PL EN


2017 | Polonika w zbiorach obcych, tom specjalny | 195-210
Article title

Wybrane kolekcje książek w zbiorach Grodzieńskiego Państwowego Muzeum Historyczno-Archeologicznego

Authors
Content
Title variants
EN
Selected book collections in the Grodno State Historical and Archaeological Museum
Languages of publication
PL
Abstracts
PL
Artykuł przedstawia księgozbiór Grodzieńskiego Państwowego Muzeum Historyczno-Archeologicznego, który zawiera jedną z najbogatszych historycznych kolekcji książek na Białorusi. Początkami swymi sięga lat 20. XX w. Do zbiorów muzealnych trafiły książki z biblioteki klasztoru dominikańskiego w Grodnie, księgozbiór ze Świsłoczy należący do Wandalina Pusłowskiego i jego córki Marty Krasińskiej. Spotykamy tu również książki ze śladami przynależności do bibliotek przedstawicieli rodu Potockich, druki z księgozbiorów Ciecierskich, Ossolińskich, Bispingów z Massalan, Narbuttów, Kazimierza Lenartowicza, księdza Kazimierza Kontryma z Werejek. Badanie ich losów utrudnia brak archiwum muzealnego z okresu międzywojennego, jednak sporo informacji uzyskujemy dzięki zachowanym licznym znakom proweniencyjnym.
EN
The article presents the book collection of the Grodno State Historical and Archaeological Museum, which preserves one of the richest historical collections of books in Belarus. Its origin dates back to the 1920s. The Museum acquired the book collection from the library of the former Dominican monastery in Grodno, the collection of Wandalin Pusłowski and his daughter Marta Krasińska from Swisłocz. Also there are books which keep traces of ownership by members of the Potocki, Ciecierski, Ossoliński, Bisping, Narbutt families, of Kazimierz Lenartowicz and priest Kazimierz Kontrym from Werejki. The lack of the Museum’s interwar era archives makes it difficult to reconstruct their history in details, but a lot of interesting information is based on the analysis of the provenance of books.
Contributors
References
  • Aleksandrowska E., Narbutt Wojciech h. Trąby 1762-1837, [w:] PSB. T 22: Morsztyn Zbigniew - Niemirycz Teodor, Wrocław 1977, s. 539-540.
  • Bartnik D., Stare druki w zbiorach Biblioteki Uniwersytetu Łódzkiego źródłem informacji kartograficznej o ziemiach polskich, [w:] Zbiory specjalne w bibliotekach polskich. Problematyka badawcza i organizacyjna, pod red. A. Borysowskiej, Szczecin 2015, s. 119-130.
  • Biblioteki na wschodnich ziemiach II Rzeczypospolitej. Informator, red. nauk. B. Bieńkowska, oprac. U. Paszkiewicz [i in.], Poznań 1998.
  • Biernacki A., Krasińska z Pusłowskich Marta (1859-1943), [w:] PSB. T. 15: Kozłowska Zofia - Kubacki Stanisław, Wrocław 1970, s. 159.
  • Bończak-Kucharczyk E., Maroszek J., Baciki Średnie, [online] <http://www.testowy.minigo.pl/index.php/page/baciki-rednie> [dostęp 21.07.2017].
  • Bończak-Kucharczyk E., Maroszek J., Rudka, [online] <http://www.testowy.minigo.pl/index.php/page/> [dostęp 12.06.2017.
  • Chwalewik E., Zbiory polskie. Archiwa, biblioteki, gabinety, galerie, muzea i inne zbiory pamiątek przeszłości w ojczyźnie i na obczyźnie w porządku alfabetycznym według miejscowości ułożone. T. 1-2, Warszawa; Kraków 1926-1927.
  • Czaplińska M., Mniszech Jerzy August Wandalin h. własnego (1715-1778), [w:] iPSB, [online] <http://www.ipsb.nina.gov.pl/a/biografia/jerzy-august-wandalin-mniszech-h-wlasnego> [dostęp 21.072017].
  • Czaplińska M., Mniszchowa z Brühlów Maria Amelia (1736–1772), [w:] iPSB, [online] <http://www.ipsb.nina.gov.pl/a/biografia/maria-amelia-mniszchowa-z-brhlow> [dostęp 21.072017].
  • Czaplińska M., Homola I., Ossoliński Józef Kajetan h. Topór (ok. 1758-1834), [w:] PSB. T. 24: Olszamkowski Bolesław - Padlewski Zygmunt, Wrocław 1979, s. 414-416.
  • Czeppe M., Potocka z Mniszchów Józefina Amelia (1752-1798), [w:] PSB. T. 27: Pniowski Jan - Potocki Ignacy, Wrocław 1982, s. 740-742.
  • В. Черепица, Город-крепость Гродно в годы Первой мировой войны, Гродно 2005.
  • Długosz J., Potocki Franciszek Salezy, [w:] SPKP, pod red. I. Treichel, Warszawa 1972, s. 706-707.
  • Dobosz A., Świat podlaskiego dworku, [online] <http://www.rp.pl/artykul/1085408-Swiat--podlaskiego-dworku.html#ap-1> [dostęp 12/06/2017].
  • Dybała E., Zofia z Chodkiewiczów Ossolińska, [online] <http://www.muzeumzamoyskich.pl/Ossolinska> [dostęp 12.06.2017].
  • Gebert B., Z działalności referenta zabytków przy dowództwie 6-tej armii (od 29/IX 1919 do 31/XII 1920), „Exlibris” 1922, z. 4, s. 87-97.
  • Гузевіч А.С., Калекцыя віленскіх выданняў XVII ст. у кнігазборы ГДГАМ, „Краязнаўчыя Запіскі” 2003, Вып. 6, s. 50-56
  • Jodkowski J., Z ruchu naukowego w Grodnie, „Nauka Polska” 1934, R. 19, s. 372-375.
  • Jodkowski J.,Gimnazjum po-dominikańskie w Grodnie, Grodno 1924.
  • Jodkowski J., Muzeum w Grodnie. Zarys dziejow powstawania i rozwoju 1920–1922, Grodno 1923.
  • J.M.G., Lenartowicz Kazimierz, [w:] Podręczna encyklopedia kościelna. T. 23-24: K.-L., oprac. pod kier. S. Galla [i in.] i red. Z. Chełmickiego, Warszawa, 1911, s. 266.
  • Качан І.І., Нямецкамоўныя выданні XVII ст. у кнігазборы ГДГАМ, „Краязнаўчыя Запіскі” 2003, Вып. 6, s. 56-58.
  • Каталог выданняў XV-XVI стагоддзяў: З фондаў Гродзенскага дзяржаўнага гісторыка-археалагічнага музея, аўт.-склад. В.І. Шоцік і інш., Слонім 2003.
  • Казак Т.В., Гродзенскі музей і лёс яго заснавальніка, „Краязнаўчыя Запіскі” 2010, Вып. 7, s. 3-45.
  • Kisarauskas V., Lietuvos knygos ženklai : 1518-1918, Vilnius 1984.
  • Kochanowicz J., Rękopisy muzyczne bursy jezuickiej w Grodnie w 1773 roku, [w:] Librorum amatori. Księga pamiątkowa ofiarowana ks. Czesławowi Michalunio SJ na 50-lecie ofiarnej pracy w Bibliotece Filozoficznej Towarzystwa Jezusowego w Krakowie, Kraków 2004, s. 137-142.
  • Konarski S., Pusłowski Franciszek Ksawery (1806-1874), [w:] PSB. T. 29: Przerębski Samuel - Raduński Edmund, Wrocław 1986, s. 417-418;
  • Коўкель Л.І., З гісторыі кнігазбору ГДГАМ, „Краязнаўчыя Запіскі” 1993, Вып. 2, s. 21-26.
  • Kowkiel L., Prywatne księgozbiory na Grodzieńszczyźnie w pierwszej połowie XIX wieku, Kraków 2005.
  • Kowkiel L., Prywatny księgozbiór Potockich z Tulczyna w kolekcji Muzeum Historyczno-Archeologicznego w Grodnie, [w:] Ród Potockich w odmęcie historii (XVII-XX w.), pod red. Z. Janeczka, Katowice 2007, s. 503-521.
  • Kowkiel L., Ślady polskich księgozbiorów historycznych w Muzeum Historyczno-Archeologicznym w Grodnie: (na podstawie badań proweniencyjnych), [w:] Bibliologia, literatura, kultura. Księga pamiątkowa ofiarowana profesor Wacławie Szelińskiej, pod red. M. Konopki, M. Zięby, Kraków 1999, s. 111-144
  • Коўкель Л. І., З гісторыі кнігазбору ГДГАМ, „Краязнаўчыя Запіскі” 1993, Вып. 2, s. 21-26.
  • Коўкель Л.І., Прыватныя кнігазборы на Гродзеншчыне другой паловы ХІХ ст. (на прыкладзе калекцыі Пуслоўскіх-Красінскіх), [in:] Этнасацыяльныя і культурныя працэсы ў заходнім рэгіёне Беларусі: гісторыя і сучаснасць. Матэрыялы рэсп. навук. канф., 5-6 снеж. 1997 г., Гродна, адказ. рэд. І.П. Крэнь, Гродна 1998, s. 205-210.
  • Коўкель Л.І., Кніжная калекцыя Мнішхаў-Патоцкіх у зборах ГДГАМ, „Краязнаўчыя Запіскі” 1995, Вып. 3, s. 54-60.
  • Kozłowski E., Potocki Franciszek Salezy (1877-1949), [w:] PSB. T. 27: Pniowski Jan - Potocki Ignacy, Wrocław 1982, s. 824-826.
  • Królikarnia, [w:] Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich. T. 4, Warszawa 1883, s. 689-690.
  • L.J., Lenartowicz Kazimierz, [w:] Wielka encyklopedia powszechna ilustrowana. T. 43-44: Latham John -Łekno (herb), Warszawa 1910, s. 206.
  • Łaskarzewska H., Królewski autograf w odnalezionej książce, „Cenne, Bezcenne, Utracone” 2005, nr 1-2, s. 16-20.
  • Łaskarzewska H., Nasza niepamięć. Losy zbiorów polskich w latach 1914-1920, „Roczniki Biblioteczne” 2014, R. 58, s. 49-86.
  • Maroszek J., Muzeum Historyczne w Grodnie. 70 lat istnienia, „Białostocczyzna” 1991, nr 1, s. 1-2.
  • Miławicki M., Inwentarze i spisy bibliotek klasztorów dominikańskich skasowanych w guberniach zachodnich Cesarstwa Rosyjskiego w XIX wieku. Stan źródeł i miejsca ich przechowywania, „Hereditas
  • Monasteriorum” 2012, vol. 1, s. 141-172.
  • Mościcki H., Ciecierski Dominik h. Rawicz (zm. 1828), [w:] PSB. T. 4: Chwalczewski Jerzy – Dąbrowski Ignacy, Wrocław 1989, s. 36.
  • Muzeum w Grodnie. Sprawozdanie z czynności za rok 1923, red. J. Jodkowski, Grodno 1924.
  • Muzeum w Grodnie. Rocznik II za rok 1924, red. J. Jodkowski, Grodno 1925.
  • Niewiarowska-Bogucka K., Mecenat rodziny Ossolińskich w XVIII i XIX wieku na Podlasiu, Ciechanowiec; Warszawa 2004.
  • Niewiarowska-Bogucka K., Muzeum Historyczno-Regionalne hr. Potockiego w Rudce (1928-1939), „Ciechanowiecki Rocznik Muzealny” 2007, t. 3, s. 27-40.
  • Orłowicz M., Przewodnik ilustrowany po województwie białostockim z ilustracjami, planami i mapami, Białystok 1937.
  • Орловский Е.Ф., Историческйи очерк Гродненской гимназии, Гродно 1901.
  • Паўлоўская Г.Г., Калекцыя лейпцыгскіх выданняў XVII ст. у кнігазборы ГДГАМ, „Краязнаўчыя Запіскі” 2003, Вып. 6, s. 59-62;
  • Radziszewski F., Wiadomość historyczno-statystyczna o znakomitszych bibliotekach i archiwach publicznych i prywatnych, tak niegdyś byłych jako i obecnie istniejących w krajach dawną Polskę składających […], Kraków 1875.
  • Развановіч А.С., Граф Леон – забыты сын Вандаліна Пуслоўскага, [in:] Берасцейскія кнігазборы: праблемы і перспектывы даследавання: матэрыялы і даклады ІІІ Міжнароднай навукова-практычнай канферэнцыі, Брэст, 22-25 верасня 2015, пад рэд. М.В. Нікалаева, Мінск 2016, s. 268-277.
  • Развановіч А., Бібліятэка Гродзенскага езуіцкага калегіума (Па матэрыялах калекцыі аддзела рэдкіх кніг і старадрукаў Гродзенскага дзяржаўнага гісторыка-археалагічнага музея), „Краязнаўчыя Запіскі” 2013, Вып. 9, s. 114-123
  • Rostworowski E., Potocki Stanisław Szczęsny (Feliks) h. Pilawa (1752-1805), [w:] PSB. T. 28: Potocki Ignacy Roman - Przerębski Mikołaj, Wrocław 1984, s. 183-202.
  • Rostworowski E., Pusłowski Wojciech h. Szeliga odmienny (1762-1833), [w:] PSB. T. 29: Przerębski Samuel - Raduński Edmund, Wrocław 1986, s. 423-427.
  • Rusnok A., Biblioteka Polskiego Towarzystwa Ludoznawczego w Cieszynie, „Pamiętnik Cieszyński” 1996, t. 11, s. 43-52.
  • Sarnecki M., Ks. Kazimierz Lenartowicz, „Kłosy” 1878, nr 671, s. 302-303.
  • Саўчук А.І., Гродзенскія выданні XVIII ст. у кнігазборы ГДГАМ, „Здабыткі: дакументальныя помнікі на Беларусі” 2005, Вып. 7, s. 260-275.
  • Саўчук А.І., Калекцыя беларускіх старадрукаў, „Краязнаўчыя Запіскі” 1997, Вып. 4, s. 137-141.
  • Саўчук А.І., Калекцыя парыжскіх выданняў XVII ст., „Краязнаўчыя Запіскі” 2003, Вып. 6, s. 63-69.
  • Саўчук А., Кніга Станіслава Аўгуста Панятоўскага, „Гістарычны Альманах” 2003, Т. 8, s. 207-213.
  • Саўчук А.І., Кнігазбор Вандаліна Пуслоўскага: Косава – Свіслач – Гродна, [in:] Берасцейскія кнігазборы: Матэрыялы міжнароднай навукова-практычнай канферэнцыі «Берасцейскія кнігазборы: праблемы і перспектывы даследавання», Брэст, 30-31 кастрычніка 2008 г., [рэд. М.В. Нікалаева], Брэст 2010, s. 173-179.
  • Саўчук А.І., Некалькі кніг з бібліятэк Сапегаў, [in:] Леў Сапега (1557-1633 гг.) і яго час. Зборнік навуковых артыкулаў, рэдкал.: С.В. Марозава [і інш.], Гродна 2007, s. 331-334.
  • Sauczuk A., Proweniencje Stanisława Szczęsnego Potockiego na książkach w kolekcji Muzeum Historyczno-Archeologicznego w Grodnie, [w:] Ród Potockich w odmęcie historii (XVII-XX w.), pod red. Z. Janeczka, Katowice 2007, s. 523-536.
  • Siemieńczuk A., Nieznane Estreicherowi wydania kronik polskich z XV–XVIII w. w zbiorach Muzeum Historyczno-Archeologicznego w Grodnie, [w:] Europa Orientalis. Polska i jej wschodni sąsiedzi. Studia i materiały ofiarowane Profesorowi Stanisławowi Alexandrowiczowi w 65 rocznicę urodzin, red. nauk. Z. Karpus, T. Kempa, D. Michaluk, Toruń 1996, s. 231-240.
  • Шоцік В. І., Да гісторыі кнігазбору Пуслоўскіх, „Здабыткі: дакументальныя помнікі на Беларусі” 1998, Вып. 3, s. 45-50.
  • Шоцік В.І., Фрагменты бібліятэкі гродзенскіх дамініканцаў у кнігазборы ГДГАМ, [in:] Матэрыялы Другіх кнігазнаўчых чытанняў «Кніжная культура Рэчы Паспалітай» (Мінск, 15-16 верасня 2000 г.), склад. Т.І. Рошчына, Мінск 2002, s. 150-157.
  • Шоцік В.І., Інкунабулы нашага кнігазбору, „Краязнаўчыя Запіскі” 1997, Вып. 4, s. 151-157.
  • Шоцік В.І., Калекцыя палеатыпаў у кнігазборы ГДГАМ, „Краязнаўчыя Запіскі” 2000, Вып. 5, s. 13-23.
  • Шоцік В.І., Калекцыя кірылічных выданняў у кнігазборы музея, „Краязнаўчыя Запіскі” 2003, Вып. 6, s. 70-77
  • Шоцік В.І., Калекцыя каляндароў-старадрукаў у кнігазборы АРКіС Гродзенскага дзяржаўнага гісторыка-археалагічнага музея, „Краязнаўчыя Запіскі” 1995, Вып. 3, s. 16-30.
  • Stok P., Kamieński (Kamiński) Michał Stanisław Korwin h. Ślepowron (1688-ok. 1770), [w:] PSB. T. 11: Jarosław, książę śląski, biskup wrocławski - Kapliński Seweryn, Wrocław 1964-1965, s. 544.
  • Szczepaniak A., Konstanty Potocki, [online] <http://www.muzeumzamoyskich.pl/1023,konstanty-potocki> [dostęp 12.06.2017].
  • Szczepaniak A., Janina z Potockich Konstantowa Potocka, [online] <http://www.muzeumzamoyskich.pl/1387,janina-z-potockich-konstantowa-potocka> [dostęp 12.06.2017].
  • Szumski J., Właściciele dóbr ziemskich Rudka na Podlasiu, „Białostocczyzna” 1991, nr 1, s. 20-22.
  • Śnieżko A., Wydobył z ziemi gród, o którym nikt nie wiedział : wspomnienie o Józefie Jodkowskim, [oprac. J. Maroszek, Białystok 2000.
  • Tadeusiewicz H., Pusłowski Wandalin, [w:] SPKP. Suplement, pod red. I. Treichel, Warszawa 1986, s. 180.
  • Tomaszewski N., Testament Dominika Ciecierskiego (ok. 1782-1828) i jego reperkusje prawno-gospodarcze, [online] <http://www.ciechanowiec.pl/index.php?option=com_content&task=view&id=1756/> [dostęp 12.06.2017].
  • Wenc L., Fundacje i fundatorzy klasztorów dominikańskich i bernardyńskich w Polsce w latach 1580-1648, [w:] Studia nad historią dominikanów w Polsce 1222–1972. T. 1, red. J. Kłoczowski, Warszawa 1975, s. 594, 600-604.
  • Wolszczanowa H., Potocki Jarosław, [w:] SPKP, pod red. I. Treichel, Warszawa 1972, s. 710.
  • Wołoczyński R.W., Potocka 1.v. Wittowa Zofia (ok. 1760-1822), [w:] PSB. T. 27: Pniowski Jan - Potocki Ignacy, Wrocław 1982, s. 744-747.
  • Zasztowt L., Kresy 1832-1864. Szkolnictwo na ziemiach litewskich i ruskich dawnej Rzeczypospolitej, Warszawa 1997.
  • Zgliński M., Kościół parafialny p.w. Imienia Marii w Werejkach, [w:] Materiały do Dziejów Sztuki Sakralnej. T. 2, cz. 2: Kościoły i klasztory rzymskokatolickie dawnego województwa nowogródzkiego, red. M.Kałamajska-Saeed, Kraków 2006, s. 313-325.
Document Type
Publication order reference
Identifiers
ISSN
1897-0788
YADDA identifier
bwmeta1.element.desklight-32fbe495-90ca-4097-9a18-863660dd71a1
JavaScript is turned off in your web browser. Turn it on to take full advantage of this site, then refresh the page.