2011 | 3 | 67-100
Article title

Development of pottery style on the Bronze and Early Iron Age cemetery at Kietrz, Głubczyce district, in the light of statistical analyses

Title variants
Languages of publication
This article attempts to determine the relative chronology of the Kietrz cemetery of the Lusatian culture proceeding from the stylistic development of forms and ornamentation of vessels coming from selected pottery inventories. The co-occurrence matrix of forms and ornaments, developed from the sources described above, was examined using correspondence analysis. Graphic representation of the results forms a quite distinct arc-shaped layout in the plot of two principal axes. Correspondence analysis was also conducted for the identified types of decoration. The results, transposed into a two-dimensional diagram, show a different, not arch-like distribution. Objects and variables form two separate clusters. Detailed analysis of the two diagrams allowed for many valuable conclusions: (1) phases of vessel form development are polythetic assemblages, which means that they are formed by specific combinations of attributes or their frequencies rather than by strictly defined sets of phase-unique attributes; (2) in the development of pottery forms, one can observe a continuous evolution between phases BrC2 and HaC, i. e. in the period spanning nearly 800 years (ca 1380–600 BC). This confirms earlier conclusions, based on planigraphy data, concerning the uninterrupted functioning of the cemetery; (3) development of pottery decoration followed a different pattern – a “revolutionary” change in HaA was followed by a continuous development until the end of early Hallstatt period, when a regression in pottery ornamentation probably took place; (4) there is some discrepancy between the present results and M.Gedl’s chronology with respect to the older phases of vessel form and decoration development (among other things, the present results suggest dating the appearance of bossed decoration as early as BrC2).
Physical description
  • Bouzek J., 1958a Etážovite nádoby v Čechách, Archeologické rozhledy, 10, pp. 345–348, 363–408.
  • Bouzek J., 1958b Etážovite nádoby v jižnich Čechách a v sousednich oblastech, Archeologické rozhledy, 10, pp. 548–575.
  • Chochorowski J., 2007 Metodyczne i metodologiczne problemy datowania radiowęglowego pozostałości kremacji z grobów ciałopalnych kultury łużyckiej (na przykładzie materiałów z cmentarzyska w Kietrzu), (in:) J. Chochorowski (ed.), Studia nad epoką brązu i wczesną epoką żelaza, Księga poświęcona Profesorowi Markowi Gedlowi na pięćdziesięciolecie pracy w Uniwersytecie Jagiellońskim, pp. 103–138, Kraków.
  • Gediga B., 1967 Plemiona kultury łużyckiej w epoce brązu na Śląsku środkowym, Wrocław--Warszawa-Kraków.
  • Gedl M., 1962a Kultura łużycka na Górnym Śląsku, Wrocław.
  • Gedl M., 1962b Uwagi o zaniku kultury łużyckiej na Górnym Śląsku, Archeologia Polski, 7, pp. 337–346.
  • Gedl M., 1963 Groby z okresu wpływów rzymskich na stanowisku 1 w Kietrzu, pow. Głubczyce, 1930–1960, Prace Archeologiczne, 5, pp. 19–40.
  • Gedl M., 1964 Groby z okresu wpływów rzymskich na stanowisku 1 w Kietrzu, pow. Głubczyce, Materiały Archeologiczne, 5, pp. 147–157.
  • Gedl M., 1968 Cmentarzysko kultury łużyckiej w Kietrzu, pow. głubczycki, Przegląd Archeologiczny, 18, pp. 28–121.
  • Gedl M., 1972a Ze studiów nad schyłkową fazą kultury łużyckiej, Archeologia Polski, 17, pp. 309–348.
  • Gedl M., 1972b Wyniki badań na cmentarzysku z okresów lateńskiego i wpływów rzymskich w Kietrzu, pow. Głubczyce, Sprawozdania Archeologiczne, 24, pp. 103–120.
  • Gedl M., 1973 Cmentarzysko halsztackie w Kietrzu, pow. Głubczyce, Wrocław-Warszawa-Kraków- Gdańsk.
  • Gedl M., 1975 Kultura łużycka, Kraków.
  • Gedl M., 1978a Gräber der Latènkultur in Kietrz, Bezirk Opole, (in:) J.K. Kozłowski (ed.), Beiträge zum Randbereich der Latènkultur, Zeszyty Naukowe UJ, Prace Archeologiczne, 26, Warszawa-Kraków, pp. 9–72.
  • Gedl M., 1978b Wczesnołużyckie pochówki ciałopalne ze śladami trumien drewnianych na cmentarzysku w Kietrzu, woj. Opole, Archeologia Polski, 23, pp. 277–306.
  • Gedl M., 1979 Stufengliederung und Chronologie des Gräberfeldes der Lausitzer Kultur in Kietrz, Zeszyty Naukowe UJ, Prace Archeologiczne, 27, Warszawa-Kraków.
  • Gedl M., 1980 Studia nad periodyzacją kultury łużyckiej w południowej części Śląska, A. Polski, 25, pp. 79–129.
  • Gedl M., 1982 Cmentarzysko ze schyłku epoki brązu w Kietrzu, vol. 1, Wrocław-Warszawa-Kraków--Gdańsk-Łódź.
  • Gedl M., 1984 Wczesnołużyckie groby z konstrukcjami drewnianymi, Prace Komisji Archeologicznej, 22, Wrocław-Warszawa-Kraków-Gdańsk-Łódź.
  • Gedl M., 1985 Schyłek kultury łużyckiej w południowo-zachodniej Polsce, Zeszyty Naukowe UJ, Prace Archeologiczne, 37, Warszawa-Kraków.
  • Gedl M., 1987 Cmentarzysko ze schyłku epoki brązu w Kietrzu, vol. 2, Wrocław-Warszawa-Kraków-Gdańsk-Łódź.
  • Gedl M., 1989 Groby z młodszego okresu epoki brązu na cmentarzysku w Kietrzu, Kraków.
  • Gedl M., 1991 Wczesnołużyckie cmentarzysko w Kietrzu (part 1), Kraków.
  • Gedl M., 1992 Wczesnołużyckie cmentarzysko w Kietrzu (part 2), Kraków.
  • Gedl M., 1996 Wczesnołużyckie cmentarzysko w Kietrzu (part 3), Kraków.
  • Gedl M., 2002 Wielkie cmentarzysko z epoki brązu i wczesnej epoki żelaza w Kietrzu, pow. Głubczyce na Górnym Śląsku, (in:) M. Gedl (ed.), Wielkie cmentarzyska z epoki brązu i wczesnej epoki żelaza, Polska Akademia Nauk, Komitet Nauk Pra- i Protohistorycznych, Prace, 5, Warszawa, pp. 75–115.
  • Kwapiński M., 1985 Analiza taksonomiczna kultur starszej połowy epoki brązu w dorzeczu środkowej Odry, Gdańsk.
  • Madsen T., 2007 Multivariate data analysis with PCA, CA and MS,, 25.05.2010.
  • Mierzwiński A., 1994 Przemiany osadnicze społeczności kultury łużyckiej na Śląsku, Wrocław.
  • Mogielnicka-Urban M., 1984 Warsztat ceramiczny w kulturze łużyckiej, Biblioteka Archeologiczna, 27, Wrocław.
  • Przybyła M. S., 2009 Intercultural contacts in the Western Carpathian area at the turn of the 2nd & 1st millennia BC, Warszawa.
  • Schewe Ch., 1997 Bronzezeitliche Bestattungssitten am Beispiel des Gräberfeldes von Kietrz, Kleinpolen, (in:) C. Becker, M.-L. Dunkelmann, C. Metzner-Nebelsick, H. Peter-Röcher, M. Roeder, B. Teržan (eds.), Chronos: Beiträge zur Prähistorischen Archäologie zwischen Nord- und Südeuropa, Festschrift für Bernhard Hänsel, Espelkamp, pp. 429–436.
  • StatSoft, 2010, Analiza korespondencji,, 10.06.2010.
  • Vandkilde H., 1996 From Stone to Bronze. The Metalwork of the Late Neolithic and Earliest Bronze Age in Denmark, Jutland Archaeological Society Publications, 32, Aarhus.
  • Zimmermann A., 1997 Zur Anwendung der Korrespondenzanalyse in der Archäologie, (in:) J. Müller, A. Zimmermann (eds.), Archäologie und Korrespondenzanalyse. Beispiele, Fragen, Perspektiven, Espelkamp, pp. 9–15.
Document Type
Publication order reference
YADDA identifier
JavaScript is turned off in your web browser. Turn it on to take full advantage of this site, then refresh the page.