PL EN


2016 | 2 | 50-62
Article title

Ludwika Gumplowicza społeczno-filozoficzne myślenie o religii

Authors
Content
Title variants
Languages of publication
PL
Abstracts
EN
The article constitutes an interpretation of Ludwik Gumplowicz’s literary output and a demonstration that he is fairly considered to be one of the classics of theory of conflict. In his work, he underlined the autonomy of the social layers of being. He thought that phenomena of this kind possessed peculiar features and that they could be understood only in the context of social motives. The article’s author acknowledges that Gumplowicz’s views were of naturalistic provenances, although the sociologist called them monistic. This is the context in which Gumplowicz’s ideas about religion were analysed. The article’s author formulates the thesis that for this Galician sociologist, religion was the result of human thought, therefore a necessary product of its psycho-physic and social construct. He thought that the human being possessed the ability to believe. He was radical in some of his thoughts, in others – doubtful and moderate. He also used to sacralise, although unconsciously, categories used to interpret the development of social existence.
PL
W artykule dokonano interpretacji twórczości Ludwika Gumplowicza, udokumentowano, że słusznie jest on uznawany za jednego z klasyków teorii konfliktu. W swoich pracach podkreślał autonomię społecznej warstwy bytu. Uznawał, że zjawiska tego typu posiadają cechy swoiste i mogą być zrozumiałe tylko w kontekście przyczyn społecznych. Autor artykułu zauważa, że poglądy L. Gumplowicza były proweniencji naturalistycznej, choć socjolog określał je mianem monistycznych. W tym kontekście analizie zostały poddane poglądy L. Gumplowicza na religię. Autor artykułu formułuje tezę, że religia jest dla galicyjskiego socjologa następstwem myśli ludzkiej, czyli koniecznym wytworem jego konstrukcji psychofizycznej i społecznej. Sądził, że człowiek posiada zdolność do wierzenia. W niektórych swych poglądach był radykalny, w innych wątpiący i umiarkowany. Kategorie, którymi się posługiwał w interpretacji rozwoju bytu społecznego – raczej nieświadomie – sakralizował.
Keywords
Year
Issue
2
Pages
50-62
Physical description
Dates
published
2016-09-01
Contributors
author
  • Akademia Marynarki Wojennej w Gdyni
References
  • Barnes Harry. 1948. The Social Philosophy of Ludwik Gumplowicz; The Struggles of Races and Social Groups. [w:] An Introduction to the History of Sociology. Chicago: Wydawnictwo The Academy of Political Science.
  • Czerwińska-Schupp Ewa. 2007. Recepcja myśli Ludwika Gumplowicza w Polsce, Archiwum Historii Filozofii i Myśli Społecznej nr 52.
  • Gella Aleksander. 1966. Ewolucjonizm a początki socjologii (L. Gumplowicz i L. F. Ward), Wrocław-Warszawa-Kraków: Wydawnictwo PAN.
  • Gruszniec R. 2011. Gumplowicz Ludwik. [w:] Encyklopedia Filozofii Polskiej t.1. Lublin: Wydawnictwo Polskie Towarzystwo Tomasza z Akwinu.
  • Gumplowicz Ludwik. 1862. Rocznik ewangelicki. Dziennik Literacki, nr 49.
  • Gumplowicz Ludwik. 1864. Wola ostatnia w rozwoju dziejowym i umiejętnym. Kraków: (bdw).
  • Gumplowicz Ludwik. 1867. Prawodawstwo polskie wobec Żydów. Kraków: (bdw) (wydanie współczesne Warszawa 2008).
  • Gumplowicz Ludwik. 1884(a). Najnowszy stan kwestyi rasowej. Prawda, nr 10; nr 11.
  • Gumplowicz Ludwik. 1884(b). Rodzina i naród. Prawda, nr 3.
  • Gumplowicz Ludwik. 1887. System socyologii. Warszawa: (bdw).
  • Gumplowicz Ludwik. 1896. Glaube und Wissen. Deutsche Worte, nr 4.
  • Gumplowicz Ludwik. 1903. Z dziedziny socjologii. Prawda, nr 1.
  • Gumplowicz Ludwik. 1909. Filozofia społeczna, Warszawa: (bdw).
  • Hochfeldowa Anna. 1962. Davida Hume’a „Dialogi o religii naturalnej”. [w:] D. Hume, Dialogi o religii naturalnej. Przeł. Hochfeldowa Anna. Warszawa: Wydawnictwo PWN.
  • Horowitz L. 1963. Przedmowa. [w:] L. Gumplowicz, Outlines of Sociology. New York: Wydawnictwo Paine-Whitman.
  • Jakubiak Milena. 2012. Religia według Hume’a, Etyka Praktyczna, nr 3.
  • Jedynak Stanisław. 1947. Hume. Warszawa: Wydawnictwo „Wiedza Powszechna”.
  • Karpiński Adam. 2000. Wstęp do socjologii krytycznej. Gdynia: Wydawnictwo Wyższa Szkoła Administracji.
  • Kojkoł Jerzy. 2012. Sakralizacja narodu w polskiej myśli społecznej okresu międzywojnia. Wybrane konteksty. Przegląd Religioznawczy, nr 2.
  • Leliwa Stanisław. 1881. Galerya współczesnych znakomitości. Warszawa: (bdw)
  • Margul Tomasz. 1964. Sto lat nauki o religiach świata. Warszawa: Wydawnictwo Książka i Wiedza.
  • Martindale Don. 1960. The Nature and Types of Sociological Theory. Boston: Wydawnictwo Routledge
  • Mirek Franciszek. 1930. System socjologiczny Ludwika Gumplowicza,]. Poznań: Wydawnictwo Księg. J. Zamecznika.
  • Müller Max. 1875. Religia jako przedmiot umiejętności porównawczej. Tłum. Dygasiński. A. Kraków: (bdw).
  • Posner Stanisław. 1911. Ludwik Gumplowicz 1838-1909. Zarys życia i pracy. Warszawa: Wydawnictwo Tow. Akc. S. Orgelbranda S-ów.
  • Pragłowski Janusz. 1977. Socjologia Ludwika Gumplowicza. Koncepcja jej przedmiotu. Studia Filozoficzne nr 4.
  • Surman Jan, Mozetiča Gerald 2010. Dwa życia Ludwika Gumplowicza. Warszawa: Wydawnictwo Oficyna Naukowa.
  • Szacki Jerzy. 1983. Socjologia Ludwika Gumplowicza. [w:] Szacki Jerzy. Historia myśli socjologicznej t. 1. 405-413. Warszawa: Wydawnictwo PWN.
  • Szacki Jerzy. 1995. Wstęp. Krótka historia socjologii polskiej. [w:] Szacki Jerzy. Sto lat socjologii polskiej. Od Supińskiego do Szczepańskiego. Warszawa: Wydawnictwo PWN.
  • Śliwa Michał. 1996. Ludwika Gumplowicza krytyka socjalizmu. Studia Historyczne nr 39, z. 2.
  • Torrance John. 1976. The of Sociology in Austria (1885-1935), Archives européennes de sociologie, t. XVII.
Document Type
Publication order reference
Identifiers
YADDA identifier
bwmeta1.element.desklight-286091d8-82b6-452a-9513-89acb5841d43
JavaScript is turned off in your web browser. Turn it on to take full advantage of this site, then refresh the page.