PL EN


2014 | 5(7) | 125-143
Article title

O archiwach społecznych i ich znaczeniu dla polskiego dziedzictwa narodowego oraz tożsamości lokalnej

Authors
Content
Title variants
EN
About community archives and its meaning for Polish national heritage and local identity
Languages of publication
PL
Abstracts
EN
Community archives display notable activity, especially during last years. Due to that they have become a significant element of the system of archives in Poland. But there are still a number of basic problems, not only theoretical, concerning their activity, that must be set down: their formal status (also: their holdings status), their place in system of Polish archives (in the broad sense), and shape of their relations to other archives (especially state ones). Moreover, corresponding to problems mentioned above, their fundamental meaning to national heritage and local identity must be looked into. Taking a thesis of Jerzy Skowronek, that the archival national heritage are all archival materials produced by a particular nation and state, regardless of place of keeping, the holdings of community archives must be seen as that. But not always they are simply associated with phenomena, processes or events that are crucial from the point of view of a nation as a whole. Whereas these holdings, according to a scope of their collection, are direct and very accurate reflection of local history. This makes community archives main creators and protectors of local identity, especially with common practice among community archives, that consists in dragging local communities into cooperation in making the history and, in general, into cooperating with them. Their mission, in both of these spheres, is carried out in a condition of a dichotomy. On the one hand there is intentional using of assets: creativity, enthusiasm and a special ability to reach to sources that are unavailable to other potential rivals. On the other hand, a full success is impediment due to various limitations, especially often observed financial fragility and lack of certainty of existence in a longer time perspective. Whereas state archives, having no problems in that area, due to some formal and organizational reasons cannot impact the non-state branch of the national archival holdings effectively. That, and a number of other reasons should induce both types of archives to strengthen contacts between them and to take up or intensify collaboration in various fields. It will result in increasing efficiency of archival activity performed by them separately.
PL
Archiwa społeczne przejawiają zwłaszcza w ostatnich kilku latach znaczną aktywność. Dzięki temu zdołały wyraźnie wpisać się jako element systemu archiwów w Polsce. Jednak szereg podstawowych problemów, bynajmniej nie tylko teoretycznych, związanych z ich działalnością, tj. ich formalny status (w tym takiż status ich zbiorów) i miejsce przypadające im w szerzej rozumianej sieci archiwów polskich oraz kształt relacji z innymi archiwami (zwłaszcza państwowymi) wymaga jeszcze sprecyzowania. Obok tego – co zresztą wiąże się z niejedną z ujętych materii – rozpatrzenia wymaga także kwestia ich zasadniczego znaczenia z punktu widzenia dziedzictwa narodowego i tożsamości lokalnej. Przyjmując tezę Jerzego Skowronka, że archiwalne dziedzictwo narodowe odpowiada wszelkim archiwaliom wytwarzanym przez dany naród i państwo niezależnie od miejsca ich przechowywania, zasób archiwów społecznych należy za takowe uznać. Nie zawsze jednak jest on w oczywisty i wyraźny sposób kojarzony z kluczowymi z punktu widzenia narodu jako całości zjawiskami, procesami bądź wydarzeniami. Natomiast zasób ów, ze względu na zakres gromadzonych zbiorów, jest bezpośrednim, a zarazem bardzo wiernym odzwierciedleniem dziejów lokalnych. To wraz z powszechną u archiwów społecznych praktyką wciągania miejscowych społeczności do współtworzenia tych dziejów i ogólnie do współdziałania z nimi w sposób niekwestionowany ustawia je w roli czołowych kreatorów i opiekunów lokalnej tożsamości. Realizacja ich misji, widocznej w obu tamtych sferach, przebiega w warunkach swoistej dychotomii. Z jednej strony widoczne jest świadome wykorzystywanie posiadanych atutów, tj. kreatywność, zapał i szczególną umiejętność docierania do niedostępnych innym ewentualnym konkurentom źródeł. Z drugiej osiągnięcie pełnego powodzenia utrudniają im różne ograniczenia, zwłaszcza zauważalna często finansowa chwiejność i brak pewności trwania w dłuższej perspektywie czasowej. Z kolei archiwa państwowe, których egzystencja pod tym względem nie jest problematyczna, z przyczyn formalno-organizacyjnych nie mogą w pełni efektywnie oddziaływać na niepaństwową „odnogę” narodowego zasobu archiwalnego. To wraz z szeregiem innych przesłanek powinno skłaniać oba typy archiwów do zagęszczenia kontaktów i podejmowania lub intensyfikacji współpracy co najmniej na kilku polach. Jej rezultatem będzie zwielokrotnienie skuteczności prowadzonej przez nie z osobna działalności archiwalnej.
Year
Issue
Pages
125-143
Physical description
Contributors
  • Uniwersytet Marii Curie-Skłodowskiej w Lublinie
References
  • Atlas Polskiego Podziemia Niepodległościowego, Warszawa–Lublin 2007.
  • Bandurka Mieczysław, Archiwa współczesne w regionie (refleksje długoletniego archiwisty), [w:] Archiwa polskie wobec wyzwań XXI wieku. Pamiętnik III Powszechnego Zjazdu Archiwistów Polskich, Toruń 2–4 września 1997, red. D. Nałęcz, t. 2, Warszawa 1998.
  • Biernat Czesław, Problemy archiwistyki współczesnej, Warszawa 1977.
  • Borychowski Rafał, Archiwalne dziedzictwo narodowe a narodowy zasób archiwalny, [w:] Zatrzymać przeszłość, dogonić przyszłość. Pamiętnik VI Powszechnego Zjazdu Archiwistów Polskich, Wrocław 5–7 września 2012 r., red. W. Chorążyczewski i K. Stryjkowski, Warszawa 2013.
  • Chorążyczewski Waldemar, Archiwista przyszłości – edukator i autopromotor w społeczeństwie informacyjnym, [w:] Archiwa w nowoczesnym społeczeństwie. Pamiętnik V Powszechnego Zjazdu Archiwistów Polskich, Olsztyn 6–8 września 2007 r., red. J. Porazinski i K. Stryjkowski, Warszawa 2008.
  • Chudzio Hubert, Hejczyk Anna, Zbiory Centrum Dokumentacji Zsyłek, Wypędzeń i Przesiedleń, „Archeion” 2013, t. 114, 2013.
  • Cyfrowe Archiwa Tradycji Lokalnej. Przewodnik, Warszawa 2014.
  • Grygier Tadeusz, Współczesne zadania dokumentacyjne archiwów, „Archiwa, Biblioteki i Muzea Kościelne” 1981, t. 42.
  • Grygier Tadeusz, Zagadnienia podziału wewnętrznego archiwistyki, „Archeion” 1979, t. 68.
  • Raport o archiwach w Unii Europejskiej, s. 171.
  • Jabłońska Marlena, Komunikacja społeczna i public relations w archiwach. Zarys problematyki badawczej, [w:] Archiwa – Kancelarie – Zbiory, red. W. Chorążyczewski, R. Degen, K. Syta, t. 2, Toruń 2008.
  • Kociszewski Aleksander, Książka historyczna w działalności stowarzyszeń regionalnych, [w:] Region i ludzie a historiografia i tożsamość. Materiały z II Zjazdu Historyków w Gdańsku – Starbieninie, 22– 24 XI 1996, oprac. J. Borzyszkowski, Gdańsk–Ciechanów 1999.
  • Kodeks etyczny archiwisty [on line], http://www.sap.waw.pl/node/27 [dostęp: 8 VI 2014 r.].
  • Laszuk Anna, Archiwa częścią dziedzictwa narodowego – standardy podstawą współpracy, [w:] Toruńskie konfrontacje archiwalne, red. W. Chorążyczewski i A. Rosa, t. 3: Archiwistyka między różnorodnością a standaryzacją, Toruń 2013.
  • Magier Dariusz, Archiwistyka wobec wyzwań świata cyfrowego, „Archiwista Polski” 2010, nr 4.
  • Ochrona dziedzictwa cyfrowego. Zalecenia, Warszawa 2003.
  • Polski słownik archiwalny, red. W. Maciejewska. Warszawa 1974.
  • Raport o archiwach w Unii Europejskiej po rozszerzeniu. Pogłębiona współpraca archiwalna w Europie. Plan działania, Warszawa 2012.
  • Rosa Agnieszka, Egodokumenty a działalność archiwów, [w:] Zatrzymać przeszłość, dogonić przyszłość. Pamiętnik VI Powszechnego Zjazdu Archiwistów Polskich, Wrocław 5–7 września 2012 r., red. W. Chorążyczewski i K. Stryjkowski, Warszawa 2013.
  • Rosa Agnieszka, Funkcja edukacyjna archiwów, Warszawa 2012.
  • Skowronek Jerzy, Misja archiwisty i problemy rewindykacji archiwów – specyfika Europy Środkowo-Wschodniej XIX i XX w., „Archeion” 1995, t. 94.
  • Słownik języka polskiego, hasła: znaczenie, znaczyć, http://sjp.pl/znaczenie [dostęp: 26 V 2014 r.]
  • Sołtysiak Grzegorz, Z doświadczeń pracy w Archiwum Dokumentacji Historycznej PRL, „Archeion” 2013, t. 114.
  • Sosnowski Adam, Tożsamość regionalna, narodowa, europejska – poziomy współczesnej identyfikacji społecznej Polaków. Spojrzenie socjologa, Olsztyn 2008.
  • Stępniak Władysław, Archiwa w polityce europejskiej. Uwagi wstępne, [w:] Archiwa w nowoczesnym społeczeństwie. Pamiętnik V Powszechnego Zjazdu Archiwistów Polskich, Olsztyn 6–8 września 2007 r., red. J. Porazinski i K. Stryjkowski, Warszawa 2008.
  • Stępniak Władysław, Nieporozumienie dotyczące pamięci świata, „Problemy Archiwistyki” 2009, nr 2 (4).
  • Stępniak Władysław, Program UNESCO Memory of the World, „Archeion” 1994, t. 93.
  • Wilkowski Marcin, Archiwa w bibliotekach, „Karta” 2012, nr 71.
  • Wilkowski Marcin, Wprowadzenie do historii cyfrowej, Gdańsk 2013.
  • Ziętal Katarzyna, Wstęp, [w:] Archiwistyka społeczna, Warszawa 2012.
  • Ziętal Katarzyna, Ustanowienie AS-ów, „Karta” 2013, nr 75.
Document Type
Publication order reference
YADDA identifier
bwmeta1.element.desklight-2717c145-e1f0-45c4-b453-16cb6c7f0e8b
JavaScript is turned off in your web browser. Turn it on to take full advantage of this site, then refresh the page.