PL EN


Journal
2015 | 1(132) | 117–138
Article title

Ocena przydatności kwestionariusza Adult Reading History Questionnaire do diagnozy rodzinnego ryzyka dysleksji w Polsce

Title variants
EN
Evaluation of the usefulness of The Adult Reading History Questionnaire for identification of familial risk of dyslexia in Poland
Languages of publication
PL
Abstracts
PL
Celem niniejszego artykułu jest przedstawienie prac nad polską adaptacją kwestionariusza Adult Reading History Questionnaire (ARHQ), autorstwa Dianne Lefly i Bruce’a F. Penningtona. Narzędzie to służy do diagnozy rodzinnego ryzyka dysleksji, ma charakter sformalizowanego wywiadu z rodzicem dziecka zagrożonego wystąpieniem specyficznego zaburzenia czytania i opanowania poprawnej pisowni. Pytania w nim zawarte dotyczą przede wszystkim funkcjonowania dorosłej osoby wypełniającej ankietę. Artykuł omawia badania pilotażowe, przeprowadzone wśród 313 rodziców grupy 214 dzieci. Celem opisanych analiz była ocena wybranych aspektów trafności i rzetelności polskiej adaptacji kwestionariusza ARHQ oraz przygotowanie jego ostatecznej wersji, która zostanie poddana normalizacji. Uzyskane dotychczas wyniki wskazują, że ARHQ-PL jest narzędziem o zadowalającej trafności, co potwierdzają korelacje z poziomem czytania, pisania oraz funkcji fonologicznych, ocenianych u dzieci badanych rodziców. Również rzetelność polskiej wersji kwestionariusza jest na dobrym poziomie. Rezultaty dotychczasowych badań wskazują, że adaptowany kwestionariusz może, po zakończeniu procedury normalizacyjnej, stać się użytecznym narzędziem do diagnozy rodzinnego ryzyka dysleksji w Polsce.
EN
This article presents the Polish adaptation of the Adult Reading History Questionnaire (ARHQ) created by Dianne Lefly and Bruce Pennington. ARHQ is used to identify risk of familial dyslexia, entailing formal interview of the parent of a child considered at risk for specific reading and spelling disorders. Its questions primarily address adult function. The article describes a pilot study conducted on 313 parents of 214 children. Analysis was performed to evaluate selected aspects of the validity and reliability of the Polish ARHQ adaptation, and to prepare the final version for normalisation. The results favourably demonstrated the validity of the ARHQ-PL tool. This was confirmed by correlation with the assessed reading, writing and phonological ability scores achieved by the children of parents tested. The reliability of the Polish version of the questionnaire was also good. The results so far indicate that the adapted questionnaire may, after normalisation, prove to be a useful tool for the diagnosis of familial risk of dyslexia in Poland.
Journal
Year
Issue
Pages
117–138
Physical description
Contributors
  • Instytut Badań Edukacyjnych
  • Instytut Psychologii, Uniwersytet Marii Curie-Skłodowskiej
  • Instytut Badań Edukacyjnych
  • Wydział Psychologii, Uniwersytet Warszawski
References
  • Alves, R. A. i Castro, S. L. (2005). Despistagem da dyslexia em adultos através do Questionário História de Leitura. Referat wygłoszony w trakcie the IberPsicologia Congress, Lisbon, Portugal. Pobrano z http://www.fpce.up.pt/labfala/ ra&slcDespistagem05.pdf
  • Awramiuk, E. (2014). Invented spelling – a window on early literacy. Edukacja, 130(5), 112–123.
  • Awramiuk, E., Krasowicz-Kupis, G., Wiejak, K., Bogdanowicz, K. (2015). Bateria testów pisania IBE. Podręcznik (w przygotowaniu).
  • Beatty, P. (2004). The dynamics of cognitive interviewing. W: S. Presser, J. M. Rothgeb, M. P., Couper, J. T. Lessler, E. Martin, J. Martin i E. Singer (red.), Methods for testing and evaluating
  • Beatty, P. C. i Willis, G. B. (2007) Research synthesis: the practice of cognitive interviewing. Public Opinion Quarterly, 71(2), 287–311.
  • Bedyńska, S., Brzezicka, A. (2007). Statystyczny drogowskaz. Warszawa: Wydawnictwo Szkoły Wyższej Psychologii Społecznej ACADEMICA.
  • Bergen, E. van, Jong, P. F. de, Regtvoort, A., Oort, F., Otterloo, S. van i Leij, A. van der (2011). Dutch children at family risk of dyslexia: precursors, reading development, and parental effects. Dyslexia, 17, 2–18. doi: 10.1002/dys.423.
  • Bjornsdottir, G., Halldorsson, J. G., Steinberg, S., Hansdottir, I., Kristjansson, K., Stefansson, H. i Stefansson, K. (2014). The Adult Reading History Questionnaire (ARHQ) in Icelandic: psychometric properties and factor structure. Journal of Learning Disabilities, vol. 47(6), 532-542.
  • Blair, J. i Brick, P. D. (2010). Methods for the Analysis of Cognitive Interviews. Pobrano z https://www.amstat.org/sections/srms/proceedings/y2010/Files/307865_59514.pdf
  • Bogdanowicz, M. (2002). Ryzyko dysleksji. Problem i diagnozowanie. Gdańsk: Harmonia.
  • Bogdanowicz, M. (2012). Ryzyko dysleksji, dysortografii i dysgrafii. Gdańsk: Harmonia.
  • Bogdanowicz, M. i Krasowicz-Kupis, G. (2003). Kwestionariusz objawów dysleksji u dorosłych Michaela Vinegrada. W: W. Turewicz (red.), Jak pomoc dziecku z dysortografią (s. 25–27). Zielona Góra: Ośrodek Doskonalenia Nauczycieli.
  • Brookes, G., Ng, V., Lim, B. H., Tan, W. P. i Lukito, N. (2011). The computer-based Lucid Rapid Dyslexia Screening for the identification of children at risk of dyslexia: a Signapore study, Educational & Child Psychology, 28(2), 33–51.
  • Brzeziński, J. (2004). Metodologia badań psychologicznych. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN.
  • Byrne, B., Fielding-Barnsley, R., Ashley, L. i Larsen, K. (1997). Assessing the child’s and the environment’s contribution to reading acquisition: What we know and what we don’t know. W: B. A. Blachman (red.), Foundations of reading acquisition and dyslexia: implications for early intervention (s. 265–285). Hillsdale, NJ: Lawrence Erlbaum.
  • Cardon, L. R., Smith, S. D., Fulker, D. W., Kimberling, W. J., Pennington, B. F. I. i DeFries, J. C. (1994). Quantitative trait locus for reading disability on chromosome 6. Science, 266(5183), 276–279.
  • Conlon, E. G, Zimmer-Gembeck, M. J., Creed, P. A. i Tucker, M. (2006). Family history, self-perceptions, attitudes and cognitive abilities are associated with early adolescent reading skills. Journal of Research in Reading, 29(1), 11–32.
  • Decker, S. N., Vogler, G. P. i DeFries, J. C. (1989). Validity of self-reported reading disability by parents of reading-disabled and control children. Reading and writing, 1, 327–331.
  • Elbro, C., Petersen, D. K. i Borstrom, I. (1998). Predicting dyslexia from kindergarten: the importance of distinctness of phonological representations of lexical items. Reading Research Quarterly, 33(1), 36–60.
  • Fawcett, A. J. i Nicolson, R. I. (1998) The dyslexia adult screening test. London: The psychological corporation.
  • Frith, U. (1999). Paradoxes in the definition of dyslexia. Dyslexia, 5, 192–214.
  • Gallagher, A., Frith, U., i Snowling, M. (2000). Precursors of literacy delay among children at genetic risk of dyslexia. Journal of Child Psychology and Psychiatry, 41(2), 203–213.
  • Gilger, J. W., Pennington, B. F. i DeFries, J. C. (1991). Risk for reading disability as a function of parental history in three family studies. Reading and writing, 3, 205–217.
  • Gregg, N. (2009). Adolescents and adults with learning disabilities and ADHD: assessment and accommodation. New York, NY: The Guilford Press.
  • Helland, T., Plante, E. i Hugdahl, K. (2011). Predicting dyslexia at age 11 from a risk index questionnaire at age 5. Dyslexia, 17, 207–226.
  • Hornowska, E. (2010). Testy psychologiczne. Teoria i praktyka. Warszawa: Scholar.
  • Hornowska, E. i Paluchowski, W. J. (2004). Kulturowa adaptacja testów psychologicznych. W: J. Brzeziński (red.), Metodologia badań psychologicznych. Wybór tekstów (s. 151–191). Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN.
  • ICD-10 (2000). Międzynarodowa Statystyczna Klasyfikacja Chorób i Problemów Zdrowotnych. Rewizja dziesiąta. Klasyfikacja zaburzeń psychicznych i zaburzeń zachowania w ICD-10. Opisy kliniczne i wskazowki diagnostyczne. Kraków–Warszawa: Vesalius.
  • ICD-10 (1998). Międzynarodowa Statystyczna Klasyfikacja Chorób i Problemów Zdrowotnych. Rewizja dziesiąta. Klasyfikacja zaburzeń psychicznych i zaburzeń zachowania w ICD-10. Badawcze kryteria diagnostyczne. Kraków–Warszawa: Vesalius.
  • Kirby, J. R., Silvestri, R., Allingham, B. H., Parrila, R. i La Fave, C. B. (2008). Learning strategies and study approaches of postsecondary students with dyslexia. Journal of Learning Disabilities, 41(1), 85–96.
  • Krasowicz-Kupis, G. (1999). Rozwój metajęzykowy a osiągnięcia w czytaniu i pisaniu u dzieci 6–9-letnich. Lublin: Wydawnictwo UMCS.
  • Krasowicz-Kupis, G. (2008). Psychologia dysleksji. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN.
  • Krasowicz-Kupis, G., Bogdanowicz, K. M. i Wiejak, K. (2014). Familial risk of dyslexia in Polish first grade pupils based on the ARHQ-PL Questionnaire. Health Psychology Report, 2(4), 237–246.
  • Krasowicz-Kupis, G., Wiejak K. i Bogdanowicz K. (2015). Bateria testów fonologicznych IBE. Podręcznik. (w przygotowaniu).
  • Krasowicz-Kupis, G., Bogdanowicz K. i Wiejak K. (2015) Bateria testów czytania IBE. Podręcznik. (w przygotowaniu).
  • Lefly, D. L. i Pennington, B. F. (1996). Longitudinal study of children at high family risk for dyslexia: the first two years. W: M. L. Rice (red.), Toward a genetics of language. (s. 49–75). Hillsdale, NJ: Lawrence Erlbaum.
  • Lefly, D. L. i Pennington, B. F. (2000). Reliability and validity of the Adult Reading History Questionnaire. Journal of Learning Disabilities, 33(3), 286–296.
  • Lyytinen, P. i Lyytinen, H. (2004). Growth and predictive relations of vocabulary and inflectional morphology in children with and without familial risk for dyslexia. Applied Psycholinguistics, 25(3), 397–411.
  • Lyytinen, P., Eklund, K. i Lyytinen, H., (2005). Language development and literacy skills in late-talking toddlers with and without familial risk for dyslexia. Annals of Dyslexia, 55(2), 166–192.
  • McBride-Chang, C., Lam, F., Lam, C., Chan, B., Fong, C., Wong, T. i Wong, S. (2011). Early predictors of dyslexia in Chinese children: familial history of dyslexia, language delay, and cognitive profiles. Journal of Child Psychology and Psychiatry, 52(2), 204–211.
  • Murray, T. S., Kirsch, I. S. i Jenkins, L. B. (1998). Adult literacy in OECD countries: technical report on the first International Adult Literacy Survey. [Technical Report NCES 98–053]. Washington, D.C.: U.S. Department of Education, National Center for Education Statistics.
  • Muter, V. i Snowling, M. J. (2009). Children at familial risk of dyslexia: practical implications from an at-risk study. Child and Adolescent Mental Health, 14(1), 37–41.
  • MEN (2010). Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 17 listopada 2010 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie warunków i sposobu oceniania, klasyfikowania i promowania uczniów i słuchaczy oraz przeprowadzania sprawdzianów i egzaminów w szkołach publicznych (Dz.U. Nr 228, poz. 1491).
  • Scarborough, H. S. (1989). Prediction of reading disability from familial and individual differences. Journal of Educational Psychology, 81(1), 101–108.
  • Scarborough, H. S. (1990). Very early language deficits in dyslexic children. Child Development, 61(6), 1728–1743.
  • Schulte-Korne, G., Deimel, W. i Remschmidt, H. (1997). Can self-report data on deficits in reading and spelling predict spelling disability as defined by psychometric tests? Reading and Writing, 9(1), 55–63.
  • Smythe, I. i Everatt, J. (2007). Kwestionariusz dysleksji dla dorosłych. W: I. Smythe (red.), Dysleksja. Przewodnik dla dorosłych. (s. 113–114). Przeł: K. Jaroszewski. Pobrano z http://lms.cku.sopot.pl/cku/wp-content/uploads/2009/04/INCLUDE-Book-PL1.pdf
  • Snowling, M. J., Duff, F., Petrou, A., Schiffeldrin, J. i Bailey, A. M. (2011). Identification of children at risk of dyslexia: the validity of teacher judgments using ‘Phonic Phases’. Journal of Research in Reading, 34(2), 157–170.
  • Snowling, M. J., Muter, V. i Carroll, J. (2007). Children at family risk of dyslexia: a follow-up in early adolescence. Journal of Child Psychology and Psychiatry, 48(6), 609–618.
  • Snowling, M., Dawes, P., Nash, H. i Hulme, C. (2012). Validity of a protocol for adult self-report of dyslexia and related difficulties. Dyslexia, 18, 1–15
  • survey questionnaires (s. 45–66). Hoboken, N.J.: John Wiley&Sons.
  • Torppa, M., Eklund, K., Bergen, E. van i Lyytinen, H. (2011). Parental literacy predicts children’s literacy: a longitudinal family-risk study. Dyslexia, 17, 339–355.
  • Witkowska, E. i Fronczyk, K. (2009). Analiza własności pozycji testowych. W: K. Fronczyk (red.), Psychometria – podstawowe zagadnienia (s. 161–179). Warszawa: Vizja Press & IT.
  • Wong, S., McBride-Chang, C., Lam, C., Chan, B., Lam, F. W. F. i Doo, S. (2012). The joint effects of risk status, gender, early literacy and cognitive skills on the presence of dyslexia among a group of high-risk Chinese children. Dyslexia, 18, 40–57.
  • Wysocka, A., Lipowska, M. i Kilikowska, A. (2010). Genetics in solving dyslexia puzzles: the overview. Acta Neuropsychologica, 8(4), 315–331.
Notes
http://www.edukacja.ibe.edu.pl/images/numery/2015/1-8-bogdanowicz-i-in-ocena-przydatnosci-kwestionariusza-arhq.pdf
Document Type
Publication order reference
Identifiers
ISSN
0239-6858
YADDA identifier
bwmeta1.element.desklight-40c48ee8-7169-49e2-b6a5-d555bc08ca1e
JavaScript is turned off in your web browser. Turn it on to take full advantage of this site, then refresh the page.