2013 | 12 | 39-61
Article title

Ocena zmian zagospodarowania i zagrożeń dla wczesnośredniowiecznego kompleksu osadniczego w Gieczu i jego okolicach

Title variants
Evaluation of the Development Changes and #reats for the Early Medieval Settlement Complex in Giecz and Its Vicinities
Languages of publication
The article concerns the evaluation of the development changes and threats connected with the early medieval settlement complex in Giecz. Its authors strive for an attempt at answering the questions of how for hundreds of years the way of spatial development in the vicinities of the Giecz complex has been changing and what potential threats can be detected on the basis of the analysis of presented information. Introducing the issue, the authors rely on various supplies of data, which make an analysis of this kind considerably easier. The vast array of non-invasive methods enabling to investigate and comprehend the past of our lands has become more and more often a common practice in throughout Poland. The data that follows are presented and analyzed in relation to the discussed subject: the results of the surface survey conducted as a part of the Polish Archaeological Record (further: PAR, abbreviated in Polish as AZP), aerial photographs, spatial data (satellite imagery, orthophotomap, topographic map), historic maps as well as information obtained from the zoning plan of the commune within which the Giecz settlement complex is located. All the resources mentioned above were integrated by means of the GIS software. The authors point out the need of data integration in the context of national heritage protection and they also emphasize general access to information and software that facilitates the analysis of integrated data bases gained using a variety of non-invasive methods. The article presents the analysis of the development of the early medieval stronghold on the basis of data dated back to different times. It shows how an integration of this information in the GIS environment has eased the evaluation of infrastructure and buildings within the analyzed area. Numerous threats resulting from e.g. urban processes were put forward and attention was paid to direct factors influencing the security and condition of archaeological relics. These reflections were exemplified by specific cases provided with appropriate illustrative material. Phenomena like: intensive agriculture, illegal activity of detectorists, the draining of bogs and the regulation of river channels were recognized and described among the threats as well as ignoring the PAR data in land use plans. On the basis of existing materials the authors made a few demands which might be helpful in protecting the supplies of archaeological heritage on the presented example of the stronghold in Giecz. These suggestions, apart from stipulating the further need of non-invasive research, do not require considerable financial resources. One of the demands was for closer cooperation between archaeologists, the conservation and preservation service and civil servants responsible for the administration of a given area. The authors perceive also a need of standardization and dissemination of a specific way of integrating the information obtained by the use of various methods within the spatial data base. Data integrated accordingly to the point of view of restoration protection and archaeological interpretation are of immense value and enable protection much better than hitherto of non-renewable stores of national heritage.
Physical description
  • Instytut Prahistorii Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu
  • Instytut Prahistorii Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu
  • Banaszek i in. [Banaszek Ł., Pigłas Ł., Rączkowski W., Żuk L.] 2011. AZP_2 konserwatorskie wyzwanie bazodanowe, w: Jasiewicz J., Lutyńska M., Rzeszewski M., Szmyt M., Makohonienko M. (red.), Metody geoinformacyjne w badaniach archeologicznych. Środowisko i kultura, t. 3, Poznań, s. 14–18.
  • Czerniak L. 1996. Archeologiczne Zdjęcie Polski — co dalej?, w: Jaskanis D. (red.), Archeologiczne zdjęcia Polski — metoda i doświadczenia, próba oceny, Warszawa, s. 39–46.
  • Indycka E. 2000. Z badań nad cmentarzyskami gieckiego kompleksu osadniczego, SL t. VI, s. 69–90.
  • Indycka E. 2001. Wyniki badań archeologicznych prowadzonych na wczesnośredniowiecznym cmentarzysku i osadzie przygrodowej w Gieczu (Giecz stan. 4), referat wygłoszony podczas XIII Konferencji Sprawozdawczej „Badania archeologiczne na Nizinie Wielkopolsko-Kujawskiej w latach 1998–2000” w Muzeum Archeologicznym w Poznaniu, 5 kwietnia 2001 r. (
  • Indycka E. 2005. Wczesnośredniowieczne cmentarzysko w Gieczu, stan. 4, woj. wielkopolskie — dotychczasowe wyniki badań, SL t. VIII, s. 175–196.
  • Kiarszys G. 2005. Osadnictwo czy krajobraz kulturowy: konsekwencje poznawcze korelacji wyników badań powierzchniowych i rozpoznania lotniczego, w: Nowakowski J., Prinke A.,
  • Rączkowski W. (red.), Biskupin… i co dalej? Zdjęcia lotnicze w polskiej archeologii, Poznań, s. 389–398.
  • Kiarszys G., Rączkowski W., Żuk L. 2007. In Pursuit of Invisible: Are There Crop-Marked Sites on Clay-Like Soils in Poland, w: Mills J., Palmer R. (red.), Populating Clay Landscapes, Stroud, s. 55–72.
  • Kobyliński Z. 2001. Teoretyczne podstawy konserwacji dziedzictwa archeologicznego, Warszawa.
  • Kostrzewski B. 1962. Z najdawniejszych dziejów Giecza, Wrocław–Warszawa–Kraków.
  • Krysztofiak T. 2006. Sprawozdanie z prac powierzchniowych przeprowadzonych na stanowisku 4 w Gieczu, woj. wielkopolskie, w roku 2006 (
  • Krysztofiak T. 2008. Początki osady przygrodowej w Gieczu (stan.3) w świetle materiałów archeologicznych, w: Gruszka B. (red.), Ad Oderam fluvium. Księga dedykowana pamięci Edwarda Dąbrowskiego, Zielona Góra, s. 241–264.
  • Kubiak L., Makohonienko M., Polcyn M. 1991. Wstępne doniesienie z badań średniowiecznego mostu/grobli w Gieczu koło Środy Wlkp, SL t. II, s. 217–227.
  • Łastowiecki M. 1978. Działalność Rezerwatu Archeologicznego w Gieczu w latach 1963–1977, FAP t. 27 (1976), s. 134–137.
  • Monkiewicz I. (red.) 2010. Gmina Dominowo. Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego, Urząd Gminy Dominowo
  • Polcyn i in. [Polcyn I., Polcyn M., Krąpiec M., Milecka K., Indycka E.] 1994. Rezultaty badań przyrodniczo-archeologicznych przeprowadzonych na wczesnośredniowiecznym moście/grobli w Gieczu gm. Dominowo, stan. 2, SL t. III, s. 203–247.
  • Rączkowski W. 1998 Ikara czy Dedala przypadek?: zdjęcia lotnicze w archeologii Pomorza, AAP t. I, s. 145–156.
  • Rączkowski W. 2006. Towards Integration: Two Prospection Methods and Some Thoughts, w: Campana S., Forte M. (red.), From Space to Place. 2nd International Conference on Remote Sensing in Archaeology, Oxford, s. 203–206.
  • Rączkowski W. 2007. Interpretacja zasobów archeologicznych na stan. w Gieczu na podstawie analizy zdjęć lotniczych (sprawozdanie końcowe, wersja do druku).
  • Rączkowski W. 2009. Zobaczyć ukryte. Zdjęcia lotnicze w archeologii, w: Sawicki T. (red.), Studia nad dawną Polską, t. 2, Gniezno, s. 133–154.
  • Rączkowski W. 2011. Integrating Survey Data — the Polish AZP and Beyond, w: Cowley D. (red.), Remote Sensing for Archaeological Heritage Management, Brussels, s. 153–160.
  • Trow S. 2010. Farming, Forestry, Rural Land Management and Archaeological Historical Landscapes in Europe, w: Trow S., Holyoak V., Byrnes E. (red.), Heritage Management of Farmed and Forested Landscapes in Europe, Europae Archaeologia Consiliom Occassional Paper No 4, Brussels, s. 19–25.
Document Type
Publication order reference
YADDA identifier
JavaScript is turned off in your web browser. Turn it on to take full advantage of this site, then refresh the page.