PL EN


2011 | 8 | 75-91
Article title

Czy darwinizm ma ateistyczny charakter? Analiza przekonań i czynów Karola Darwina

Authors
Content
Title variants
EN
Is Darwinism Atheistic? An Examination of the Beliefs and Practices of Charles Darwin
Languages of publication
PL EN
Abstracts
PL
W dziewiętnastym wieku Karol Darwin ogłosił teorię ewolucji drogą doboru naturalnego. Jego celem było wykazanie, że przyroda ożywiona nie jest skutkiem boskiej interwencji, lecz rezultatem działania ślepych procesów naturalnych. Darwin twierdził, że doszedł do tej teorii wyłącznie na podstawie faktów i nie ma ona nic wspólnego z żadnymi przyjętymi z góry koncepcjami. Tak też większość ludzi postrzega dzisiaj darwinizm. Przeciwnicy argumentują, że darwinizm nie jest teorią naukową, ale że Darwin patrzył na przyrodę przez pryzmat światopoglądu ateistycznego czy materialistycznego i dopiero wówczas poszukiwał faktów potwierdzających jego teorię. Darwiniści odpowiadają, że pisma Darwina świadczą, iż nie tylko nie był on ateistą, ale zawsze wierzył w jakąś postać bóstwa. Jednakże uważna analiza pism Darwina, zwłaszcza jego pośmiertnie wydanych prywatnych dzienników i listów, wskazuje, że był on ateistą, a teorię doboru naturalnego sformułował w celu zastąpienia Stwórcy procesami naturalnymi.
EN
During the nineteenth century Charles Darwin introduced his theory of evolution by natural selection. His goal was to show that life was not the result of divine intervention, but the work of blind naturalistic processes. Darwin claimed to have arrived at this truth by working strictly with the facts apart from any preconceived ideas, and this is exactly how most people today perceive Darwinism. Dissenters have argued that Darwinism is not science, but that Darwin superimposed an atheistic/materialistic worldview on nature, then searched for the facts to support his theory. Darwinians responded that Darwin’s own writings show that he was not an atheist, but always believed in some form of deity. A careful study of Darwin’s writings, especially his posthumously published private notebooks and personal communication, reveals that Darwin was indeed an atheist and his theory of natural selection was formulated to replace a Creator with naturalistic processes.
Year
Volume
8
Pages
75-91
Physical description
Contributors
author
References
  • Karol DARWIN, O powstawaniu gatunków drogą doboru naturalnego czyli o utrzymaniu się doskonalszych ras w walce o byt, przeł. Szymon Dickstein i Józef Nusbaum, Ediciones Altaya Polska & DeAgostini Polska, Warszawa 2001.
  • Garrett HARDIN, Nature and Man’s Fate, Mentor, New York 1959.
  • David L. HULL, Darwin and His Critics: The Reception of Darwin’s Theory of Evolution by the Scientific Community, Harvard University Press, Cambridge, Massachusetts 1973.
  • Richard DAWKINS, Ślepy zegarmistrz, czyli jak ewolucja dowodzi, że świat nie został zaplanowany, przeł. Antoni Hoffman, Biblioteka Myśli Współczesnej, Państwowy Instytut Wydawniczy, Warszawa 1994.
  • Karol DARWIN, Autobiografia i wybór listów. Dzieła wybrane, t. 8, przeł. A. Iwanowska, A. Krasicka, J. Półtowicz i S. Skowron, Biblioteka Klasyków Biologii, Państwowe Wydawnictwo Rolnicze i Leśne, Warszawa 1960.
  • The Life and Letters of Charles Darwin, vol. 1, ed. Francis Darwin, Basic Books, New York 1959.
  • List Karola Darwina do Charlesa Lyella z 11 października 1859 roku, w: Karol DARWIN, Autobiografia i wybór listów. Dzieła wybrane, t. 8, przeł. A. Iwanowska, A. Krasicka, J. Półtowicz i S. Skowron, Biblioteka Klasyków Biologii, Państwowe Wydawnictwo Rolnicze i Leśne, Warszawa 1960, s. 189.
  • Karol DARWIN, Zmienność zwierząt i roślin w stanie udomowienia. Dzieła wybrane, t. 3, cz. 2, przeł. Kazimierz Brończyk, Państwowe Wydawnictwo Rolnicze i Leśne, Warszawa 1959.
  • Charles DARWIN, The Correspondence of Charles Darwin, vol. 8, ed. Frederick Burkhardt, Cambridge University Press, Cambridge 1993.
  • List Karola Darwina do Asy Graya z 5 czerwca 1861 roku, w: Karol DARWIN, Autobiografia i wybór listów. Dzieła wybrane, t. 8, przeł. A. Iwanowska, A. Krasicka, J. Półtowicz i S. Skowron, Biblioteka Klasyków Biologii, Państwowe Wydawnictwo Rolnicze i Leśne, Warszawa 1960, s. 246.
  • Maurice MANDELBAUM, „Darwin’s Religious Views”, Journal of the History of Ideas, June 1958, vol. 19, s. 376.
  • Ernst MAYR, One Long Argument: Charles Darwin and the Genesis of Modern Evolutionary Thought, Harvard University Press, Cambridge, Massachusetts 1993.
  • Charles DARWIN, Charles Darwin’s Notebooks, 1836-1844: Geology, Transmutation of Species, Metaphysical Enquiries, ed. Paul H. Barrett et al., Cornell University Press, Ithaca, New York 1987.
  • David KOHN, „Darwin’s Ambiguity: The Secularization of Biological Meaning”, British Journal for the History of Science 1989, vol. 22, s. 224.
  • Neal C. GILLESPIE, Charles Darwin and the Problem of Creation, University of Chicago Press, Chicago 1979.
  • List Karola Darwina do Josepha Hookera z 11 stycznia 1844 roku, w: Karol DARWIN, Autobiografia i wybór listów. Dzieła wybrane, t. 8, przeł. A. Iwanowska, A. Krasicka, J. Półtowicz i S. Skowron, Biblioteka Klasyków Biologii, Państwowe Wydawnictwo Rolnicze i Leśne, Warszawa 1960, s. 94.
  • Silvan SCHWEBER, „The Origin of the Origin Revisited”, Journal of the History of Biology 1977, vol. 10, no. 2, s. 233-234.
  • Ernst MAYR, „Darwin and Natural Selection”, American Naturalist, May-June 1977, s. 323.
  • Michael GHISELIN, „The Individual in the Darwinian Revolution”, New Literary History 1971, vol.3, no. 1, s. 122.
  • Howard GRUBER, Darwin on Man, E.P. Dutton and Company, New York 1974.
  • Stephen Jay GOULD, Ever Since Darwin, W.W. Norton, New York 1979.
  • List Karola Darwina do Asy Graya z 22 maja 1860 roku, w: Karol DARWIN, Autobiografia i wybór listów. Dzieła wybrane, t. 8, przeł. A. Iwanowska, A. Krasicka, J. Półtowicz i S. Skowron, Biblioteka Klasyków Biologii, Państwowe Wydawnictwo Rolnicze i Leśne, Warszawa 1960, s. 217.
  • Charles DARWIN, The Autobiography of Charles Darwin: 1809-1882, ed. Nora Barlow, W.W. Norton, New York 1958.
  • Edward AVELING, „Charles Darwin and Karl Marx”, New Century Review 1897, vol. 1, s. 322.
  • Adam SEDGWICK, recenzja Vestiges of the Natural History of Creation, w: Edinburgh Review, July 1845, vol. 82.
  • List Karola Darwina do Charlesa Lyella z 8 października 1845 roku, w: Karol DARWIN, Autobiografia i wybór listów. Dzieła wybrane, t. 8, przeł. A. Iwanowska, A. Krasicka, J. Półtowicz i S. Skowron, Biblioteka Klasyków Biologii, Państwowe Wydawnictwo Rolnicze i Leśne, Warszawa 1960, s. 107.
  • Charles DARWIN, The Life and Letters of Charles Darwin, vol. 2, ed. Francis Darwin, Basic Books, New York 1959.
  • Edward AVELING, „A Visit to Charles Darwin”, National Reformer, 29 October 1882, vol. 40, no. 18, s. 292.
  • DUKE OF ARGYLL, „What Is Science?”, Good Worlds 1885, vol. 26, s. 244.
  • Edward CAUDILL, Darwinian Myths, University of Tennessee Press, Knoxville, Tennessee 1997.
  • William IRVINE, Apes, Angels, and Victorians, Time, New York 1955.
  • Pat SLOAN, „The Myth of Darwin’s Conversion”, Humanist (wydanie brytyjskie), March 1960, vol. 75, s. 70-72.
  • Warren DAWSON, The Huxley Papers, Imperial College of Science and Technology, London 1946.
  • George GRINNELL, „The Rise and Fall of Darwin’s Theory of Transmutation”, Journal of the History of Biology, Fall 1974, vol. 7, no. 2, s. 259.
  • George MIVART, The Genesis of Species, D. Appleton and Company, New York 1871.
  • Loren EISELEY, Darwin’s Century, Doubleday, New York 1961, s. 209-211.
  • Michael RUSE, „Charles Darwin and Group Selectionism”, Annals of Science 1980, vol. 37, s. 627.
  • Charles DARWIN, More Letters of Charles Darwin, vol. 2, ed. Francis Darwin and A.C. Seward, John Murray, London 1903.
  • George GRINNELL, „Reexamination of the Foundations”, Pensee, May 1972, vol. 2, no. 2, s. 44.
  • „Charles Darwin’s Death-Bed”, The Christian, 23 February 1922, s. 12.
Document Type
Publication order reference
Identifiers
YADDA identifier
bwmeta1.element.desklight-3f313865-b4ed-4d55-a2f1-4a097f8998d7
JavaScript is turned off in your web browser. Turn it on to take full advantage of this site, then refresh the page.