2017 | 52(1) Filologia | 67-76
Article title


Title variants
Prawo i potępienie w sztuce The Last Judgment z późnośredniowiecznego cyklu misteriów miasta Chester
Languages of publication
In “The Last Judgment”, an English play from the late medieval Chester mystery cycle, souls stand for final judgment in Salvatus and Damnatus pairs, distinguishing the damned sinners from the penitent and redeemed. However, Iusticiarius Damnatus and Mercator Damnatus, the Judge and the Merchant, appear alone, their Salvatus counterparts missing, and as such suggesting the lack of a possibility of redemption for their sins. This paper investigates the reasons for such disparity in the context of didactic function of medieval English theatre by analyzing the relation between the apparent lack of redemption and unusual legal character of confessed transgressions. The specific abuses of the law and abandonment of legal and moral principles governing the damned souls’ trades, such as corruption, perjury, bias and fraud to which the two confess, lead to the damnation of soul not only because of their sinful aspect, but also due to the grave social consequences, such as undermining the governing legal order, inducing strife, injustice, and extortion of the weak for own particular interests. Therefore, the harsh treatment of Iusticiarius Damnatus and Mercator Damnatus becomes an important lesson not only in morality, but most significantly in law and social order. The analysis is supported by works of legal historians, such as Richard H. Helmholz and James A. Brundage, as well as medieval treatises, i.e. Gratian’s Decretum and St. Thomas Aquinas’ Summa theologica.
W sztuce pt. The Last Judgment z późnośredniowiecznego cyklu angielskich misteriów z miasta Chester, dusze zmarłych stają przed sądem ostatecznym w parach, jako Salvatus i Damnatus, co pozwala odróżnić skruszonych grzeszników dostępujących zbawienia, od tych zasługujących na wieczne potępienie. Jednakże Iusticiarius Damnatus oraz Mercator Damnatus, czyli sędzia i kupiec, jako jedyni występują bez pary Salvatus, co sugeruje brak możliwości odkupienia ich grzechów i zbawienia duszy. W artykule zbadano powody takiego traktowania tych dwóch postaci w kontekście dydaktycznej funkcji średniowiecznego angielskiego teatru przez analizę związku między brakiem możliwości zbawienia a nietypowym, w przypadku pozostałych występujących w sztuce dusz, prawnym charakterem wyznanych win. Wymienione nadużycia i praktyki niegodne zawodów sędziego i kupca, takie jak korupcja, krzywoprzysięstwo, stronniczość i oszustwo, skutkują potępieniem nie tylko ze względu na ich grzeszny charakter, ale przez wzgląd na związane z nimi poważne społeczne konsekwencje, takie jak podważanie obowiązującego prawnego porządku, wprowadzanie niepokojów i braku sprawiedliwości oraz wykorzystywanie biednych i słabych dla własnych celów. W tym kontekście, sposób w jaki traktowani są Iusticiarius Damnatus oraz Mercator Damnatus staje się ważną lekcją nie tylko o charakterze moralnym, ale też prawnym i społecznym. Postawiona teza wspierana jest pracami historyków prawa średniowiecznego, takich jak Richard H. Helmholz i James A. Brundage, oraz średniowiecznymi traktatami, takimi jak Decretum Gracjana oraz Summa Teologiczna św. Tomasza z Akwinu.
Physical description
  • Alford J.A. (1977), Literature and Law in Medieval England, “PMLA”, No. 92.5.
  • Aquinas T. (1947), Summa Theologica, Translated by Fathers of the English Dominican Province, Benziger Bros. (Ed.) MD: Christian Classics, Westminster, [access: 15.06.2016].
  • Brundage J.A. (2008), The Medieval Origins of the Legal Profession: Canonists, Civilians, and Courts, The University of Chicago Press, Chicago.
  • Bryson W.H. (1967), Witnesses: a Canonist’s View, “The American Journal of Legal History”, No. 13.
  • Deimling H. (Ed.) (1968), The Chester Plays, Oxford University Press, E.E.T.S. London.
  • Grantley D. (2008), Saints and Miracles, (in:) Beadle R., Fletcher A.J. (Eds.), The Cambridge Companion to Medieval English Theatre (2nd edition), Cambridge University Press, Cambridge.
  • Gratian (1959), Decretum magistri Gratiani, (in) Friedberg E. (Ed), Corpus iuris canonici, (Vol. 1), Academische Druck- u. Verlagsanstalt, Graz.
  • Gratian (1993), The Treatise on Laws (Decretum DD . 1-20) with the Ordinary Gloss, Thompson A., Gordley J. (trans.), The Catholic University of America Press, Washington.
  • Helmholz R.H. (1983), Crime, Compurgation and the Courts of the Medieval Church, “Law and History Review”, No. 1.1.
  • Helmholz R.H. (2001), Money and Judges in the Law of the Medieval Church, “University of Chicago Law School Roundtable”, No. 8.
  • Helmholz R.H. (2003a), Christopher St. German and the Law of Custom, “The University of Chicago Law Review”, No. 70.1.
  • Helmholz R.H. (2003b), Natural Human Rights: the Perspective of the Ius Commune, “Catholic University Law Review”, No. 52.
  • Helmholz R.H. (2013), Judicial Review and the Law of Nature, “Ohio Northern University Law Review”, No. 39.
  • Janin H. (2004), Medieval Justice. Cases and Laws in France, England and Germany, 500-1500, McFarland & Company, Inc., Jefferson.
  • Langholm O. (2003), The Merchant in the Confessional: Trade and Price in the pre-Reformation Penitential Books, Brill Academic Publishers, Leiden, NLD.
  • Maitland F.W., Pollock F. (1898), The History of English Law before the Time of Edward I. Reprint of 2nd edition, with a Select Bibliography and Notes by Professor S.F. Milsom (2 vols.), Cambridge University Press, Cambridge.
  • Musson A. (2001), Medieval Law in Context: The Growth of Legal Consciousness from Magna Carta to The Peasants’ Revolt, Manchester University Press, Manchester.
  • Pollock F. (1912), The Genius of the Common Law, Columbia University Press, New York.
  • Underwood R.H. (1993), False Witness: a L awyer’s History of the Law of Perjury, “Arizona Journal of International and Comparative Law”, No. 10.2.
Document Type
Publication order reference
YADDA identifier
JavaScript is turned off in your web browser. Turn it on to take full advantage of this site, then refresh the page.