PL EN


Journal
2013 | 1 | 134-151
Article title

Obraz śląskiej religijności na podstawie zachowanych źródeł historycznych parafii pw. Narodzenia Najświętszej Maryi Panny w Pszowie od 1728 do dziś

Authors
Content
Title variants
EN
The Image of Silesian Religiousness on the Basis of Preserved Historic Origins of the Parish of the St. Mary’s Birth in Pszów since 1728 till Modern Times
Languages of publication
PL
Abstracts
PL
Pszów, miejscowość leżąca na Górnym Śląsku, słynie z późnobarokowego sanktuarium maryjnego, które powstało wokół wizerunku Matki Bożej, będącego kopią obrazu jasnogórskiego. Szybko rozwijający się kult, liczne uzdrowienia, masowe pielgrzymki, składanie wotów sprawiły, że postanowiono wznieść kościół pielgrzymkowy zakrojony na szeroką skalę – dwuwieżowy, przestronny, o fasadzie nawiązującej do czołowych rozwiązań baroku austriackiego i czeskiego, zaś ołtarz główny stanowił odzwierciedlenie popularnej na Śląsku w tym czasie idei Sedes Sapientiae. Największy rozkwit sanktuarium przypadł na połowę XIX wieku, kiedy ks. Paweł Skwara dobudował kolejny poziom wież i wzniósł małą kalwarię. Uroczystości kościelne organizowano wówczas z wielkim przepychem, nawiązując do bogatych ceremonii poprzedniej epoki. Specyficzne położenie Pszowa – na obszarze pogranicza kulturowego – sprawiło, że przez wieki ośrodek pielgrzymkowy był wspólnym dobrem Polaków, Czechów i Niemców. Ślązacy byli ludźmi konserwatywnymi, przywiązanymi do wiary przodków i tradycji, którzy swoje poczucie polskości łączyli z przynależnością do Kościoła katolickiego.
EN
Pszów, a small town located in the Upper Silesia, is famous for a late-baroque St. Mary’s Sanctuary, that was established “around” the Virgin Mother’s picture – a copy of the Image of Black Madonna of Częstochowa. The fast-developing cult, numerous cases of healings, the offering of votives – all that gave rise to a pilgrimage church, a high-scale construction of two towers, spacious, of a façade that corresponded to the chief architectural solution of the Austrian and Czech baroque, with the main altar being the reflection of a Sedes Sapientiae idea, popular in the Silesia region of that time. The Sanctuary’s prime enlivenment was in the 19th century, when Father Paweł Skwara built the further level of towers onto the church and a small Calvary around. The ceremonies in the church were organised at that time with grand sumptuousness and referred to lavish ceremonies of the preceding epoch. The peculiar location of Pszów – in the cultural frontier – was the reason why, for ages, the pilgrimage centre was a common good of the Poles, the Czechs and the Germans. The Silesians were conservative people, attached to the faith and traditions of their fathers, who inseparably connected their feeling of Polishness with their membership in the Catholic Church.
Journal
Year
Issue
1
Pages
134-151
Physical description
Dates
published
2013-06-30
Contributors
author
References
  • A. Mitkowska, Polskie kalwarie, Wrocław-Warszawa-Kraków 2003
  • A. Pustułka, Pobożność po naszemu. W niedzielę wielkie liczenie wiernych, „Dziennik Zachodni” [on-line], www.dziennikzachodni.pl/artykul/323026,poboznoscpo-naszemu-w-niedziele-wielkie-licze nie-wiernych,id,t.html [dostęp: 7.04.2011]
  • H. Hibner, Historia kultu Matki Boskiej Pszowskiej (1921-1997), praca magisterska napisana pod kier. ks. dr. hab. Józefa Krętosza na Wydziale Teologii KUL, Lublin 1998
  • J. Gorzelik, Grupa górnośląskich ołtarzy w formie otwartego cyborium i warsztat Johanna Schuberta, [w:] Praca zbiorowa, Marmur dziejowy. Studia z historii sztuki, Poznań 2002
  • J. Korcz, Miejsca święte w Polsce łaskami i cudami słynące, t. III, Warszawa 2006
  • J. Kucianka, Ruch pielgrzymkowy jako droga Śląska do Polski, „Colloquium salutis. Wrocławskie Studia Teologiczne”, nr 2, 1970
  • J. Maroń, Dzieje Pszowa jako mikroregionu górnośląskiego życia parafialnego, pątniczego i narodowego, „Śląskie Studia Historyczno-Teologiczne”, nr 9, 1976
  • J. Royt, Obraz a kult v Čechách 17. a 18. století, Praha 1999
  • J. Szymik, Dziennik pszowski. 44 kartki o ludziach, miejscach, Śląsku i tęsknocie, Pszów-Katowice 2004
  • J. Wycisło, Ks. Jan Alojzy Ficek. Zarys działalności religijno-społecznej, Katowice 1992
  • L. Musioł, Monografia historyczna Pszowa oraz zarys historyczny gminy i parafii Krzyżkowice w opracowaniu źródłowym, Pszów 1998
  • L. Pühringer-Zwanowetz, Matthias Steinl, Wien-München 1966
  • M. Schenková, Poutní místa ve Slezsku, Opava 1997
  • P. Skwara, A. Wolczyk, Kronika czyli Historyczna wiadomość o Pszowie, farném i pątném miejscu w Rybnickim powiacie w Pruskiém Górném Szlązku, Rybnik 1862
  • P. Skwara, A. Wolczyk, Pamiątka Konsekracyi Farnego i pątnego kościoła Najświętszej Maryi Panny w Pszowie, Rybnik 1864
  • Pszów, Archiwum Parafialne, Imago haec Czenstochovij, 1729
  • Pszów, Archiwum Parafialne, Lit. D. Die 9 Juny, 1729
  • Pszów, Archiwum Parafialne, Serenissimi (…) Domini Francisci Ludovici (...) benevolentiam nostram ac omne bonum, 1729
  • S. Czarnowski, Kultura, Warszawa 1948
  • S. Gumiński, Domus Sapientiae Svidnicensis, [w:] Funkcja dzieła sztuki. Materiały Sesji Stowarzyszenia Historyków Sztuki, Szczecin, listopad 1970
  • T. Chrzanowski, M. Kornecki, Wota srebrne. Z badań nad sztuką sarmatyzmu w Polsce, „Biuletyn Historii Sztuki”, t. 32, nr 2, 1970
  • Z. Karwot, Pszów. Kult Matki Boskiej (1723-1921), Pszów 2001
Document Type
Publication order reference
Identifiers
ISSN
1233-9717
YADDA identifier
bwmeta1.element.desklight-2181afc9-81de-4085-944e-fe5adfa12325
JavaScript is turned off in your web browser. Turn it on to take full advantage of this site, then refresh the page.