PL EN


2016 | 8 | 367-378
Article title

Dekret abpa Franciszka Skarbka-Malczewskiego z 17 IV 1819 r. w sprawie supresji klasztorów w Królestwie Polskim

Content
Title variants
EN
Archbishop Franciszek Skarbek-Malczewski’s decree of 17 April 1819 on the suppression of monasteries in the Kingdom of Poland
Languages of publication
PL
Abstracts
PL
Bulla Ex imposita Nobis, wydana 30 VI 1818 r. przez papieża Piusa VII, była odpowiedzią Stolicy Apostolskiej na przesyłane jej wcześniej projekty przygotowane przez Komisję Rządową Wyznań Religijnych i Oświecenia Publicznego. Przewidywały one zniesienie beneficjów prostych, zmniejszenie liczby członków kapituł, reformę klasztorów i ustanowienie nowych granic diecezji. Delegatem apostolskim i egzekutorem bulli papież mianował biskupa kujawsko-pomorskiego Franciszka Skarbka-Malczewskiego, od 2 X 1818 r. arcybiskupa warszawskiego. Po zapoznaniu się ze stanem funduszów zakonnych abp Malczewski przedstawił KRWRiOP w dniu 22 II 1819 r. wyliczenia finansowe, oddzielnie dla każdej diecezji, oraz wskazał osiem klasztorów do ewentualnej supresji. Majątki kilku klasztorów wskazał do częściowej supresji, a kilka domów zakonnych planował połączyć. Na początku marca 1819 r. prymas skierował do Ojca Świętego raport w sprawie wykonania bulli Ex imposita Nobis, w którym wskazał trudności związane z przeprowadzeniem supresji i oświadczył, że nieprędko będzie mógł donieść o jej zakończeniu. Choroba arcybiskupa otwarła drogę do działania ministrowi wyznań Stanisławowi Kostce Potockiemu. Minister zdawał sobie sprawę, że prymas nie zgodzi się na generalną kasatę (z wyłączeniem jedynie zakonów żebraczych). Nie mógł jednak całkowicie odsunąć Malczewskiego od zarządu przejętym majątkiem poklasztornym. Dlatego na początku kwietnia 1819 r. nakłonił go do wyrażenia zgody na powołanie Deputacji do zagospodarowania majątków poklasztornych z prymasem jako jednym z członków. Do opracowania nowych założeń dekretu supresyjnego Potocki zaangażował ks. Szczepana Hołowczyca, mianowanego biskupem nowo utworzonej diecezji sandomierskiej. Hołowczyc podjął się tego zadania, mimo że nie miał papieskiego upoważnienia do prowadzenia takich prac. Umierający prymas Franciszek Skarbek-Malczewski 17 IV 1819 r. podpisał przedstawiony mu dekret supresyjny, kładący kres istnieniu 25 klasztorów męskich i pięciu klasztorów żeńskich.
EN
The bull Ex imposita Nobis, issued on 30 June 1818 by Pope Pius VII, was a response of the Holy See to earlier drafts sent to it by the Government Commission for Religious Denominations and Public Enlightenment. It provided for an abolition of simple benefices and reduction of the number of chapter members by half, reform of monasteries and establishment of new diocesan boundaries. The pope appointed the Bishop of Cuyavia and Pomerania, Franciszek Skarbek-Malczewski, Archbishop of Warsaw since 2 October 1818, his apostolic delegate and executor of the bull. After familiarising himself with the financial situation of religious orders, on 22 February 1819 Archbishop Malczewski submitted to the Commission a financial report, separately for each diocese, and indicated eight monasteries that could be suppressed. The property of several monasteries was to be partially suppressed and several monastic houses were to be merged. In early March 1819 the primate sent a report to the Holy Father on the execution of the bull Ex imposita Nobis, in which he pointed to the difficulties involved in the suppression and said that he would not be able to report on its completion for a long time to come. The archbishop’s illness enabled Stanisław Kostka Potocki, the minister for religious denominations, to act. The minister realised that the primate would not agree to a general dissolution (excluding only mendicant orders). Yet he could not exclude Malczewski completely from the management of the former monasteries’ property. That is why in early April 1819 he persuaded the archbishop to agree to the establishment of a Deputation for the management of the property of former monasteries, with the archbishop being one of its members. Potocki enlisted Father Szczepan Hołowczyc, appointed bishop of the newly established Diocese of Sandomierz, o formulate new assumptions for the suppression decree. Hołowczyc undertook the task, although he had not been authorised by the pope to act in this manner. On 17 April 1819 Primate Franciszek Skarbek-Malczewski, on his deathbed, signed a suppression decree submitted to him, putting an end to the existence of 25 male and 5 female monasteries.
Year
Volume
8
Pages
367-378
Physical description
Contributors
  • Archiwum Główne Akt Dawnych w Warszawie
References
Document Type
Publication order reference
Identifiers
YADDA identifier
bwmeta1.element.desklight-3fc071ce-3598-4df2-8aa0-8e56673cf644
JavaScript is turned off in your web browser. Turn it on to take full advantage of this site, then refresh the page.