PL EN


2008 | 4 | 1 | 136-155
Article title

Robotnicy i ludzie biznesu. Wzory karier zawodowych a zmiana społeczna w Polsce

Content
Title variants
EN
Workers and business people: Occupational career patterns and social change in Poland
Languages of publication
PL
Abstracts
EN
The paper presents the results of a research on the occupational careers followed by workers and business people in the period of deep social change in Poland after 1989. The concepts of career, resources, and biographical work enabled the investigation of interaction between ‘objective’ and ‘subjective’ aspects of occupational life. The application of grounded theory methodology for the analysis of over two hundred narrative interviews with contemporary Polish workers and business people enabled us to go beyond the analysis of individual cases and to reconstruct a typology of careers. The patterns of ‘anchor’, ‘patchwork’, and ‘construction’ go crosswise the divisions determined by the discourse of ‘winners’ and ‘losers’ of system transformation, the organizational hierarchy and stratification. The pattern of construction career, long-term planned and most rewarded in the new reality, turns out to be hardly accessible for most of workers, small entrepreneurs and low-level managers. In consequence, the objective inequalities on the level of possessed resources are translated into biographical processes leading to the ‘naturalisation’ of chaotic patchwork career and the ‘work on position’ within a career well anchored in one company.
PL
Artykuł prezentuje wyniki badań nad wzorami karier zawodowych podejmowanych przez robotników i ludzi biznesu w okresie głębokiej zmiany społecznej w Polsce po 1989 roku. Pojęcia kariery, zasobów i pracy biograficznej umożliwiły zbadanie interakcji "obiektywnych" i "subiektywnych" aspektów życia zawodowego. Zastosowanie metodologii teorii ugruntowanej do analizy ponad dwustu wywiadów narracyjnych ze współczesnymi polskimi robotnikami i ludźmi biznesu pozwoliło na wykroczenie poza analizę indywidualnych przypadków i rekonstrukcję typologii karier. Wyróżnione wzory "kotwicy", "patchworku" i "konstrukcji" idą w poprzek podziałów wyznaczonych przez dyskurs "wygranych" i "przegranych" transformacji, hierarchię organizacyjną oraz stratyfikację. Najbardziej nagradzany w nowej rzeczywistości wzór wielotorowej i długofalowo planowanej kariery-konstrukcji okazuje się jednak trudno dostępny dla większości robotników, drobnych przedsiębiorców i niższej kadry menedżerskiej. W efekcie, obiektywne nierówności na poziomie posiadanych zasobów przekładają się na procesy biograficzne prowadząc do "naturalizacji" chaotycznej kariery-patchwork oraz "pracy na pozycję" w obrębie kariery długofalowo zakotwiczonej w jednej firmie.
Year
Volume
4
Issue
1
Pages
136-155
Physical description
Contributors
References
  • Alheit, Peter (1995) “’Patchworkers’: Biographical constructions and professional attitudes – Study motivation of adult education students” [w:] P. Alheit, A. Bron-Wojciechowska, E. Brugger (Red.) The Biographical Approach in European Adult Education. Wien: Verband Wiener Volksbildung.
  • Becker, S. Howard, Carper, James W. (1956) “The Development of Identification with an Occupation.” The American Journal of Sociology 61: 289-298.
  • Bertaux, Daniel, Kohli, Martin (1984) “The Life Story Approach: A Continental View.” Annual Review of Sociology 10: 215-237.
  • Blumer, Herbert (1954) “What is Wrong with Social Theory?” American Sociological Review 19(1): 3-10
  • Bourdieu, Pierre (1986) “The Forms of Capital.” S. 241-258 w Handbook of Theory and Research for the Sociology of Education, (Red.) J. G. Richardson. New York, Greenwood Press.
  • Bourdieu, Pierre [1984] (1998) Distinction. A Social Critique of the Judgment of Taste. Cambridge: Harvard University Press.
  • Chamberlane, Prue, Bornat, Joanna, Wengraf, Tom (red.) (2002) The Turn to Biographical Methods in Social Science. Comparative Issues and Examples. London and New York, Routledge.
  • Domański, Henryk (2000) On the Verge of Convergence. Social Stratification in Eastern Europe. Budapest, Central European University Press.
  • Drozdowski, Rafał, Ziółkowski, Marek (1999) „Funkcjonowanie kapitałów kulturowego i społecznego w dobie pragmatyzacji świadomości społecznej.” Przegląd Socjologiczny 48 (2): 11-37.
  • Drozdowski, Rafał (2002) Rynek pracy w Polsce. Recepcja, oczekiwania, strategie dostosowawcze. Poznań: Wydawnictwo Naukowe UAM.
  • Ferrarotti, Franco (2002) On the Science of Uncertainty. The Biographical Method in Social Research. Lanham: Lexington Books.
  • Gardawski, Juliusz (1997) Przyzwolenie ograniczone. Robotnicy wobec rynku i demokracji. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN.
  • Gardawski, Juliusz, Gąciarz, Barbara, Mokrzyszewski, Juliusz. Pańków, Włodzimierz (1999) Rozpad bastionu? Związki zawodowe w gospodarce prywatyzowanej. Warszawa: Wydawnictwo ISP PAN
  • Glaser, Barney, Strauss, Anselm L. (1967) The Discovery of Grounded Theory. New York: Aldine
  • Glaser, Barney (red.) (1968) Organizational Careers. A Sourcebook for Theory. Chicago: Aldine.
  • Glaser, Barney (1978) Theoretical Sensitivity. Advances in the Methodology of Grounded Theory. Mill Valley: The Sociology Press.
  • Glaser, Barney (1992) Emergence vs. Forcing. Basics of Grounded Theory Analysis. Mill Valley: The Sociology Press.
  • Hermanns, Harry (1987) “Narrative Interview - a new tool for sociological field research.” Acta Universitatis Lodziensis: Folia Sociologica 13: 43-56.
  • Hughes, Everett C. (1937) “Institutional Office and the Person.” American Journal of Sociology 43: 404-413.
  • Hughes, Everett C. (1997), “Careers.” Qualitative Sociology 20(3): 389-397.
  • Jasiecki, Krzysztof (2002) Elita biznesu w Polsce. Warszawa: Wydawnictwo IFiS PAN.
  • Kallmeyer, Wolfram i Fritz Schütze (1977) „Zur Konstitution von Kommunikationsschemata der Sachverhaltdarstellung“ [w:] D. Wegner (Red.) Gesprächanalyse. Hamburg: Buske Verlag.
  • Kelle, Udo (2005) “Emergence" vs. "Forcing" of Empirical Data? A Crucial Problem of "Grounded Theory" Reconsidered” Forum Qualitative Sozialforschung / Forum: Qualitative Social Research [On-line Journal], 6(2), Art. 27. Dostęp: 1 sierpnia 2005 (http://www.qualitativeresearch.net/fqs-texte/2-05/05-2-27-e.htm).
  • Kohli, Martin (1988) „Normalbiographie und Individualität: Zur institutionellen Dynamik des gegenwärtigen Lebenslaufregimes.“ S. 33-53 w Vom Ende des Individuums zur Individualität ohne Ende, (Red.) H-G. Brose, B. Hildenbrand. Opladen, Leske & Budrich.
  • Konecki, Krzysztof (1988) „Praca w koncepcji socjologii interakcjonistycznej.” Studia Socjologiczne 1: 225-245.
  • Kozek, Wiesława (2000) „Praca” [w:] Encyklopedia Socjologii, t. IV. Warszawa: Oficyna Naukowa.
  • Mach, Bogdan W. (1998) Transformacja ustrojowa a mentalne dziedzictwo socjalizmu. Warszawa: Wydawnictwo ISP PAN.
  • Prawda, Marek (1987) „Doświadczenie pracy w historii życia.” Studia Socjologiczne 1: 207-233.
  • Berger, Peter; Luckman, Thomas (1983) Społeczne tworzenie rzeczywistości. Warszawa: PIW.
  • Schütze, Fritz (1983) „Biographieforschung und narratives Interview.“ Neue Praxis 3: 283-293.
  • Schütze, Fritz (1984) „Kognitive Figuren des autobiographischen Stegreiferzählens.“ S. 78-117 w Biographie und soziale Wirklichkeit. Neue Beiträge und Forschungsperspektiven, (Red.) M. Kohli, G. Robert. Stuttgart: Metzler.
  • Schütze, Fritz (1992) “Pressure and Guilt: War Experiences of a Young German Soldier and Their Biographical Implications.” International Sociology 7(2-3): 187-207, 347-367.
  • Schütze, Fritz (1995) „Verlaufskurven des Erleidens als Forschungsgegenstand der interpretativen Soziologie.“ S. 116-157 w Erziehungswissenschaftliche Biographieforschung, (Red.) H. Krüger, W. Marotzki. Opladen: Leske & Budrich
  • Sitek, Wojciech (1979) „Mit niebieskiego ptaka.” Polityka (44)
  • Stark, David, Bruszt, Laszlo (2001) “One Way or Multiple Paths: For a Comparative Sociology of East European Capitalism.” American Journal of Sociology 106: 1129-1137
  • Strauss, Anselm, Becker, Howard (1975) “Careers, Personality, and Adult Socialization” [w:] A. Strauss (Red.) Profession, Work and Careers, Transaction Publishers, New Brunswick and London.
  • Strauss, Anselm L., (1977) Mirrors and Masks. The Search for Identity. London: Robertson & Co.
  • Strauss, Anselm L., (1991) Creating Sociological Awareness. Collective Images and Symbolic Representations. New Brunswick and London: Transaction Publishers.
  • Strauss, Anselm L., (1993) Continual Permutations of Action. New York: Aldine de Gruyter.
Document Type
Publication order reference
Identifiers
YADDA identifier
bwmeta1.element.desklight-3cd0c87f-b75f-47e0-961f-390ccd82b39e
JavaScript is turned off in your web browser. Turn it on to take full advantage of this site, then refresh the page.