PL EN


2016 | 1 | 11-27
Article title

Literatura – kultura – dialog. Problemy i dylematy współczesnej komparatystyki literackiej

Content
Title variants
EN
Literature – Culture – Dialogue. Problems and dilemas of contemporary literary comparative studies
DE
Literatur – Kultur – Dialog. Probleme und Fragen der literarischen Komparatistik der Gegenwart
Languages of publication
PL DE EN
Abstracts
EN
The paper is an attempt to reconstruct and characterise discourses in the comparative literature studies in the 20th and 21st centuries. Beginning with the presentation of the methodology of comparative research in the 50’s of the 20th century, the author undertakes the evaluation of research strategies, models and concepts in the consequent decades. She points out that the subject of controversies and disputes of comparative researchers referred to difficulties connected with establishing the identity of a developing discipline, its instrumentation and place in the contemporary, postmodern directions of literature studies. While recalling and commenting on the opinions of Polish and foreign academics, she indicates the methodological intricacies accompanying an attempt to clarify the research aims and tasks of comparative studies in the period of cultural turn. In this aspect, she also considers the category of the dialogue and discursiveness, interculturalism and transculturalism along with the aspect of translation and its role in the process of cross-cultural communication.
PL
Artykuł jest próbą rekonstrukcji i charakterystyki dyskursów w komparatystyce literackiej w XX i XXI wieku. Wychodząc od zaprezentowania metodologii badań porównawczych w latach pięćdziesiątych XX wieku, Autorka podejmuje ocenę strategii, modeli i koncepcji badawczych w kolejnych dziesięcioleciach. Przedmiotem kontrowersji i sporów komparatystów, podkreśla, były trudności związane z określeniem tożsamości rozwijającej się dyscypliny, jej instrumentarium i miejsca we współczesnych, ponowoczesnych kierunkach literaturoznawstwa. Przywołując i komentując wypowiedzi polskich i zagranicznych uczonych, wskazuje na metodologiczne zawiłości towarzyszące próbie uściślenia celów i zadań badawczych komparatystyki w okresie tzw. zwrotu kulturowego. W tym kontekście rozważa także kategorię dialogu i dialogowości, interkulturowości i transkulturowości oraz zagadnienie przekładu i jego rolę w procesie międzykulturowej komunikacji.
DE
Dieser Aufsatz versteht sich als ein Versuch, die in der literarischen Komparatistik im 20. und 21. Jahrhundert vorkommenden Diskurse zu rekonstruieren und zu charakterisieren. Nach der Darstellung der Methodologie der vergleichenden Literaturwissenschaft in den 50er Jahren des 20. Jahrhunderts, befaßt sich die Verfasserin mit Strategien, Modellen und Forschungskonzepten der folgenden Jahrzehnte. Sie betont dabei, dass etwaige Kontroversen der Komparatisten aus den Schwierigkeiten bei der Bestimmung der Identität, des Instrumentariums sowie des Standortes der sich entwickelnden Disziplin unter den zeitgenössischen, postmodernen Richtungen der Literaturwissenschaft resultieren. Das Anführen und Kommentieren von Aussagen polnischer und ausländischer Forscher lässt die methodologischen Probleme erkennen, die den Prozess begleiten, Ziele und Forschungszwecke der Komparatistik in der Zeit des sog. cultural turn zu präzisieren. In diesem Kontext werden auch die Kategorien von Dialog und Dialogizität, Interkulturalität und Transkulturalität sowie die Frage der Übersetzung und ihre Rolle im Prozess der interkulturellen Kommunikation erörtert.
Year
Volume
1
Pages
11-27
Physical description
Dates
published
2016-11
Contributors
  • Uniwersytet Śląski (Katowice)
References
  • Bachtin M., Problemy poetyki Dostojewskiego, przeł. N. Modzelewska, PIW, Warszawa 1970.
  • Bernheimer Ch., Report, 1993: Comparative Literature at the Turn of the Cen-tury, [w:] Comparative Literature in the Age of Multiculturalism, red. Ch. Bernheimer, The Johns Hopkins University Press, Baltimore – Lon-don 1995, s. 39–48.
  • Bhabha H., How Newness Enters the World: Postmodern Space, Postcolonial Times and the Trials of Cultural Translation, [w:] The Location of Culture, red. H. Bhabha, Routledge, New York – London 1994, s. 212–235
  • Bilczewski T., Komparatystyka i interpretacja. Nowoczesne badania porów-nawcze wobec translatologii, Universitas, Kraków 2010.
  • Burzyńska A., Markowski M.P., Teorie literatury XX wieku, Znak, Kraków 2006.
  • Claudon F., Littérature et musique, „Revue de Littérature Comparée” 1987, nr 3, s. 261–265.
  • Chevrel Y., La littérature comparée, Presses Universitaires de France, Paris 1989.
  • Guyard M.F., La littérature comparée, wstęp J.M. Carrè, Presses Universitaires de France, Paris 1951.
  • Hejmej A., Komparatystyka kulturowa: interpretacja i egzystencja, [w:] Kom-paratystyka dzisiaj, t. 1: Problemy teoretyczne, red. E. Szczęsna, E. Ka-sperski, Universitas, Kraków 2010, s. 67–80.
  • Hejmej A., Komparatystyka. Studia literackie – studia kulturowe, Universitas, Kraków 2013.
  • Kasperski E., Komparatystyka współczesna. Zadania i zakres, [w:] Kompara-tystyka dzisiaj t. 1: Problemy teoretyczne, red. E. Szczęsna, E. Kasperski, Universitas, Kraków 2010, s. 13–45.
  • Janaszek-Ivaničková H., Absoluty komparatystyczne a wolna wola, [w:] Kom-paratystyka dzisiaj, t. 1: Problemy teoretyczne, red. E. Szczęsna, E. Ka-sperski, Universitas, Kraków 2010, s. 206–221.
  • Kristeva J., Słowo, dialog, powieść, przeł. W. Grajewski, [w:] Bachtin. Dialog – język – literatura, red. E. Czaplejewicz, E. Kasperski, PIW, Warszawa 1983, s. 394–418.
  • Jost F., Komparatystyka literacka jako filozofia literatury, przeł. R. Gręda, [w:] Antologia zagranicznej komparatystyki literackiej, red. H. Janaszek-Ivaničková, Warszawa 1997, s. 41–65.
  • Mecklenburg N., Zadania i obszar badań literaturoznawstwa interkutlurowe-go. Zarys problematyki, przeł. K. Ćwiklak, [w:] Komparatystyka dzisiaj, t. 1: Problemy teoretyczne, red. E. Szczęsna, E. Kasperski, Universitas, Kraków 2010, s. 54–66.
  • Możejko E., Między kulturą a wielokulturowością. Dylematy współczesnej kom-paratystki, [w:] Sporne i bezsporne problemy wiedzy o literaturze, red. W. Bolecki i R. Nycz, Instytut Badań Literackich PAN, Łódź 2002, s. 408–422.
  • Nycz R., Kulturowa natura, słaby profesjonalizm. Kilka uwag o przedmiocie poznania literackiego i statusie dyskursu literaturoznawczego, [w:] Kultu-rowa teoria literatury. Główne pojęcia i problemy, red. M.P. Markowski, R. Nycz, Universitas, Kraków 2006, s. 5–38.
  • Płaszczewska O., Przestrzenie komparatystyki – italianizm, cz. 1, Wydawnic-two Uniwersytetu Jagielońskiego, Kraków 2010.
  • Remak H.H.H., Literatura porównawcza – jej definicja i jej funkcja, przeł. W. Tuka [w:] Antologia zagranicznej komparatystyki literackiej, red. H. Janaszek-Ivaničková, Instytut Kultury, Warszawa 1997, s. 25–36.
  • Sławek T., Literatura porównawcza: Między lekturą, polityką i społeczeń-stwem, [w:] Polonistyka w przebudowie. Literaturoznawstwo – wiedza o języku – wiedza o kulturze – edukacja, red. M. Czermińska, S. Gajda, K. Kłosiński, A. Legeżyńska, A.Z. Makowiecki, R. Nycz, t. 1, Universitas, Kraków 2005, s. 389–401.
  • Sommerfeld B., Komparatystyka w Niemczech – wyzwania i perspektywy, [w:], Komparatystyka dzisiaj, t. 1: Problemy teoretyczne, red. E. Szczęsna, E. Kasperski, Universitas, Kraków 2010, s. 30–44.
  • Zawadzki A., Między komparatystyką literacką a kulturową, [w:] Kulturowa teoria literatury 2, Poetyki. Problematyki. Interpretacje, red. T. Walas, R. Nycz, Universitas, Kraków 2012, s. 345–367.
Document Type
Publication order reference
Identifiers
YADDA identifier
bwmeta1.element.desklight-245b5dc0-9d2f-410d-99ee-92dfc0f385d3
JavaScript is turned off in your web browser. Turn it on to take full advantage of this site, then refresh the page.