PL EN


2014 | 17 | 133-146
Article title

Szczęście człowieka jako problem filozoficzno-psychologiczny na przestrzeni dziejów

Authors
Content
Title variants
EN
Happiness as a Philosophical and Psychological Problems
Languages of publication
PL
Abstracts
PL
Problematyka szczęścia jednostki jako temat mało popularny w psychologii i socjologii częściej staje się obecnie motywem rozważań i badań empirycznych w obrębie nauk humanistycznych. Sięgając do filozofii i historii myśli filozoficznej, tematyka szczęścia człowieka przewija się w wielu rozważaniach, chociaż należy zauważyć, że owe zapatrywania bywają bardzo zróżnicowane, wielowątkowe, rozbieżne, często skrajne. Sytuacja ta sprawia, że stworzenie kryteriów oraz zabieg uporządkowania teorii filozoficznych na temat szczęścia jest zadaniem bardzo trudnym. W artykule przedstawiono wybrane z historii myśli filozoficznej teorie na temat szczęścia. Odniesiono się do najstarszych myśli filozoficznych m.in. Sokratesa, Platona, Arystotelesa. Zwrócono uwagę na motyw hedonistycznej przyjemności według Arystypa, Epikura, a także skrajnie odmienne stanowisko św. Augustyna, św. Tomasza z Akwinu czy Spinozy oparte na założeniu, że źródłem szczęścia jest sam Bóg. Przedstawiono również problematykę zabiegania o dobro własne według Hobbesa oraz znaczenie wartości utylitarnych. Możliwość zgłębiania wiedzy jako największe szczęście człowieka była owocem dynamicznego rozwoju nauki doby oświecenia. Wagę rozumu podkreślał Kartezjusz, z kolei Locke zwracał uwagę na znaczenie doświadczenia empirycznego. W odniesieniu do nurtu pesymistycznego w filozofii Schopenhauera i Sartre’a rozważano zagadnienia poczucia nieszczęścia wpisanego w ludzką egzystencję. Aspekty myśli filozoficznej wzbogacono o zagadnienia nurtu psychologii szczęścia. Odwołano się do modelu strukturalnego Czapińskiego oraz wyników badań empirycznych nad czynnikami warunkującymi szczęście jednostki.
EN
The issue of happiness as the subject hasn’t been quite popular in psychology, sociology. Now it is becoming the motive of considerations and empirical studies. Human happiness theme is present in many philosophical considerations, although it should be noted that the understanding is diverse, multi-threaded, divergent and often extreme. This situation makes the establishment of criteria and set in order philosophical theories on happiness appears to be very difficult task. This article presents selected theories on happiness from the history of philosophy, with reference to issues of contemporary psychology of happiness. Reference was made to the oldest philosophical thoughts of Socrates, Plato, Aristotle. Drew attention to the hedonistic pleasures theme by Aristippus, Epicurus, as well as extremely different view of St. Augustine, St. Thomas Aquinas and Spinoza based on the assumption that the source of happiness is God. It also presents issues of focus on one’s own well-being by Hobbes and the importance of utilitarian value. Opportunity to explore the knowledge as the greatest happiness of man was the result of the dynamic development of science. With regard to the pessimistic trend in the philosophy of Schopenhauer and Sartre issues of unhappiness considered as inherent in human existence. Aspects of philosophical issues were enriched with issues of psychology. Reference was made to the structural model of Czapiński and empirical researches on determinants of individual happiness.
Year
Volume
17
Pages
133-146
Physical description
Dates
published
2014-12-28
Contributors
  • Studium Pedagogiczne Uniwersytetu Jagiellońskiego
References
  • Argyle M., The Psychology of Happiness, Methuen, London 1987.
  • Arystoteles, Etyka nikomachejska, przeł. D. Gromska, PWN, Warszawa 1956.
  • Bocheński J., Zarys historii filozofii, Wydawnictwo Philed, Kraków 1993.
  • Czapiński J., Psychologia szczęścia. Przegląd badań i zarys teorii cebulowej, „Akademos”, Warszawa – Poznań 1992.
  • Epikur, List do Menoikeusa w: Diogenes Laertios, Żywoty i poglądy słynnych filozofów, przeł. I. Krońska, K. Leśniak, W. Olszewski, PWN, Warszawa 1988.
  • Hersch J., Wielcy myśliciele Zachodu. Dzieje filozoficznego zdziwienia, przeł. K. Wakar, Pruszyński i S-ka, Warszawa 2001.
  • Kaszyński K., Wybrane elementy filozofii człowieka, Wydawnictwo UZ, Zielona Góra 2002.
  • Kołakowski L., O co pytają nas wielcy filozofowie, Znak, Kraków 2004.
  • Marek Aureliusz, Rozmyślania, przeł. M. Reiter, PWN, Warszawa 1958.
  • Mill J.S., Utylitaryzm. O wolności, przeł. A. Kurlandzka, Warszawa 1959.
  • Sarnowski S., E. Frykowski, Problemy etyki. Wybór tekstów, Agencja Marketingowa „Branta”, Bydgoszcz 1993.
  • Seneka, Listy moralne do Lucyliusza, przeł. W. Kornatowski, PWN, Warszawa 1961.
  • Starzyńska-Kościuszko E., Filozoficzne koncepcje człowieka, Wyższa Szkoła Pedagogiczna TWP w Warszawie, Warszawa 1996.
  • Tatarkiewicz W., Historia filozofii, t. 1: Filozofia starożytna i średniowieczna, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 1997.
  • Tatarkiewicz W., Historia filozofii, t. 2: Filozofia nowożytna do roku 1830, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 1997.
  • Tatarkiewicz W., Historia filozofii, t. 3: Filozofia XIX wieku i współczesna, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 1997.
  • Tatarkiewicz W., O szczęściu, wyd. 3, PWN, Warszawa 1962 [wyd. 7, PWN, Warszawa 1979].
  • Tomasz z Akwinu, Summa teologiczna (Contra Gentiles), cz. 1, t. 3, przeł. Z. Włodkowa, Nakładem „Wiadomości Katolickich”, Kraków 1933.
  • Veenhoven R., Conditions of Happiness, Reidel, Dordrecht 1984.
Document Type
Publication order reference
Identifiers
ISSN
2299-4898
YADDA identifier
bwmeta1.element.desklight-20bdf558-13f1-4d81-acdc-e6a782950761
JavaScript is turned off in your web browser. Turn it on to take full advantage of this site, then refresh the page.