Brygady, „Żołnierz Legionów i P.O.W.” 1939, nr 3/4. Kasprzycki T., Kartki z dziennika ofi cera I Brygady, Warszawa 1934. Legiony na polu walki. Działania Pierwszego Pułku Legionów na lewym brzegu Wisły w sierpniu i wrześniu 1914 roku. Relacje uczestników, Piotrków 1916. Legiony Polskie 1914. Wybór materiałów źródłowych z zasobu Centralnego Archiwum Wojskowego, red. A. C. Żak, Warszawa–Kraków 2014. Majchrowski J. M., Pierwsza kompania kadrowa. Portret oddziału, wyd. 3 popr. i uzup., Kraków 2014, Biblioteka Centrum Dokumentacji Czynu Niepodległościowego, t. 44. Musiałek J. M., Rok 1914. Przyczynek do dziejów Brygady Józefa Piłsudskiego, Kraków 1915. Narbut-Łuczyński A. J., Historia wojenna Legionów Polskich. Powstanie i działalność bojowa Oddziału Józefa Piłsudskiego (VIII-XI 1914), Warszawa–Kraków 2014. Stachiewicz J., Polskie plany mobilizacyjne przed wojną światową, „Niepodległość” t. 8, 1933. Stepan K., Kompanie, którym zabrakło szczęścia [w:] Myśl i polityka. Księga pamiątkowa dedykowana profesorowi Jackowi Marii Majchrowskiemu, red. B. Szlachta, t. 3, Kraków 2011. [Tessaro S.] „Zosik”, sierż. Świst, Historia organizacji 2 komp. III baonu 1 P[ułku] L[egionów] P[olskich], [w:] Materiały do historii I Brygady, „Żołnierz Legionów i P.O.W.” 1939, nr 3/4. [Chcę kupić] [Chcę kupić] [ Do góry ] Mateusz Drozdowski Powstanie Legionów Polskich oraz Naczelnego Komitetu Narodowego w sierpniu 1914 roku. Zapomniany sukces politycznej elity Galicji The Creation of the Polish Legions and the Supreme National Committee in August 1914. A Forgotten Success of the Political Elites of Galicia Sowiniec 2014, nr 45 rok 2014, vol. 2014/44; str. 21-49 DOI: 10.12797/Sowiniec.25.2014.45.02 Keywords: World War I (1914-1918), Polish Legions, Supreme National Committee, the Commission of Confederated Independence Organizations, Central National Committee, Austro-Polish focus, Józef The aim of the article is to present the events of the end of July and the fi rst weeks of August 1914 which led to the creation of two parallel structures: the Polish Legions and the Supreme National Committee, providing political and organizational infrastructure to the former. This topic has already been repeatedly tackled by Polish historians. Most studies, however, focused on the person of Jozef Piłsudski, as well as on the military aspect of the history of Polish Legions. However, this article presents the political aspect of the events in question, including the attempts to answer two important questions about the genesis of the Polish Legions, ie. who and under what circumstances came up with the idea of creating the Legions as regular military units being a part of the armed forces of the Austro-Hungarian Empire and at the same time having a national, Polish character. Źródła archiwalne: Archiwum Akt Nowych w Warszawie (AAN): Polska Agencja Prasowa [PAP] w Lozannie (sygn. 38), [autor nieznany], Organizacje polityczne i wojskowe w Galicji. Ich działalność od 1914 r. do rozłamu w łonie Naczelnego Komitetu Narodowego, mps, sygn. 74/I. Komisja Skonfederowanych Stronnictw Niepodległościowych [KSSN] (sygn. 48/II), t. 9-10. Archiwum Narodowe w Krakowie (ANK): Archiwum Naczelnego Komitetu Narodowego (NKN), teczki 1 i 234. Zbiór Legionów, teczka 55. Haus-, Hof- und Staatsarchiv in Wien (HHStA) Nachlass Biliński (sygn. SB NL Bilinski 1) Politisches Archiv: Krieg 8 (sygn. 899), Telegramm Nr 412 (1191), Graf Szögyeny, Berlin 11. August 1914. Źródła drukowane: Dokumenty Naczelnego Komitetu Narodowego 1914-1917, Kraków 1917. Galicyjska działalność Józefa Piłsudskiego 1906-1914, oprac. Arski Stefan, Chudek Józef, Warszawa 1967. Kumaniecki Władysław, Odbudowa państwowości polskiej. Najważniejsze dokumenty. 1912 – styczeń 1924, Kraków 1924. Prasa: „Czas” (Kraków). „Nowa Reforma” (Kraków). Wspomnienia: Biliński Leon, Wspomnienia i dokumenty, t. 1: 1846-1919, Warszawa 1924. Conrad von Hötzendorf Franz, Z czasów mej służby, [w:] Polska w pamiętnikach Wielkiej Wojny, zebrał i objaśnił Michał Sokolnicki, Warszawa 1925, s. 552, Czasy i Ludzie. Dąbski Jan, Wojna i ludzie, Wspomnienia z lat 1914-1915. Fragmenty, do druku przygot. i przypisami opatrzył Stanisław Giza, Warszawa 1969. Daszyński Ignacy, Pamiętniki, t. 1, Warszawa 1957. Długoszowski-Wieniawa Bolesław, Wymarsz i inne wspomnienia, zebrał, oprac. i wstępem poprzedził Roman Loth, Łomianki [2012]. Głąbiński Stanisław, Wspomnienia polityczne, cz. 2, Pelpin 1939. Grabski Stanisław, Pamiętniki, t. 1, do druku przygot. i wstępem opatrzył Witold Stankiewicz, Warszawa 1989. Kasprzycki Tadeusz, Kartki z dziennika ofi cera brygady. Ze szkicami, mapami i ilustracjami, Warszawa 1934. Piłsudski Józef, Moje pierwsze boje. Wspomnienia spisane w twierdzy magdeburskiej, Łódź 1988. Piłsudski Józef, Poprawki historyczne, Warszawa 1931. Ronge Max, Dwanaście lat służby wywiadowczej, przeł. Barbara Szymczak, posł. i przypisy Ryszard Świętek, Warszawa 1992, Kulisy Wywiadu i Kontrwywiadu. Rybak Józef, Pamiętniki generała Rybaka, Warszawa 1954. Opracowania: Achmatowicz Aleksander, Polityka Rosji w kwestii polskiej w pierwszym roku Wielkiej Wojny 1914-1915, Warszawa 2003. Ciałowicz Jan, O „Genezie Legionów”. Z powodu książki Andrzeja Garlickiego, „Najnowsze Dzieje Polski. Studia i Materiały z Okresu 1914-1939” 1966, t. 10, s. 187-206. Cisek Janusz, Cisek Marek, Do niepodległości, Warszawa 2008. Feldman Wilhelm, Dzieje polskiej myśli politycznej 1864-1914, z przedm. Leona Wasilewskiego, Warszawa 1933. Garlicki Andrzej, Geneza legionów. Zarys dziejów Komisji Tymczasowej Skonfederowanych Stronnictw Niepodległościowych, Warszawa 1964 Garlicki Andrzej, Józef Piłsudski. 1867-1935, Kraków 2012. Garlicki Andrzej, U źródeł obozu belwederskiego, Warszawa 1983. Gaul Jerzy, Na tajnym froncie. Działalność wywiadowczo-informacyjna obozu niepodległościowego w latach 1914-1918, Warszawa 2001. Gaul Jerzy, Niemieckie służby wywiadowczo-informacyjne wobec radykalnego ruchu niepodległościowego w Królestwie Polskim 1914-1918, Warszawa 2010. Gaul Jerzy, Służby wywiadowczo-informacyjne Austro-Węgier wobec radykalnego ruchu niepodległościowego w Królestwie Polskim 1914-1918, Warszawa 2006. Głąbiński Stanisław, Biliński Leon, [w:] Polski Słownik Biografi czny, t. 2, red. Władysław Konopczyński, Kraków 1936, s. 97-98. Holzer Jan, Molenda Jan, Polska w pierwszej Wojnie światowej, Warszawa 1973, Wiedzy Historycznej. Historia Polski. Klimecki Michał, Legiony Polskie 1914-1918, [w:] Legenda Legionów. Opowieść o Legionach oraz ludziach Józefa Piłsudskiego, Warszawa 2010 Klimecki Michał, Organizacja i działania oddziałów strzeleckich, lipiec-sierpień 1914, „Studia i Materiały do Historii Wojskowości” 1988, t. 30, s. 247-263 Klimecki Michał, Klimczak Władysław, Legiony Polskie, Warszawa 1990. Kukiel Marian, Generał Sikorski, żołnierz i mąż stanu Polski Walczącej, Londyn 1995, Biblioteka Autorów Emigracyjnych, 4. Lipiński Wacław, Zbrojna walka o niepodległość Polski 1905-1918, Warszawa 1931. Łazuga Waldemar, Kalkulować… Polacy na szczytach C.K. monarchii, Poznań 2013. Łazuga Waldemar, Ostatni stańczyk. Michał Bobrzyński – portret konserwatysty, Toruń 2005. Milewska Wacława, Nowak Jan Tadeusz, Zientara Maria, Legiony Polskie 1914-1918. Zarys historii militarnej i politycznej, Kraków 1998, Wydawnictwa „Księgarni Akademickiej”, nr 54. Molenda Jan, Piłsudczycy i narodowi demokraci 1908-1918, Warszawa 1980. Pelczarski Tadeusz, Komisariaty Wojskowe Rządu Narodowego w Królestwie Polskim 6 VIII – 5 IX 1914. Geneza i działalność, Warszawa 1939, Rozprawy Instytutu Józefa Piłsudskiego, t. 1. Pobóg-Malinowski Władysław, Najnowsza historia polityczna polski 1864-1945, t. 1, ze słowem wstępnym Michała Sokolnickiego, Paryż 1953. Rzepecki Jan, O Władysławie Sikorskim w Legionach, „Wojskowy Przegląd Historyczny” R. 10, 1965, nr 4, s. 254-286. Rzepecki Jan, Sprawa Legionu Wschodniego 1914 roku, Warszawa 1966. Sokolnicki Michał, Rok czternasty, Londyn 1961. Srokowski Konstanty, N.K.N. Zarys historii Naczelnego Komitetu Narodowego, Kraków 1923. Srokowski Konstanty, Upadek imperyalizmu Austryi. W związku z ewolucją systemu europejskiego przed wojną bałkańską i po niej, Lwów 1913. Starzyński Roman, Cztery lata w służbie komendanta. Przeżycia wojenne 1914-1918, Warszawa 2012. Suleja Włodzimierz, Orientacja austro-polska w latach I wojny światowej (do aktu 5 listopada 1916 roku), Wrocław 1992, Acta Universitatis Wratislaviensis. Historia, nr 103. Świętek Ryszard, Lodowa ściana, Sekrety polityki Józefa Piłsudskiego 1904-1918, Kraków 1998. Wątor Adam, Narodowa Demokracja w Galicji do 1918 roku, Szczecin 2002, Rozprawy i Studia / Uniwersytet Szczeciński, t. 428. Wątor Adam, Ziemianin-polityk Tadeusz Cieński, 1856-1925. Z dziejów konserwatyzmu wschodniogalicyjskiego, Szczecin 1997, Rozprawy i Studia / Uniwersytet Szczeciński, t. 258. Wrzosek Mieczysław, Polski czyn zbrojny podczas pierwszej wojny światowej 1914-1918, Warszawa 1990, Biblioteka Wiedzy Historycznej. Historia Polski. [Chcę kupić] [Chcę kupić] [ Do góry ] Marek Cisek Pomoc materialna społeczności Galicji Zachodniej Legionom w 1914 roku Financial Support of Western Galicia Communities for Polish Legions in 1914 Sowiniec 2014, nr 45 rok 2014, vol. 2014/44; str. 51-91 DOI: 10.12797/Sowiniec.25.2014.45.03 Keywords: World War I, Austria-Hungary, Polish Legions, Western Galicia Based on the source query conducted by thee team of the Supreme National Committee at the National Archives in Kraków, this paper discusses the organization and fi nancing aid for shooting troops and Polish Legions from the society of Western Galicia in 1914. Particular attention was paid to the organization of the aid and the sources of fundraising for the Legions in Kraków and counties and municipalities in Western Galicia. Źródła archiwalne: Archiwum Narodowe w Krakowie (ANK): Naczelny Komitet Narodowy (NKN), sygn: 216-217, 233, 368, 371, 374, 459, 490, 501-502, 558, 560-561, 578, 668, 670, 681-682, 692, 749, 759, 765, 770. Legiony – Wojsko Polskie, sygn. 25. Biblioteka Jagiellońska w Krakowie (BJ): Bąkowski Klemens, Diariusz życia, sygn. 7282 II, z. 1-2. Biblioteka Zakładu Narodowego im. Ossolińskich we Wrocławiu (B. Oss.): Bobrowski Emil, Pamiętniki z lat 1912-1918, rkps 12004/I. Centralne Archiwum Wojskowe w Warszawie (CAW): Sygn. 300.1.1224, I.120.1.30, I.120.1.128. Departament Wojskowy NKN, sygn. 150.1.18, 150.1.13, 150.1.5, 150.1.28, 150.1.124,150.1.154. Wojskowe Biuro Historyczne (WBH), sygn. 400.2511. Prasa: „Dziennik Obwieszczeń NKN (Sekcja Zachodnia)”. „Gazeta Poniedziałkowa” (Kraków). „Głos Narodu” (Kraków). „Naprzód” (Kraków). „Nowa Reforma” (Kraków). Wydawnictwa źródłowe: Dokumenty Naczelnego Komitetu Narodowego 1914-1917, Kraków 1917. „Kalendarz Legionów Polskich na Rok Pański 1915”, [zestawił Antoni Chmurski], (Wiedeń) 1915. „Legionista Polski. Kalendarz Naczelnego Komitetu Narodowego na rok 1916”, (Kraków) 1916. Dzienniki i wspomnienia: Biliński Leon, Wspomnienia i dokumenty, Warszawa 1924. Daszyński Ignacy, Pamiętniki, t. 1-2, Warszawa 1957. Dąbrowski Jan, Dziennik 1914-1918, oprac. Jerzy Zdrada, Kraków 1977. Pamiętnik z roku 1914 skautki Marty Pająkówny, oprac. E. Śnieżyńska-Stolot, „Biuletyn Biblioteki Jagiellońskiej”, R. 62 2012, s. 113-125. Witos Wincenty, Moje wspomnienia, cz. 1, oprac. E. Karczewski, J. R. Szafl ik, Warszawa 1988. Monografie i opracowania: 2. Pułk Piechoty Legionów Polskich, t. 1: Karpaty, oprac. Tadeusz Malinowski, Mieczysław Szymański, Warszawa 1939. Bieniarzówna Janina, Małecki Jan M., Dzieje Krakowa w latach 1796-1918, t. 3, Kraków 1985. Buława Edward, Egzamin wobec Polski. Ślązacy Cieszyńscy w czynie legionowym w latach I wojny światowej, Cieszyn 1998. Cisek Marek, Legioniści z Rzeszowa i okolic, „Strzelec” 2009, nr 2. Cutter Zdzisław, Dutkiewicz Marek, Wkład kobiet w utworzenie i działalność służby zdrowia Legionów Polskich, „Zeszyty Naukowe WSO im. Tadeusza Kościuszki. Poglądy i Doświadczenia” 2002, nr 3(125). Czerep Stanisław, II Brygada Legionów Polskich, Warszawa 2007. Czerep Stanisław, Straty polskie podczas I wojny światowej, [w:] Lata wielkiej wojny. Dojrzewanie do niepodległości 1914-1918, red. Daniel Grinberg, Jan Snopko, Grzegorz Zackiewicz, Białystok 2008. Dudek Dobiesław, Zapomniane losy Parku Sportowegoi TS „Wisław” na Oleandrach, „Studia Historyczne” 2003, t. 46, nr 3/4. Dutkiewicz Marek, Służba zdrowia Legionów Polskich w latach 1914-1917, Piotrków Trybunalski 2009. Dziesięciolecie Intendentury Polskiej Siły Zbrojnej 1918-1928, kom. red. Karol Rudolf [et al.], Warszawa 1929. Garlicki Andrzej, Geneza legionów. Zarys dziejów Komisji Tymczasowej Skonfedrowanych Stronnictw Niepodległościowych, Warszawa 1964. Homola-Skąpska Irena, Życie codzienne w czasie I wojny światowej w Dziennikach krakowskiego adwokata Klemensa Bąkowskiego, [w:] Irena Homola-Skąpska, Z dziejów Krakowa, Galicji i Śląska Cieszyńskiego. Wybór pism historycznych, wyb., oprac. i wstęp Grzegorz Nieć, Kraków–Warszawa 2007, Regiony, Historia, Kultura, nr 2. Mleczak Jan, Akcja Werbunkowa Naczelnego Komitetu Narodowego w Galicji i Królestwie Polskim w latach 1914-1916, Kraków 1988. Pająk Jerzy Z., Od autonomii do niepodległości. Kształtowanie się postaw politycznych i narodowych społeczeństwa Galicji w warunkach Wielkiej Wojny 1914-1918, Kielce 2012. Pankowicz Andrzej, Organizacja czynu zbrojnego w Krakowie 1906-1918, [w:] Kraków w czasie I wojny światowej. Materiały Sesji Naukowej z Okazji Dni Krakowa w roku 1988, Kraków 1990, Rola Krakowa w Dziejach Narodu, 8.Pietrzak Stanisław, Tarapaty Leguna z II Brygady, [w:] Gawędy legunów między sobą, red. Leon Miguła, Warszawa 1929. Roja Bolesław, Legioniści w Karpatach, przedm. Wacław Lipiński, Warszawa 1933. Seniów Jerzy M., Na drodze do niepodległości: prasa krakowska wobec Legionów Polskich podczas I wojny światowej (1914-1918), Kraków 2004. Srokowski Konstanty, NKN. Zarys historii Naczelnego Komitetu Narodowego, Kraków 1923. Wrzosek Mieczysław, Zaopatrzenie i wyposażenie Legionów Polskich 1914-1917, „Wojskowy Przegląd Historyczny” R. 33, 1988, z. 3(125). Wrzosek Mieczysław, Zaopatrzenie i wyposażenie Legionów Polskich w latach 1914-1917, „Zeszyty Naukowe Filii Uniwersytetu Warszawskiego w Białymstoku” 1988, t. 11, z. 60. Wrzosek Mieczysław, Zarys organizacyjny Legionów Polskich, [w:] U źródeł niepodległości 1914-1918. Z dziejów polskiego czynu zbrojnego, [red. nauk. Piotr Stawecki], Warszawa 1988. Zgórniak Marian, Polacy w armii Austro-Węgierskiej w czasie I wojny światowej, „Studia i Materiały do Historii Wojskowości” 1988, t. 30. Ziemia Oświęcimska w czasie Wielkiej Wojny rozpoczętej w 1914 r., Oświęcim 1915. [Chcę kupić] [Chcę kupić] [ Do góry ] Janusz Mierzwa Związek Legionistów Polskich w międzywojennym Krakowie The Association of Polish Legionnaires in Interwar Krakow Sowiniec 2014, nr 45 rok 2014, vol. 2014/44; str. 93-102 DOI: 10.12797/Sowiniec.25.2014.45.04 Keywords: Second Republic (1918-1939), Polish veteran organizations, the Union of Polish Legionaries The article presents the history of the Kraków branch of the most important veteran organization of the Second Republic, whose members through their involvement in regaining independence exerted a great influence on the political history and shape of Poland, reborn after years of being partitioned. The organization initially focused on self-help activities, began to play an important political role after the May coup in 1926.
Journal
Year
Issue
45
Pages
93-102
Physical description
Contributors
References
Document Type
Publication order reference
YADDA identifier
bwmeta1.element.desklight-1df2e747-f6ce-434d-8573-26342d60116c
JavaScript is turned off in your web browser. Turn it on to take full advantage of this site, then refresh the page.