PL EN


2017 | 4(227) | 189-208
Article title

Socjologia ciała, czyli (póki co) teorie dekoracyjne

Content
Title variants
EN
The Sociology of the Body, or (For the Time Being) Decorative Theories
Languages of publication
PL
Abstracts
PL
Socjologiczne zainteresowania ciałem określane są głównie przez tzw. paradygmat kartezjański. Zakłada on, iż wszystko w społeczeństwie i kulturze (a więc także ludzkie ciała i przedmioty materialne) posiada tylko arbitralnie nadane cechy. Takie stanowisko neguje istnienie uprzednich znaczeń fizycznych oraz cielesnych, do których odwoływała się późniejsza fenomenologia i na które zwracają uwagę antropologowie (Paul Willis, Kirsten Hastrup). Tego rodzaju teorie koncentrujące się na opisach społecznych i kulturowych rekonstrukcji ciała Bryan Turner nazywa „teoriami dekoracyjnymi”. Słuszność jego krytyki potwierdzają inni badacze, którzy upominają się o renaturalizację badań społecznych i humanistyki (Doris Bachmann-Medick, Jürgen Habermas, Ted Benton i Ian Craib). Pojawiające się współcześnie prace badaczy polskich i zagranicznych pozwalają oczekiwać zmiany obowiązującego w socjologii paradygmatu na materialistyczny, ucieleśniony, a więc naturalistyczny.
EN
The sociological interest in the body is defined mainly by the so called Cartesian paradigm, which posits that everything in society and culture (including human bodies and material objects) has only arbitrary qualities. This position negates the existence of prior physical and embodied meanings, which have been studied by late phenomenology and which have been studied by anthropologists (Paul Willis, Kirsten Hastrup). Such theories, focusing on descriptions of social and cultural reconstructions of the body, have been called “decorative theories” by Bryan Turner. The validity of this critique is confirmed by other researchers, who call for a renaturalization of social research and the humanities (Doris Bachmann-Medick, Jürgen Habermas, Ted Benton, and Ian Craib). Recent work by Polish and international scholars allow us to expect a shift in the current sociological paradigm towards one that is materialistic, embodied, and thus naturalist.
Year
Issue
Pages
189-208
Physical description
Contributors
  • Instytut Rozwoju Wsi i Rolnictwa PAN, ul. Nowy Świat 72, 00-330 Warszawa, bukryl@gmail.com
References
  • Abel, Theodore. 1977. Podstawy teorii socjologicznych. Tłum. A. Bentkowska. Warszawa: PWN.
  • Alexander, Jeffrey. 2010. Znaczenia społeczne. Studia z socjologii. Tłum. S. Burdziej i J. Gądecki. Kraków Nomos.
  • Angutek, Dorota. 2013. Kulturowe wymiary krajobrazu. Antropologiczne studium recepcji przyrody na prowincji: od teorii do empirii. Poznań: Bogucki Wydawnictwo Naukowe.
  • Archer, Margaret. 2013. Człowieczeństwo. Problem sprawstwa. Tłum. A. Dziuban.
  • Kraków: Nomos. Arendt, Hannah. 2000. Kondycja ludzka. Tłum. A. Łagodzka. Warszawa: Aletheia.
  • Augustyn św. 1998. Państwo Boże. Tłum. W. Kubicki. Kęty: Antyk.
  • Bachmann-Medick, Doris. 2012. Cultural Turns. Nowe kierunki w naukach o kulturze. Tłum. K. Krzemieniowa. Warszawa: Oficyna Naukowa.
  • Bardini, Thierry. 2016. Junkware, czyli do odzysku. Tłum. M. Borowski i M. Sugiera. Kraków: Księgarnia Akademicka.
  • Benton, Ted i Ian Craib. 2003. Filozofi a nauk społecznych. Tłum. L. Rasiński. Wrocław: Wyd. Dolnośląskiej Szkoły Wyższej TWP.
  • Bocheński, Józef. 1994. Sto zabobonów. Kraków: Philed.
  • Braidotti, Rosi. 2014. Po człowieku. Tłum. J. Bednarek i A. Kowalczyk. Warszawa: WN PWN.
  • Breczko, Sylwia. 2013. Polityzacja ciała. Między dyskursem publicznym a teorią socjologiczną. Kraków: Nomos.
  • Bukraba-Rylska, Izabella. 2013. W stronę socjologii ucieleśnionej. Warszawa: WUW.
  • Bukraba-Rylska, Izabella, Maria Wieruszewska i Konrad Burdyka. 2017. Lokalne dziedzictwo kulturowe w doświadczeniu mieszkańców wsi. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe Scholar.
  • Collins, Randall. 2011. Łańcuchy rytuałów interakcyjnych. Tłum. K. Suwada. Warszawa: Oficyna Naukowa.
  • Domańska, Ewa. 2012. Historia egzystencjalna. Warszawa: WN PWN.
  • Dziadek, Adam. 2014. Projekt krytyki somatycznej. Warszawa: IBL PAN.
  • Dziuban, Agata. 2007. Socjologia i problem cielesnej kondycji człowieka. W: A. Wie-czorkiewicz i J. Bator (red.). Ucieleśnienia. Ciało w zwierciadle współczesnej hu-manistyki. Warszawa: Wydawnictwo IFiS PAN, s. 45–69.
  • Esposito, Roberto. 2015. Pojęcia polityczne. Tłum. K. Burzyk i in. Kraków: Universitas.
  • Geertz, Clifford. 2003. W stronę interpretatywnej teorii kultury. Tłum. S. Sikora. W: M. Kempny i E. Nowicka (red.). Badanie kultury. Warszawa: WN PWN.
  • Goffman, Erving. 2009. Interakcjonizm symboliczny i teorie interakcji. Tłum. A. Manterys. W: A. Jasińska-Kania i in. (red.). Współczesne teorie socjologiczne. T. I. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe Scholar.
  • Habermas, Jürgen. 2012. Między naturalizmem a religią. Tłum. M. Pańków. Warszawa: WN PWN.
  • Haraway, Donna. 1991. Simians, Cyborgs and Women. London: Free Association Press.
  • Harre, Rom. 2002. Material Objects in Social Words. „Theory, Culture and Society” nr 19 (5/6): 23–33.
  • Hastrup, Kirsten. 2008. Droga do antropologii. Tłum. E. Klekot. Kraków: WUJ.
  • Heisenberg, Werner. 1987. Część i całość. Tłum. K. Napiórkowski. Warszawa: PIW.
  • Hugo, Victor. 1992. Człowiek śmiechu. Tłum. H. Szumańska-Grossowa. Warszawa: Oficyna Wydawnicza Most.
  • Jakubowska, Honorata. 2015. Wiedza pozadyskursywna i sposoby jej badania na przykładzie przekazywania i nabywania sportowych umiejętności. „Studia Socjologiczne” nr 3: 173–191.
  • James, William. 1998. Pragmatyzm. Tłum. M. Szczubiałka. Warszawa: Wyd. KR.
  • Jeziorski, Ireneusz. 2017. Krawędzie doświadczenia. Studium z antropologii wizualnej i sensorycznej. Kraków: Nomos.
  • Johnson, Mark. 2015. Znaczenie ciała. Estetyka rozumienia ludzkiego. Tłum. J. Płuciennik. Łódź: Wyd. UŁ.
  • Kant, Immanuel. 1957. Krytyka czystego rozumu. Tłum. R. Ingarden. Warszawa: PWN.
  • Konecki, Krzysztof. 2000. Studia z metodologii badań jakościowych: teoria ugruntowana. Warszawa: WN PWN.
  • Kotarbińska, Janina. 1990. Z zagadnień teorii nauki i teorii języka. Warszawa: PWN.
  • Kowal, Katarzyna. 2015. Wizualne i sprawnościowe doświadczanie przez biorców przeszczepu kończyny górnej zrekonstruowanego ciała – studium socjomedyczne. „Studia Socjologiczne” nr 3: 193–220.
  • Kozakiewicz, Helena. 1991. Zwierciadło społecznego świata. Warszawa: PWN.
  • Kwaśniewicz, Władysław. 1993. Badania monograficzne. „Kultura i Społeczeństwo” nr 3: 153–160.
  • Kwaśniewicz, Władysław. 1999. O potrzebie rewitalizacji badań monograficznych. „ASK” nr 8: 43–50.
  • Lakatos, Imre. 1995. Pisma z filozofii nauk empirycznych. Tłum. W. Sady. Warszawa: WN PWN.
  • Leach, Edmund. 1973. Lévi-Strauss. Tłum. P. Niklewicz. Warszawa: WP.
  • Lévi-Strauss, Claude. 1993. Spojrzenie z oddali. Tłum. W. Grajewski. Warszawa: PIW.
  • MacIntyre, Alasdair. 1996. Dziedzictwo cnoty. Studium z teorii moralności. Tłum. A. Chmielewski. Warszawa: WN PWN.
  • Maffesoli, Michel. 2008. Czas plemion. Tłum. M. Bucholc. Warszawa: WN PWN.
  • Menninghaus, Winfried. 2009. Wstręt. Teoria i historia. Tłum. G. Sowinski. Kraków: Universitas.
  • Merleau-Ponty, Michel. 2001. Fenomenologia percepcji. Tłum. M. Kowalska i J. Migasiński. Warszawa: Aletheia.
  • Mokrzycki, Edmund. 2007. Do nauki przychodzi się nie tylko z pytaniami. Warszawa: Wydawnictwo IFiS PAN.
  • Niedbalski, Jakub. 2015. Przemiany recepcji własnego ciała przez osoby z niepełnosprawnością fizyczną uprawiające sporty. „Studia Socjologiczne” nr 3: 221–240.
  • Ortega y Gasset, José. 2004. Ewolucja teorii dedukcyjnej. Tłum. E. Burska. Gdańsk: słowo/obraz terytoria.
  • Ossowski, Stanisław. 1967. O osobliwościach nauk społecznych. Warszawa: PWN.
  • Peirce, Charles. 1997. Wybór pism semiotycznych. Tłum. H. Buczyńska-Garewicz. Warszawa: Polskie Towarzystwo Semiotyczne.
  • Pobojewska, Aldona (red.). 2011. Współczesne refleksje wokół kartezjańskiej wizji podmiotu. Łódź: Wyd. Akademii Humanistyczno-Ekonomicznej.
  • Popper, Karl. 1992. Wiedza obiektywna. Tłum. A. Chmielewski. Warszawa: PWN.
  • Przyłębski, Andrzej. 2016. Krytyka hermeneutycznego rozumu. Kraków: Universitas.
  • Rakowski, Tomasz. 2006. Łowcy, zbieracze, praktycy niemocy: etnografia człowieka zdegradowanego. Gdańsk: słowo/obraz terytoria.
  • Rymarczyk, Piotr. 2014. Między spontanicznością a konformizmem. Ciało w wybranych magazynach poświęconych stylowi życia. Warszawa: AWF.
  • Shilling, Chris. 2010. Socjologia ciała. Tłum. M. Skowrońska. Warszawa: WN PWN.
  • Silverman, David. 2008. Interpretacja danych jakościowych: metody analizy rozmowy, tekstu i interakcji. Tłum. M. Głowacka-Grajper i J. Ostrowska. Warszawa: WN PWN.
  • Simmel, Georg. 2006. Most i drzwi. Tłum. M. Łukasiewicz. Warszawa: Oficyna Naukowa.
  • Szacki, Jerzy. 1991. Dylematy historiografii idei. Warszawa: PWN.
  • Szacki, Jerzy. 2002. Historia myśli socjologicznej. Warszawa: WN PWN.
  • Tucker, Chris. 1972. Some Methodological Problems of Kuhn’s Self Theory. W: J. Manis, B. Meltzer (red.). Symbolic interaction. Boston: Allyn and Bacon Inc.
  • Turner, Bryan. 2003. Zarys ogólnej socjologii ciała. W: T. Bryan (red.). Teoria społeczna. Podręcznik. Tłum. G. Woroniecka i A. Gąsior-Niemiec. Warszawa: Oficyna Naukowa.
  • Turner, Victor i Edward Bruner (red.). 2011. Antropologia doświadczenia. Tłum. E. Klekot i A. Szurek. Kraków: WUJ.
  • Tyszka, Andrzej. 1999. Kultura jest kultem wartości. Komorów: Antyk.
  • Wacquant, Löic. 2004. Body and Soul: Notebooks of an Apprentice Boxer. New York: Oxford University Press.
  • Wilkinson, Iain. 2008. W stronę socjologicznej konceptualizacji problemu lęku. Tłum. A. Bukowski. W: P. Sztompka i M. Bogunia-Borowska (red.). Socjologia codzienności. Kraków: Znak.
  • Willis, Paul. 2005. Wyobraźnia etnograficzna. Tłum. E. Klekot. Kraków: WUJ. Wilson, Edward. 2016. Znaczenie ludzkiego istnienia. Tłum. B. Baran. Warszawa:
  • Aletheia. Winch, Peter. 1995. Idea nauki o społeczeństwie i jej związki z filozofią. Tłum. B. Chwedeńczuk. Warszawa: Oficyna Naukowa.
  • Wolska, Dorota. 2012. Odzyskać doświadczenie. Kraków: Universitas.
  • Wyka, Anna. 1993. Badacz społeczny wobec doświadczenia. Warszawa: Wydawnictwo IFiS PAN.
  • Zawistowicz-Adamska, Kazimiera. 1948. Społeczność wiejska. Łódź: Polski Instytut Służby Społecznej.
  • Ziółkowski, Marek. 1981. Znaczenie, interakcja, rozumienie. Warszawa: PWN.
Document Type
Publication order reference
Identifiers
YADDA identifier
bwmeta1.element.desklight-252eb4bb-c0ac-46cc-8145-14a6843accc0
JavaScript is turned off in your web browser. Turn it on to take full advantage of this site, then refresh the page.