Full-text resources of CEJSH and other databases are now available in the new Library of Science.
Visit https://bibliotekanauki.pl

PL EN


2017 | 65 | 1: Literatura polska | 147-167

Article title

Syndrom kulturowej straty. Lizbońska konferencja pisarzy 1988 w postkolonialnej retrospektywie

Title variants

EN
A Syndrome of Cultural Loss. The 1988 Lisbon Conference in a Postcolonial Retrospective

Languages of publication

PL

Abstracts

PL
W artykule podjęto refleksję nad kulturowymi i politycznymi implikacjami konferencji pisarzy środkowoeuropejskich i rosyjskich, która odbyła się w maju 1988 roku w Lizbonie, w kontekście dalszego rozwoju wydarzeń w naszym regionie. Implikacje te określone są jako „syndrom kulturowej straty”. Wychodząc od konstatacji, iż z przyczyn politycznych i koniunkturalnych debata ta, zamiast zogniskować uwagę mieszkańców krajów podbitych przez Związek Sowiecki, stała się wyciszonym wydarzeniem, autor omawia istotne problemy, jakie ona odsłoniła, gdy ująć ją w postkolonialnej retrospektywie: brak transmisji pomiędzy treścią wystąpień a ówczesną potoczną świadomością odnośnych społeczeństw; trwałą podrzędność środkowo-wschodnioeuropejskich literatur w skali globalnej kultury; problem języka komunikacji; trwałe przejawy skolonizowania; chroniczne zewnętrzne wyzwania nękające środkowo-wschodnioeuropejską tożsamość; asymetrię wzajemnych stosunków; imperialne tabu; „miękkie” istnienie Europy Środkowo-Wschodniej; antykolonialny wydźwięk środkowoeuropejsko-rosyjskiej konfrontacji; brak perspektyw postkolonialnego pojednania. Pomimo pesymizmu płynącego z fiaska lizbońskiego wydarzenia, w konkluzji wskazany zostaje naprawczy potencjał literatury, która zdolna jest wywołać zmianę w sferze polityki.
EN
The paper reflects on the missing cultural and political implications of the once-prominent and now forgotten 1988 Lisbon Conference for East Central European societies, taking Poland as a case study. The Conference debates between East Central European, East South European, and Russian writers were virtually absent at that time from Polish public discourse for political reasons, and its potential importance was soon overshadowed by the events of 1989. After the demise of communism the Lisbon Conference was ignored and forgotten, while its intellectual vigor and rhetorical appeal seemed to have been raised in vain. Thus, the Conference was never given a chance to generate a cross-fertilization of ideas, whether in Poland or elsewhere in the post-communist world, so as to transform the mutual perceptions and understanding of the two contending sides: East Central European societies as the subalterns and the Russians as the ex-hegemon. Consequently, the Conference, along with the arguments raised by its participants, has remained yet another “blank spot” in these countries’ intellectual history. It has not influenced the relations between East Central European and Russian intellectual and cultural elites, thus postponing the possibility of bringing the discussion onto a postcolonial track and in effect delaying postcolonial reconciliation.

Contributors

  • Katedra Teorii i Antropologii Literatury Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego Jana Pawła II

References

  • Ananicz S., Sadowski R., Central Europe Facing ‘Eastern Europe’: Symphony or Cacophony?, [w:] Regional and International Relations of Central Europe, red. Z. Šabič, P. Drulák, New York: Palgrave Macmillan 2012, s. 286-309.
  • Bertelsen O., Joseph’s Brodsky Imperial Consciousness, „Scripta Historica” 21(2015), s. 263-289.
  • Bhabha H.K., Miejsca kultury, przeł. T. Dobrogoszcz, Kraków: Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego 2010.
  • Bunce V., The National Idea: Imperial Legacies and Post-Communist Pathways in Eastern Europe, „East European Politics and Societies” 19(2005), nr 3, s. 406-442.
  • Chernetsky V., Silences and Displacements: Revisiting the Debate on Central European Literature from a Ukrainian Perspective, „Zeitschrift für Slavische Philologie” 72(2016), nr 1, s. 69-84.
  • Chmurski M., Czy potrzebna nam jeszcze Europa Środkowa?, „Nauka” 2014, nr 1, s. 19-32.
  • Delaney P., Soviet Bloc Writers Clash at a Conference, „New York Times” 1988, May 10. http://www.nytimes.com/1988/05/10/arts/soviet-bloc-writers-clash-at-a-conference.html.
  • Delanty G., The Idea of a Cosmopolitan Europe: On the Cultural Significance of Europeanization, „International Review of Sociology //Revue Internationale de Sociologie” 15(2007), nr 3, s. 405-421.
  • Deleuze G., Guattari F., Kafka. Toward a Minor Literature, transl. D. Polan, Minneapolis–London: University of Minnesota Press 1986 (oryg. fr. Kafka. Pour une littérature mineure. Paris: Minuit 1975).
  • Etkind A., Internal Colonization. Russia’s Imperial Experience, Cambridge: Polity 2011.
  • Ferenc T., Stan wojenny w opowieściach biograficznych polskich artystów emigrantów, „Acta Universitatis Lodziensis. Folia Sociologica” 53(2015), s. 51-70.
  • Ferreira M.F., Apropos Kundera & Brodsky: Uncovering the Role of Literary Querelles about the Meaning of Europe, „Negócios Estrangeiros” 2008, nr 13, s. 40-52.
  • Freire M.R., Russia at the Borders of Central Europe: Changing Dynamics in Foreign Policy Relations, [w:] Regional and International Relations of Central Europe, red. Z. Šabič, P. Drulák, New York: Palgrave Macmillan 2012, s. 125-144.
  • Hen J., Dziennik na nowy wiek, Warszawa: WAB 2010.
  • jz.: [notatka o konferencji lizbońskiej], „Twórczość” 1988, nr 12, s. 121.
  • Kirschbaum H., The Verbatim Drama of Lisbon: Stenography of (Anti-)Imperiality. „Zeitschrift für Slavische Philologie” 72(2016), nr 1, s. 9-21.
  • Krasnodębski Z., Demokracja peryferii, Gdańsk: Słowo/obraz Terytoria 2003.
  • Krasnodębski Z., Postmodernistyczne rozterki kultury, Warszawa: Oficyna Naukowa 1996.
  • Lipovetsky M., Russian (Non-)Answers to (Post-)Colonial Questions, „Zeitschrift für Slavische Philologie” 72(2016), nr 1, s. 23-37.
  • Lisabonská konference o literatuře. Kulatý stůl za účásti středoevropských a ruskich spisovatelů, przeł. O. Trávníčková, [w:] V kleštích dějin. Střední Evropa jako pojem a problem, red. J. Trávníček, Brno: Host 2009.
  • Major versus Minor? Languages and Literatures in a Globalized World, red. T. D’haen, I. Goerlandt, R.D. Sell., Amsterdam–Philadelphia: John Benjamins 2015.
  • Miłosz Cz., Rok myśliwego, Kraków: Znak 1991.
  • Parfianowicz-Vertun W., Teksty i działania. Europa Środkowa jako projekt w polskich i czeskich dyskusjach lat 70. i 80. XX wieku. Warszawa 2014. Rozprawa doktorska dostępna online: https://depotuw.ceon.pl/handle/item/1146.
  • Pawłyszyn M., Postkolonialność jako metoda i mentalność: ukraińskie literaturoznawstwo 1991-2011, przeł. D. Skórczewski, „Miscellanea Posttotalitariana Wratislaviensia” 2014, nr 2, s. 75-87.
  • Pratt D.W., On the Language of History: Central Europe and Russia at the Lisbon Conference, „Zeitschrift für Slavische Philologie” 72(2016), nr 1, s. 55-68.
  • Prawlenije Sojuza Pisatjelij Rosiji No. 6/H iz 6 marta 2014. http://www.rospisatel.ru/ pismo-sp-ukr.htm.
  • Putin W., Poslanie Federalnomu Sobraniyu Rossijskoj Federatsii, 2005, 25 avrila. http://kremlin.ru/events/president/transcripts/22931.
  • Riabczuk M., Ukraina. Syndrom postkolonialny, Wrocław–Wojnowice: Kolegium Europy Wschodniej 2015.
  • Skórczewski D., The „Location of Literature”: Thoughts on the Lisbon Conference and Its Aftermath from an East European Perspective, „Zeitschrift für Slavische Philologie” 72(2016), nr 1, s. 85-99.
  • Skórczewski D., Teoria – literatura – dyskurs. Pejzaż postkolonialny, Lublin: Wydawnictwo KUL 2013.
  • Skwara M.A., Between ‘Minor’ and ‘Major’: The Case of Polish Literature, [w:] Major versus Minor? Languages and Literatures in a Globalized World, red. T. D’haen, I. Goerlandt, R.D. Sell, Amsterdam–Philadelphia: John Benjamins 2015, s. 221-232.
  • Sucharski T., Polskie poszukiwania „innej" Rosji. O nurcie rosyjskim w literaturze Drugiej Emigracji, Gdańsk: Słowo/obraz Terytoria 2008.
  • Sucharski T., S ‘poceluija na moroze’ po czerwiwuju miagkost’ Kryma. Polsko-rosijskije otnoszenija w polskoj gumanisticzeskoj refleksiji poslednich 25 let, „Przegląd Rusycystyczny” 2015, nr 2, s. 21-49.
  • Szczepański J.J., Dobry użytek z milionów, „Tygodnik Powszechny” 1988, nr 23, s. 3.
  • Terian A., Is There an East-Central European Postcolonialism? Towards a Unified Theory of (Inter)Literary Dependence, „World Literature Studies” 3(2012), nr 4, s. 21-36.
  • The Lisbon Conference on Literature: A Round Table of Central European and Russian Writers, „Cross Currents: A Yearbook of Central European Culture” 1990, nr 9, s. 75-124.
  • Thompson E.M., Whose Discourse? Telling Story in Post-Communist Poland, „The Other Shore: Slavic and East European Cultures Abroad, Past and Present” 1(2010), nr 1, s. 1-15.
  • Thompson E.M., W kolejce po aprobatę, „Europa – Tygodnik Idei” 2007, nr 180, s. 8.
  • Thompson E.M., Trubadurzy imperium. Literatura rosyjska i kolonializm, przeł. A. Sierszulska, Kraków: Universitas 2000 (oryg. ang. Imperial Knowledge. Russian literature and Colonialism 2000).
  • Uffelmann D., The Imprint of Kundera’s Strategic Anticolonialism on the Central European Roundtable in Lisbon (1988) and the Russian Discussants’ Tactical Nominalism, „Zeitschrift für Slavische Philologie” 72(2016), nr 1, s. 39-53.
  • Ungureanu R., Russian Imperial Presence in Literature, „The Sarmatian Review” 27(2007), nr 2, s. 1304-1309.
  • Zarycki T., Ideologies of Eastness in Central and Eastern Europe, London–New York: Routledge 2014.
  • Zarycki T., Modernizacja kulturowa i psychologiczna jako ideologia inteligenckiej hegemonii, „Przegląd Socjologiczny” 64(2015), nr 2, s. 45-68.
  • Zarycki T., Uses of Russia: The Role of Russia in the Modern Polish National Identity, „East European Politics and Societies” 18(2004), nr 4, s. 595-627.

Document Type

Publication order reference

Identifiers

YADDA identifier

bwmeta1.element.desklight-3dda9b7f-99dc-4013-be4e-77770d480030
JavaScript is turned off in your web browser. Turn it on to take full advantage of this site, then refresh the page.