PL EN


Journal
2014 | 22 | 1(85) | 25-43
Article title

Semantyczny paradygmat ontologii i zasada uniwersalizmu

Authors
Title variants
EN
The Semantic Paradigm of Ontology and the Principle of Universalism
Languages of publication
PL
Abstracts
EN
The article concerns the paradigm of ontology based on the principle that there is a universal conceptual scheme determining the general structure of the world. The main goal of the article is to set this principle in the context of the history of philosophy, to clarify it, and to evaluate its credibility in the context of modern ethnolinguistics. It consists of six parts: 1.1. Aristotle’s theory of categories and Wolff’s metaontology, 1.2. Reid’s linguistic universalism, 1.3. The semantic paradigm of ontology and analytic philosophy, 2.1. The linguistic categorizations of the world, 2.2. Criticism of some assumptions of Wierzbicka’s program, 2.3. Discursive languages and the special principle of universalism.
Journal
Year
Volume
22
Issue
Pages
25-43
Physical description
Contributors
  • Wyższa Szkoła Przedsiębiorczości i Administracji w Lublinie, Katedra Socjologii, ul. Bursaki 12, 20-150 Lublin, Poland, abilat@wp.pl
References
  • Ajdukiewicz K. (1949/2004), Zagadnienia i kierunki filozofii, Kęty–Warszawa: Wydawnictwo Antyk–Fundacja Aletheia.
  • Arnould A., Nicole P. (1662/1958), Logika, czyli sztuka myślenia, Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe.
  • Arystoteles (Cat./1990), Kategorie [w:] Dzieła wszystkie, t. 1, Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 25-63.
  • Augustynek Z. (1975), Natura czasu, Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe.
  • Biłat A. (2013), Ontologia formalna jako teoria eksplikacyjna, Lublin: Wydawnictwo Naukowe Gavagai.
  • Borkowski L. (1991), Wprowadzenie do logiki i teorii mnogości, Lublin: TN KUL.
  • Bronk A., Majdański S. (2004), Filozofowanie w kontekście języka. Refleksje w związku z dociekaniami Anny Wierzbickiej, „Roczniki Filozoficzne” 52(2): 57-73.
  • Davidson D. (1977/1995), Metoda prawdy w metafizyce [w:] Szubka 1995c: 79-94.
  • Ebert T. (2009), Der rätselhafte Tod des René Descartes, Aschaffenburg: Alibri.
  • Everett D. (2005), Cultural Constraints on Cognition and Grammar in Pirahă. Another Look at the Design Features of Human Language, „Current Anthropology” 46(4): 621-646.
  • Gilson E. (1948/2006), Byt i istota, Warszawa: Instytut Wydawniczy Pax.
  • Goddard C. (2012), Semantic Primes, Semantic Molecules, Semantic Templates. Key Concepts in the NSM Approach to Lexical Typology, „Linguistics” (special issue) 50(3), 711-743.
  • Hallig R., von Wartburg W. (1952/1963), Begriffssystem als Grundlage fűr die Lexikographie. Système raisonné des concepts pour servir de base à la lexicographie, Berlin: Akademie-Verlag.
  • Hintikka J. (1983), Semantical Games and Aristotelian Categories [w:] The Game of Language.
  • Studies in Game-Theoretical Semantics and Its Applications, Dordrecht: D. Reidel, 201-229.
  • Honnefelder L. (1990), Scientia transcendens. Die formale Bestimmung der Seiendheit und Realität in der Metaphysik des Mittelalters und der Neuzeit (Duns Scotus — Suarez — Wolff — Kant — Peirce), Hamburg: Meiner.
  • Leśniak K. (1990), Wstęp [w:] Arystoteles (Cat./1990).
  • Lewicki A. M. (1999), Leksykografia [w:] Polański 1999 (red.), 331-334.
  • Levinson S. C. (2003), Space in Language and Cognition. Explorations in Cognitive Diversity, Cambridge: Cambridge University Press.
  • Lyons J. (1977/1984), Semantyka 1, Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe.
  • Lyons J. (1977/1989), Semantyka 2, Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe.
  • Łukasiewicz E. (2010), Can Common Sense Knowledge Be Common? On Thomas Reid’s Self-Evident Truths from the Perspective of Anthropological Linguistics, „Archiwum Historii Filozofii i Myśli Społecznej” 55, 127-161.
  • Nowakowski A. (1997), Semantyka Donalda Davidsona, Lublin: Wydawnictwo UMCS.
  • Paź B. (2002), Epistemologiczne założenia ontologii Christiana Wolffa, Wrocław: Wydawnictwo Uniwersytetu Wrocławskiego.
  • Polański K. (1999), Analiza komponencjalna (składnikowa) [w:] Polański 1999 (red.): 44, 45.
  • Polański K. (red.) (1999c), Encyklopedia językoznawstwa ogólnego. Wydanie drugie poprawione i uzupełnione, Wrocław–Warszawa–Kraków: Ossolineum.
  • Pyke S. (1993), Philosophers, Manchester: Cornerhouse.
  • Reid T. (1778/1975), Rozważania o władzach poznawczych człowieka, Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe.
  • Roget P. M. (1852), Thesaurus of English Words and Phrases, Harlow: Longman.
  • Russell B. (1940/2011), Badania dotyczące znaczenia i prawdy, Kraków: Wydawnictwo WAM.
  • Simons P. (1992/1995), Kategorie i sposoby istnienia [w:] W kręgu filozofii Romana Ingardena. Materiały z konferencji naukowej Kraków 1985, W. Stróżewski, A. Węgrzecki (red.), Warszawa—Kraków: Wydawnictwo Naukowe PWN, 63-77.
  • Strawson P. (1959/1980), Indywidua. Próba metafizyki opisowej, Warszawa: Instytut Wydawniczy PAX.
  • Strawson P. (1960), Metaphysics [w:] The Concise Encyclopedia of Western Philosophy and Philosophers, J. O. Urmson, J. Rea (red.), London: Hitchinson.
  • Strawson P. (1975/1987), Semantyka, logika, ontologia, „Studia Filozoficzne” 11, 63-73.
  • Szubka T. (1995a), Wprowadzenie [w:] Szubka 1995c: 9-29.
  • Szubka T. (1995b), Metafizyka analityczna P.F. Strawsona, Lublin: RW KUL.
  • Szubka T. (red.) (1995c), Metafizyka w filozofii analitycznej, Lublin: TN KUL.
  • Trendelenburg A. (1846), Geschichte der Kategorienlehre, Berlin: G. Bethge.
  • Wierzbicka A. (1972), Semantic Primitives, Frankfurt: Athenäum.
  • Wierzbicka A. (1996/2006), Semantyka. Jednostki elementarne i uniwersalne, Lublin: Wydawnictwo UMCS.
  • Wojtysiak J. (2002), Kategorie. Przegląd stanowisk i zagadnień [w:] Studia metafilozoficzne II, A. B. Stępień, J. Wojtysiak (red.), Lublin: TN KUL, 93-186.
  • Wolff Ch. (1728/1963), Preliminary Discourse on Philosophy in General, Indianapolis (IN): The Bobbs-Merrill Company.
  • Wolff Ch. (1730/1789), Philosophia prima, sive Ontologia, methodo scientifica pertractata, qua omnis cognitionis humanae principia continentur [Łacińska Ontologia], Veronae.
Document Type
Publication order reference
Identifiers
YADDA identifier
bwmeta1.element.desklight-2a03b753-c1a7-4ff6-91a7-1ca8e254a048
JavaScript is turned off in your web browser. Turn it on to take full advantage of this site, then refresh the page.