PL EN


2010 | 27 | 346-361
Article title

Wartościowanie i semantyka prawdy w homiliach Jana Pawła II

Title variants
EN
Value judgment and semantics of the truth in the homilies of John Paul II
Languages of publication
PL
Abstracts
PL
W artykule zawarto analizę sposobów językowego wyrażania prawdy jako wartości w homiliach i przemówieniach Jana Pawła II z pięciu pierwszych pielgrzymek do Ojczyzny. Właściwy trzon opracowania składa się z dwóch części. W skład pierwszej wchodzi analiza znaczenia leksemu prawda z wykorzystaniem słowników języka polskiego; w drugim porównano uzyskany tą drogą materiał ze sposobami konceptualizacji pojęcia preferowanymi przez Jana Pawła II, który najczęściej używa tego leksemu w kategoriach: wiedzy religijnej, objawionej (34,8% użyć), postępowania zgodnego z zasadami moralnymi, sprawiedliwości, racji (30,5%), zgodnej z rzeczywistością treści słów (14,3%). Ponadto konceptualizuje tę wartość jako rzeczywistość, stan faktyczny (12,7%) oraz pewnik (7,6%).
EN
The article contains the analysis of manners in which truth as a value is expressed in the homilies and speeches of John Paul II from the period of his first five pilgrimages to the Homeland. Before focusing on the semantic‑pragmatic strategies of analysis, a review of philosophical and linguistic standpoints on the notion of value judgment was made. The most popular typologies of values in humanities were also included. The main part of the study is composed of two sections. The first one contains the analysis of meaning of truth lexeme with the use of eleven Polish language dictionaries; the second compares the data obtained in the previous one with the ways of conceptualizing the notion preferred by the Pope in his homilies. Altogether, 551 expressions of the Holy Father with truth as a semantic core have been analyzed and compared. John Paul II uses this lexeme in the following contexts: revealed religious knowledge (34.8% of all usage), moral, just, or right conduct (30.5%), the accordance of words with the reality (14.3%). In addition, he also conceptualizes this value as reality, factual state (12.7%) and as an axiom (7.6%).
Year
Issue
27
Pages
346-361
Physical description
Contributors
  • Wydział Filologii Uniwersytet Pedagogiczny im. Komisji Edukacji Narodowej Kraków
References
  • Arcta M., Słownik ilustrowany języka polskiego, Warszawa 1929.
  • Bartol‑Jarosińska D., Świadomość językowa robotników warszawskich, Warszawa 1986.
  • Bralczyk J., Leksykalne wykładniki niepewności sądów, „Biuletyn PTJ”, 1974, z. 32, s. 115‒118.
  • Galarowicz J., Imię własne człowieka. Klucz do myśli i nauczania Karola Wojtyły‑Jana Pawła II, Kraków 1996.
  • Gołaszewska M., Fascynacja złem. Eseje z teorii wartości, Kraków 1994.
  • Grabias S., O ekspresywności języka, Lublin 1981.
  • Jan Paweł II, Jan Paweł II w Polsce. 31 maja 1997‒10 czerwca 1997, Kraków 1997.
  • Jan Paweł II, Naucz nas być wolnymi. Czwarta pielgrzymka Jana Pawła II do Ojczyzny, Warszawa 1995.
  • Jan Paweł II, Nauczanie społeczne. Druga pielgrzymka do Polski, Warszawa 1986.
  • Jan Paweł II, Nauczanie społeczne. Trzecia pielgrzymka do Polski, Warszawa 1988.
  • Jan Paweł II, Nauczanie społeczne, Warszawa 1982, t. 1.
  • Kozarzewska E., Elementy wartościujące w wypowiedziach oznaczających zachowania językowe, „Poradnik Językowy”, 5‒6, 1991, s. 188‒192.
  • Krasiński A. S., Słownik synonimów polskich, Kraków 1885.
  • Linde S. B., Słownik języka polskiego, Lwów 1854‒1960.
  • Mały słownik języka polskiego, red. S. Skorupka, H. Auderska, Z. łempicka, Warszawa 1969.
  • Nagórko A., O właściwościach semantycznych przymiotników oceniających, „Poradnik Językowy” 1988, z. 9, s. 614‒620.
  • Nazwy wartości, red. J. Bartmiński, M. Mazurkiewicz‑Brzozowska, Lublin 1993.
  • Orgelbrand M., Słownik języka polskiego, Wilno 1861.
  • Pajdzińska A., Wartościowanie we frazeologii, w: Język a kultura, red. J. Puzynina, Anusiewicz, Wrocław 1991, t. 3, s. 15‒27.
  • Puzynina J., Jak pracować nad językiem wartości, w: Język a kultura, red. J. Puzynina, J. Bartmiński, Wrocław 1991, t. 2, s. 129‒137.
  • Puzynina J., Język wartości, Warszawa 1992.
  • Puzynina J., O języku wartości w szkole, „Polonistyka” 1996, z. 4, s. 196‒201.
  • Puzynina J., O znaczeniu wartości, w: Nazwy wartości, red. J. Bartmiński, M. Mazurkiewicz‑Brzozowska, Lublin 1993, s. 9‒21.
  • Reczek S., Podręczny słownik dawnej polszczyzny, Wrocław – Warszawa – Kraków 1968.
  • Rittel T. Metodologia lingwistyki edukacyjnej. Rozwój języka, Kraków 1994.
  • Rittel T., Słowo w dyskursie edukacyjnym na temat wartości, w: Dyskurs edukacyjny, red. T. Rittel, Kraków 1996, s. 99‒109.
  • Searle J., Czynności mowy, Warszawa 1987.
  • Słownik języka polskiego, red. W. Doroszewski, Warszawa 1958‒1968.
  • Słownik języka polskiego, red. J. Karłowicz, A. Kryński, W. Niedźwiedzki, Warszawa 1900‒1927.
  • Słownik języka polskiego, red. M. Szymczak, Warszawa 1995.
  • Słownik staropolski, red. S. Urbańczyk, Wrocław – Warszawa – Kraków – Gdańsk 1973‒1977.
  • Słownik współczesnego języka polskiego, red. B. Dunaj, Warszawa 1996.
  • Stróżewski W., Filozofia wartości, „Znak” 1965, z. 4, s. 399‒407.
  • Stróżewski W., Wartościowanie a ocena, „Znak” 1965, z. 4, s. 460‒468.
  • Wartościowanie w dyskursie edukacyjnym, red. J. Ożdżyński, S. Śniatkowski, Kraków 1999.
  • Waszakowa K., O wartościowaniu w słowotwórstwie, „Poradnik Językowy”, 1991, nr 5‒6, s. 180‒187.
  • Tischner J., Myślenie według wartości, Kraków 1993.
  • Zgółka T., Język jako filtr aksjologiczny, „Polonistyka” 1992, z. 3, s.131‒139.
Document Type
Publication order reference
Identifiers
YADDA identifier
bwmeta1.element.desklight-322f6196-2445-456b-867a-afe264d238a6
JavaScript is turned off in your web browser. Turn it on to take full advantage of this site, then refresh the page.