PL EN


Journal
2014 | tom XVII | 7-26
Article title

Przedterminowe wybory parlamentarne w Europie Środkowej i Wschodniej. Model normatywny, przyczyny i konsekwencje

Content
Title variants
EN
Early parliamentary elections in Central and Eastern Europe. Normative model, reasons and consequences
Languages of publication
PL
Abstracts
PL
Przedterminowe wybory parlamentarne należą do rozwiązań charakterystycznych dla parlamentaryzmu, który stał się dominującą formą rządów w Europie Środkowej i Wschodniej. Są one traktowane jako swoisty „zawór bezpieczeństwa” prowadzący do rozwiązania konfliktu między władzą ustawodawczą i wykonawczą. Rozwiązania instytucjonalne dotyczące możliwości rozwiązania parlamentu przed upływem kadencji różnią się między sobą, podobnie jak praktyka polityczna. W artykule podjęto próbę porównania modelu normatywnego oraz przyczyn i konsekwencji przedterminowych wyborów w 17 państwach Europy Środkowej i Wschodniej. Analiza konstytucji prowadzi do wniosku, że parlamentaryzm pokomunistyczny ma asymetryczny charakter. W konflikcie między legislatywą i egzekutywą, ta ostatnia ma słabszą pozycję i mniejsze możliwości rozwiązania go na swoją korzyść. Na podstawie analizy 22 przedterminowych elekcji odbytych w latach 1991–2013 można stwierdzić, że ich podstawową przyczyną są tarcia między partiami tworzącymi koalicję gabinetową oraz naciski ze strony opozycji parlamentarnej i pozaparlamentarnej. Najczęstszą konsekwencją jest natomiast alternacja władzy, która prowadzi do utworzenia większościowego gabinetu. Nie zawsze jednak wiąże się to z podniesieniem poziomu stabilności politycznej, co oznacza, że przedterminowe wybory nie w każdym przypadku wywiązują się z funkcji „zaworu bezpieczeństwa”.
EN
Early elections hale been characteristic of parliamentarism what is dominant political regime in East-Central Europe (except of Russia and Ukraine). They are considered as peculiar “safety valve” leading to the mitigation of the conflict between legislative and executive. The institutional devices concerning dissolution of the parliament and early elections, and political performance, vary across the region. In this article institutional solutions, as well as reasons and consequences of early elections in seventeen countries of ECE are compared. The analysis of constitutional provisions gives the opportunity to claim that post-communist parliamentarism is characterized by the asymmetry. In the most of countries the government’s position is weaker than that of the parliament. On the basis of the comparison of 22 early elections to be held in the period 1991–2013 one has to claim that the main reasons of them are either the tensions between governing parties or the pressures from the parliamentary and extra-parliamentary opposition. The main consequence is the alternation of power, although unnecessarily on all arenas of political competition, what usually leads to forming the majoritarian cabinet. It does not mean that the level of political stability will always increase. Therefore, the function of “safety valve” is sometimes not performed.
Journal
Year
Volume
Pages
7-26
Physical description
Dates
published
2014
Contributors
  • Zakład Systemów Politycznych i Administracyjnych, Wydział Nauk Społecznych Uniwersytetu Wrocławskiego
References
  • Ágh A., The Experiences of the First Democratic Parliaments in East Central Europe, „Communist and Post+Communist Studies” 1995, vol. 28, no. 2.
  • Andeweg R., Coalition politics in the Netherlands: from accomodation to politicization, „Acta Politica” 2008, vol. 43, no. 2–3.
  • Antoszewski A., Konflikty w obrębie władzy wykonawczej: na tle doświadczeń państw Europy Środkowej i Wschodniej, [w:] Z. Kiełmiński, J. Szymanek (red.), Instytucje prawa konstytucyjnego w perspektywie politologicznej, Warszawa 2013.
  • Bakke E., Sitter N., Patterns of Stability: party competition and strategy in Central Europe since 1989, „Party Politics”, 2005, vol. 11, no. 2.
  • Baluk W., Koalicje gabinetowe na Ukrainie w latach 2002–2012, Lublin 2012.
  • Baylis T., Embattled executives: Prime Ministerial Weakness in East Central Europe, Communist and Post-Communist Studies” 2007, vol. 40, no. 1.
  • Brunclik M., Problem of early elections and dissolution power in the Czech Republic, „Communist and Post-Communist Studies” 2013, vol. 46, no. 2.
  • Bujwid-Kurek E., Serbia w nowej przestrzeni ustrojowej, Kraków 2012.
  • Cantir C., The parliamentary elections in the Republic of Moldova, November 2010, „Electoral Studies” 2011, vol. 30, no. 4.
  • Ganev V., Bulgaria’s year of civic anger, „Journal of Democracy” 2014, vol. 25, no. 1.
  • Haran O., From Viktor to Viktor: from democracy to authoritarianism, „Demokratizatsiya” 2011, vol. 19, no. 2.
  • Haughton T., Krašovec A., The 2011 parliamentary elections in Slovenia, „Electoral Studies” 2013, vol. 32, no. 1.
  • Herron E., The parliamentary election in Ukraine, September 2007, „Electoral Studies” 2008, vol. 27, no. 3.
  • Huntington S., Trzecia fala demokratyzacji, Warszawa 1995.
  • Ilonszky G., From minimal to subordinate: a final verdict? The Hungarian Parliament, 1990–2002, „Journal of Legislative Studies” 2007, vol. 13, no. 1.
  • Jakubiak Ł., Przesłanki rozwiązania parlamentu w praktyce ustrojowej V Republiki Francuskiej, „Przegląd Politologiczny” 2013, R. XVIII, nr 2.
  • Kasapović M., 1995 Parliamentary election in Croatia, „Electoral Studies” 1996, vol. 15, no. 2.
  • Kasapović M., Coalition Governments in Croatia: first experience 2000–2003, „Politička Misao. Croatian Political Science Review” 2003, vol. 40, no. 5.
  • Kostadinova P., Popova M., The 2013 parliamentary elections in Bulgaria, „Electoral Studies” 2014, vol. 34, no. 2.
  • Kuca G., Rada Najwyższa – Prezydent – Gabinet Ministrów. System hamulców w trójkącie władzy na Ukrainie, [w:] J. Zaleśny (red.), Zagadnienia ustrojowe państw poradzieckich, Warszawa 2010.
  • Lane J., Ersson S., Party system instability in Europe: persistent differences in volatility between West and East?, „Democratization” 2007, vol. 14, no. 1.
  • Lewis P., Party systems in Post-Communist Central Europe: Patterns of Stability and Consolidation, „Democratization” 2006, vol. 13, no. 4.
  • Linek L., Czech Republic,„European Journal of Political Research” 2007, vol. 46, no. 7–8.
  • Müller-Rommel F., Fettelschoss K., Harfst P., Party Government in Central Eastern European Democracies: A Data Collection (1990-2003), „European Journal of Political Research” 2004, vol. 43, no. 67.
  • Olson D., Norton P., Post-Communist and Post-Soviet Parliaments: divergent paths from transition, „Journal of Legislative Studies” 2007, vol. 13, no. 1.
  • Olson D., Paradoxes of Institutional Development: The New Democratic Parliaments of Central Europe, „International Political Science Review” 1997, vol. 18, no. 4.
  • Remington T., The Russian Federal Assembly, 1994–2004, „Journal of Legislative Studies” 2007, vol. 13, no. 1.
  • Senyuva O., Parliamentary elections in Moldova, April and July 2009, „Electoral Studies” 2010, vol. 29, no. 1.
  • Stegmeier M., Vlachová K., The Parliamentary election in the Czech Republic, May 2010, „Electoral Studies” 2011, vol. 30, no. 1.
  • Szymanek J., Zasada nieodpowiedzialności politycznej prezydenta – arbitra, [w:] T. Mołdawa, J. Szymanek (red.), Instytucja prezydenta. Zagadnienia teorii i praktyki na tle doświadczeń polskich oraz wybranych państw obcych, Warszawa 2010.
  • Tavits M., On the linkage between electoral volatility and party systems instability in Central and Eastern Europe, „European Journal of Political Research” 2008, vol. 47, no. 5.
  • Wieciech T., Rozwiązanie parlamentu w Wielkiej Brytanii na podstawie ustawy o kadencji parlamentarnej z 2011 r., „Przegląd Sejmowy” 2013, nr 3.
  • Wojnicki J., Rozwiązywanie sporów politycznych między legislatywą a egzekutywą: na przykładzie wyborów przedterminowych,[w:] Z. Kiełmiński, J. Szymanek (red.), Instytucje prawa konstytucyjnego w perspektywie politologicznej, Warszawa 2013.
  • Żukiewicz P., Przedterminowe wybory parlamentarne w Macedonii 2011 r. i ich skutki dla konfiguracji macedońskiego systemu partyjnego, „Przegląd Prawa Konstytucyjnego” 2012, nr 2.
Document Type
Publication order reference
Identifiers
YADDA identifier
bwmeta1.element.desklight-4201b48f-a3a9-4f13-97a1-c6201fe2a078
JavaScript is turned off in your web browser. Turn it on to take full advantage of this site, then refresh the page.