PL EN


2017 | 1(39) | 23-29
Article title

Pułapka wartościowania – pułapka silnej podmiotowości. Koreferat do wystąpienia Piotra Augustyniaka O Heideggerowsko-Nietzscheańskiej krytyce wartości oraz o tym, co pozytywnego z niej wynika

Content
Title variants
EN
A trap of evaluating or a trap of a strong subjectivity. A reply to Piotr Augustyniak’s lecture On Heidegger’s and Nietzsche’s critiques of values and their positive outcomess
Languages of publication
PL EN
Abstracts
PL
Artykuł nawiązuje do wystąpienia Piotra Augustyniaka poświęconego Heideggerowsko-Nietzscheańskiej krytyce wartości, czy – jak wolałbym to ująć – krytyce myślenia według wartości. Zgadzamy się, że głównym problemem myślenia według wartości jest jego ufundowanie w dominacji silnego podmiotu nad tym, co ocenia on jako wartościowe. Moim celem jest po pierwsze ukazanie istoty krytyki myślenia podług wartości w oparciu o jej dwa wyróżnione elementy: 1) zakwestionowanie etyczności pojęcia wartości z uwagi na jego ekonomiczny sens i proweniencję oraz 2) wskazanie problematyczności ontologicznego statusu wartości etycznych. Po drugie zaś – wskazanie drogi do rozwiązania problemu poprzez dostrzeżenie możliwości innej koncepcji podmiotowości niż jej tradycyjne, kartezjańskie rozumienie. Metoda badawcza opiera się na wskazaniu w koncepcjach obu niemieckich myślicieli istotnych elementów opisujących oba wyróżnione momenty krytyki wartości, a następnie przedstawieniu możliwości wyjścia z impasu w oparciu o perspektywy alternatywnego pomyślenia podmiotowości na gruncie koncepcji Heideggera. Podmiotowość ta, ufundowana w czasowości stanowiącej istotę ludzkiego sposobu bycia, nie ustanawia się jako przewaga człowieka nad bytem, lecz jako właściwe rozumienie siebie i innego bytu, którego już nie wyceniamy, lecz któremu pozwalamy być.
EN
The paper is a reply to a lecture given by Piotr Augustyniak, devoted to Heideggerian-Nietzschean critiques of values, or rather critiques of thinking based on values. The main problem of thinking based on values is that it puts in the centre the domination of a strong subject over that which he or she values. The aim of the paper is, firstly, to describe the nature of the critiques of thinking based on values according to their two aspects: (1) questioning of the ethical character of the concept of value because of its economics-related meaning and origins, and (2) exposing of the problematic ontological status of ethical values. Secondly, the author points out a possible solution, a potential alternative concept of subjectivity, other than the traditional Cartesian one. The research method is based on a reconstruction of the arguments of the two German philosophers and on the alternative concept of subjectivity formulated by Heidegger. This subjectivity, founded in temporality, which is basically the essence of the human mode of being, does not establish itself as an advantage of a human over being, but rather as a proper understanding of one’s own and somebody else’s being, which we do not evaluate but we let it exist.
Contributors
  • Instytut Filozofii, Zakład Etyki, Uniwersytet Jagielloński
References
  • Filek, J. (1996). Z badań nad istotą wartości etycznych. Kraków: Wydawnictwo Platan.
  • Filek, J. (2010). Życie, etyka, inni. Scherza i eseje filozoficzno-etyczne. Kraków: Wydawnictwo Homini.
  • Heidegger, M. (1994). Bycie i czas, tłum. B. Baran. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN.
  • Heidegger, M. (1999). List o „humanizmie”, tłum. J. Tischner. W: idem, Znaki drogi (s. 271–312). Warszawa: Wydawnictwo Spacja.
  • Heidegger, M. (1999). Nietzsche, t. 2, tłum. A. Gniazdowski, P. Graczyk, W. Rymkiewicz, M. Werner, C. Wodziński. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN.
  • Kant, I. (1984). Uzasadnienie metafizyki moralności, tłum. M. Wartenberg. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe.
  • Nietzsche, F. (1905). Z genealogii moralności, tłum. L. Staff. Warszawa: Nakład Jakóba Mortkowicza.
  • Nietzsche, F. (1912). Niewczesne rozważania, tłum. L. Staff. Warszawa–Kraków: Nakład Jakóba Mortkowicza.
  • Nietzsche, F. (1995). Tako rzecze Zaratustra. Książka dla wszystkich i dla nikogo, tłum. W. Berent. Poznań: Zysk i S-ka.
  • Schopenhauer, A. (1994). O podstawie moralności, tłum. Z. Bassakówna. Warszawa: vis-à-vis/Etiuda.
  • Waelhens, A. de (1990). Heidegger i problem podmiotu, tłum. W. Patyna. Aletheia, 1 (4), s. 181–188.
Document Type
Publication order reference
Identifiers
YADDA identifier
bwmeta1.element.desklight-26bfffa6-5fcf-4510-bff7-af631c655d6c
JavaScript is turned off in your web browser. Turn it on to take full advantage of this site, then refresh the page.