PL EN


Journal
2018 | 8 | 235-261
Article title

Muzyka i muzykoterapia a zdrowie i rozwój dzieci

Content
Title variants
EN
Music, music therapy and health and child development
Languages of publication
PL
Abstracts
PL
W edukacji nastawionej na rozwój dzieci istotne znaczenie ma nie tylko rozwój intelektualny, ale także fizyczny i społeczny. Artykuł wskazuje na biopsychospołeczne uwarunkowania rozwoju i zdrowia dzieci, bowiem w szerokim ujęciu zdrowie to poczucie dobrostanu fizycznego, psychicznego i społecznego. W tym kontekście zastanawiające jest, czy muzyka może pozytywnie oddziaływać na zdrowie poprzez wymienione obszary. W artykule zaprezentowano przegląd badań polskich i światowych dokumentujących korzystny wpływ muzyki na sferę biologiczną, psychiczną i społeczną człowieka. Badania wprowadzają czytelnika w zagadnienie oddziaływania muzyki na osoby zdrowe, ale także na pacjentów z różnorodnymi chorobami somatycznymi i psychicznymi. Tę wszechstronną rolę muzyki wykorzystuje muzykoterapia, która kładzie nacisk nie tylko na terapię zaburzeń, ale również na rozwój. Terapia muzyką dzieci z różnorodnymi zaburzeniami prowadzona może być tylko przez odpowiednio przygotowanego specjalistę. Jednakże muzykoterapię można również stosować w celu szeroko rozumianego rozwoju różnorodnych umiejętności poznawczych, emocjonalnych czy społecznych. Przedstawiono zatem możliwości zastosowania przez nauczyciela muzyki wybranych elementów muzykoterapii nastawionej na rozwój osobisty dzieci ze szczególnym uwypukleniem celów prowadzonych działań.
EN
In child-oriented education not only intellectual, but also physical and social development are of crucial importance. The article stresses the biopsychosocial determinant factors of children’s health and development, since broadly speaking — health is the sense of physical, mental and social well-being. In this context, it is curious whether music may positively influence health via the areas mentioned above. The article presents an overview of Polish and world research results documenting the beneficial influence of music in the biological, mental and social spheres of a human being. The research familiarizes the reader with the issue of the influence of music on healthy people, as well as on patients with various somatic and mental diseases. Music therapy, which puts emphasis not only on the therapy of disorders, but also on development, takes advantage of this versatile role of music. Music therapy of children with various disorders may only be conducted by an appropriately skilled specialist. However, music therapy may also be used to promote widely understood development of various cognitive, emotional or social skills. Thus, there is a possibility of a music teacher using selected elements of child-oriented music therapy, with special emphasis on the aims of activities performed.
Journal
Year
Volume
8
Pages
235-261
Physical description
Dates
published
2018
Contributors
References
  • Aiello Rita, Music and language: parallels and contrasts, w: Musical Perceptions, eds. Rita Aiello, John A. Sloboda, Oxford 1994, s. 40–63.
  • Anvari Sima, Trainor Laurel, Woodside Jennifer, Levy Betty Ann, Relations among musical skills, phonological processing, and early reading in preschool children, „Journal of Experimental Child Psychology” 2002, Vol. 83, No. 2, s. 111–130.
  • Bailey Nicole, Areni Charles S., When a few minutes sound like a lifetime: does atmospheric must expand or contract perceived time?, „Journal of Retailing” 2006, Vol. 82, No. 3, s. 189–202.
  • Barkóczi Ilona, Pléh Csaba, Analiza psychologiczna kodályowskiej metody wychowania muzycznego, Warszawa 1992.
  • Bartlett Dale, Kauffman Donald, Smeltekop Roger, The effects of music listening and perceived sensory experiences on the immune system as measured by interleukin-1 and cortisol, „Journal of Music Therapy” 1993, Vol. 30, No. 4, s. 194–209.
  • Basiński Krzysztof, Muzyka łagodzi obyczaje… a ból? Badania nad analgetyczną rolą muzyki, w: Psychologia muzyki. Pomiędzy wykonawcą a odbiorcą, red. Rafał Lawendowski, Julia Kaleńska-Rodzaj, Gdańsk 2015, s. 101–112.
  • Bidzan Mariola, Bieleninik Łucja, Szulman-Wardal Aleksandra, Wstęp, w: Niepełnosprawność ruchowa w ujęciu biopsychospołecznym. Wyzwania diagnozy, rehabilitacji i terapii, red. Mariola Bidzan, Łucja Bieleninik, Aleksandra Szulman-Wardal, Gdańsk 2015, s. 7–9.
  • Bradshaw David, Donaldson Gary, Jacobson Robert, Nakamura Yoshio, Chapman Richard, Individual differences in the effects of music engagement on responses to painful stimulation, „Journal of Pain” 2011, Vol. 12, No. 12, s. 1262–1273.
  • Bradt Joke, Dileo Cheryl, Music for stress and anxiety reduction in coronary heart disease patients, „Cochrane Database Systematic Review”, 2009, No. 2, CD006577.
  • Bramorski Jacek, Etyczno-pedagogiczny wymiar muzyki w koncepcji pitagorejskiej, „Sztuka — Kultura — Edukacja. Rocznik Naukowy Akademii Muzycznej im. S. Moniuszki w Gdańsku” 2011, nr 2, s. 7–16.
  • Campbell Don, The Mozart Effect, New York 2001.
  • Cepeda Soledad, Carr Daniel, Lau Joseph, Alvarez Hernando, Music for pain relief, „Cochrane Database of Systematic Reviews” 2006, No. 2, CD004843.
  • Chan Agnes S., Ho Yim-Chi, Cheung Mei-Chun, Music training improves verbal memory, „Nature” 1998, Vol. 396, s. 128–129.
  • Chan Moon Fai, Wong Zi Yang, Thalaya Naidu V., The effectiveness of music listening in reducing depressive symptoms in adults: a systematic review, „Complementary Therapies in Medicine” 2011, Vol. 19, No. 6, s. 332–348.
  • Chang Yu, Chu Hsin, Yang Chyn Yng, Tsai Jui, Chung Min H., Liao Yuan Mei, Chou Kuei Ru, The efficacy of music therapy for people with dementia: a meta-analysis of randomised controlled trials, „Journal of Clinical Nursing” 2015, Vol. 24, No. 23–24, s. 3425–3440.
  • Cheek Joyce M., Smith Lile R., Music training and mathematics achievement, „Adolescence” 1999, Vol. 34, No. 136, s. 759–761.
  • Cook Nicholas, Muzyka — bardzo krótkie wprowadzenie, tłum. Mateusz Łuczak, Warszawa 2000.
  • Csíkszentmihályi Mihaly, Przepływ. Psychologia optymalnego doświadczenia, tłum. Magdalena Wajda-Kacmajor, Warszawa 2005.
  • Czapiński Janusz, Czy szczęście popłaca? Dobrostan psychiczny jako przyczyna pomyślności życiowej, w: Psychologia pozytywna. Nauka o szczęściu, zdrowiu, sile i cnotach człowieka, red. Janusz Czapiński, Warszawa 2004, s. 235–254.
  • Czerniawska Ewa, Muzyka jako kontekst zadania pamięciowego, „Polskie Forum Psychologiczne” 2000, Vol. 5, s. 93–107.
  • Czerniawska Ewa, Wpływ muzyki na efektywność procesów pamięciowych, „Ruch Pedagogiczny” 2008, Vol. 67, No. 1–2, s. 35–47.
  • DeNora Tia, Music as technology of the self, „Poetics” 1999, Vol. 27, No. 1, s. 31–56.
  • Doğan Meltem Vizeli, Şenturan Leman, The effect of music therapy on the level of anxiety in the patients undergoing coronary angiography, „Open Journal of Nursing” 2012, Vol. 2, s. 165–169.
  • Douglas Sheila, Willatts Peter, The relationship between musical ability and literacy skills, „Journal of Research in Reading” 1994, Vol. 17, s. 99–107.
  • Dziak Artur, Muzyka a medycyna, „Pielęgniarka i Położna” 1963, Vol. 12, s. 58–69.
  • Frith Simon, Towards an aesthetic of popular music, w: Music and Society. The Politics of Composition, Performance and Reception, eds. Richard Leppert, Susan McClary, Cambridge 1987, s. 133–150.
  • Fusar-Poli Laura, Bieleninik Łucja, Brondino Natascia, Chen Xi-Jing, Gold Christian, The effect of music therapy on cognitive functions in patients with dementia: a systematic review and meta-analysis, „Aging and Mental Health” 2017, doi: 10.1080/13607863.2017.1348474.
  • Gardner Kay, Compousing or choosing music for patient use during surgery, w: Current Research in Arst Medicine, ed. Fadi J. Bejjani, Chicago 1993, s. 441–444.
  • Goldstein Avram, Thrills in response to music and other stimuli, „Physiological Psychology” 1980, Vol. 8, No. 1, s. 126–129.
  • Hamel Peter M., Przez muzykę do samego siebie, tłum. Piotr Maculewicz, Wrocław 1995.
  • Hanser Suzanne, Music, health, and well-being, w: Handbook of Music and Emotion: Theory, Research, Applications, eds. Patrik N. Juslin, John N. Sloboda, New York 2010, s. 849–877.
  • Hars Melany, Herrmann Francois R., Gold Gabriel, Rizzoli Rene, Trombetti Andrea, Effect of music-based multitask training on cognition and mood in older adults, „Age Ageing” 2014, Vol. 43, No. 2, s. 196–200.
  • Hughes John R., The Mozat effect, „Epilepsy and Behaviour” 2001, Vol. 2, s. 396–417.
  • Hurwitz Irving, Wolff Peter H., Bortnick Barrie D., Kokas Klara, Nonmusical effests of the Kodaly music curriculum in primary grade children, „Journal of Learning Disabilities” 1975, Vol. 8, s. 167–174.
  • Husain Gabriela, Thompson William F., Schellenberg E. Glenn, Effect of musical tempo and mode on arousal mood, and spatial abilities, „Music Perception” 2002, Vol. 20, s. 151–171.
  • Janicki Andrzej, Wpływ muzyki na człowieka i na wykonywaną przez niego pracę, „Zeszyty Naukowe Państwowej Wyższej Szkoły Muzycznej we Wrocławiu” 1980, nr 24, s. 181–198.
  • Jensen Eric, Music with the Brain in Mind, California 2000.
  • Jun Eun-Mi, Roh Young-Hwa, Kim Mi-Ja, The effect of music-movement therapy on physical and psychological states of stroke patients, „Journal of Clinical Nursing” 2012, Vol. 22, s. 22–31.
  • Kalat James, Biologiczne podstawy psychologii, tłum. Marek Binder, Anna Jarmocik, Michał Kuniecki, Warszawa 2013.
  • Hiroharu Kamioka, Kiichiro Tsutani, Minoru Yamada, Hyuntae Park, Hiroyasu Okuizumi, Koki Tsuruoka, Takuya Honda, Shinpei Okada, Sang-Jun Park, Jun Kitayuguchi, Takafumi Abe, Shuichi Handa, Takuya Oshio, and Yoshiteru Mutoh, Effectiveness of music therapy: a summary of systematic reviews based on randomized controlled trials of music interventions, „Patient Preference and Adherence” 2014, Vol. 8, s. 727–754.
  • Kierzkowski Michał, Poćwierz-Marciniak Ilona, Słuchanie muzyki a inteligencja, czyli wariacje na temat „efektu Mozarta”, „Sztuka — Kultura — Edukacja. Rocznik Naukowy Akademii Muzycznej im. S. Moniuszki w Gdańsku” 2011, s. 32–39.
  • Klimas-Kuchtowa Ewa, Jeszcze słowo o miejscu muzyki w życiu młodzieży, „Wychowanie Muzyczne w Szkole” 2004, nr 3, s. 265–270.
  • Klimas-Kuchtowa Ewa, Muzyka w prewencji i promocji zdrowia, w: Psychologia muzyki. Współczesne konteksty zastosowań, red. Rafał Lawendowski, Julia Kaleńska-Rodzaj, Gdańsk 2014, s. 159–183.
  • Knox Don, Beveridge Scott, Mitchell Laura, MacDonald Raymond, Acoustic analysis and mood classification of pain-relieving music, „Journal of the Acoustical Society of America” 2011, Vol. 130, No. 3, s. 1673–1682.
  • Konieczna-Nowak Ludwika, Wprowadzenie do muzykoterapii, Kraków, 2013.
  • Lawendowski Rafał, Homo musicus. Muzyka w relacjach społecznych, w: Psychologia muzyki. Współczesne konteksty zastosowań, red. Rafał Lawendowski, Julia Kaleńska-Rodzaj, Gdańsk 2014, s. 15–37.
  • Lawendowski Rafał, Osobowościowe uwarunkowania preferencji muzycznych w zależności od wieku, Kraków 2011.
  • Lecanuet Jean-Pierre, Prenatal auditory experience, w: Musical Beginnings: Origins and Development of Musical Competence, eds. Irene Deliège, John Sloboda, Oxford–New York–Tokyo 1996, s. 3–36.
  • Leventhal Howard, I know distraction works even though it doesn’t!, „Health Psychology” 1992, Vol. 11, No. 4, s. 208–209.
  • Lewandowska Kinga, Muzykoterapia dziecięca, Gdańsk, 2001.
  • Li Hui-Chi, Wang Hsiu-Hung, Chou Fan-Hao, Chen Kuei-Min, The effect of music therapy on cognitive functioning among older adults: a systematic review and meta-analysis, „Journal of American Medical Directors Association” 2015, Vol. 16, No. 1, s. 71–77.
  • MacDonald Raymond, Hargreaves David J., Miell Dorothy, Musical identities, w: The Oxford Handbook of Music Psychology, eds. Hallam S., Cross I., Thaut M., Oxford–New York 2009, s. 462–470.
  • Maratos Anna, Gold Christian, Wang Xu, Music therapy for depression, „Cochrane Database Systematic Review” 2008, No. 1, CD004517.
  • Maslow Abraham H., Motivation and Personality, New York 1970.
  • McKinney Cathy, The effect of music on imagery, „Journal of Music Therapy” 1990, Vol. 20, No. 1, s. 34–46.
  • McPherson Gary E., The role of parents in children’s musical development, „Psychology of Music” 2009, Vol. 37, No. 1, s. 91–110.
  • Metera Anna, Muzykoterapia. Muzyka w medycynie i edukacji, Leszno 2002.
  • Mitchell Laura A., MacDonald Raymond A., An experimental investigation of the effects of preferres and relaxing music listening on pain perception, „Journal of Music Therapy” 2006, Vol. 43, No. 4, s. 295–316.
  • Mitchell Laura A., MacDonald Raymond A., Brodie Eric E., A comparison of the effects of preferred music, arithemetic and humour on cold pressor pain, „European Journal of Pain” 2006, Vol. 10, No. 4, s. 343–351.
  • Mithen Steven, The Singing Neanderthals: The Origins of Language, Music, Body and Mind, London 2005.
  • Moryś Joanna, Psychologiczne czynniki w reakcjach immunologicznych, w: Psychologia w medycynie, red. Bogusław Borys, Mikołaj Majkowicz, Gdańsk 2006, s. 147–159.
  • Nantais Kristin M., Schellenberg E.Glenn, The Mozart effect: and artifact of preference, „Psychological Science” 1999, Vol. 10, s. 370–373.
  • Nayak Sangeetha, Wheeler Barbara, Shiflett Samuel, Agostinelli Sandra, Effect of music therapy on mood and social interaction among individuals with acute traumatic brain injury and stroke, „Rehabilitation Psychology” 2000, Vol. 45, s. 274–283.
  • North Adrian C., Hargreaves David J., Music and adolescent identity, „Music Education Research” 1999, Vol. 1, No. 1, s. 75–92.
  • North Adrian C., Hargreaves David J., Music and consumer behaviour, w: The Social Psychology of Music, eds. Dawid J. Hergreaves, Adrian C. North, New York 1997, s. 268–289.
  • Oakes Steve, Music tempo and waiting perceptions, „Psychology of Marketing” 2003, Vol. 20, No. 8, s. 685–705.
  • Overy Katie, Can music really “improve” your mind?, „Psychology of Music” 1998, Vol. 26, s. 97–99.
  • Papoušek Mechthild, Papoušek Hanuš, Musical elements in the infant’s vocalization: their significance for communication, cognition and creativity, „Advances in Infancy Research” 1981, Vol. 1, s. 163–224.
  • Poćwierz-Marciniak Ilona, Kierzkowski Michał, Karasiewicz Karol, Muzyka a zmiana nastroju u osób chorych somatycznie będących w trakcie hospitalizacji, w: Psychologia muzyki. Pomiędzy wykonawcą a odbiorcą, red. Rafał Lawendowski, Julia Kaleńska-Rodzaj, Gdańsk 2015, s. 133–150.
  • Poćwierz-Marciniak Ilona, Music therapy in the rehabilitation of a stroke patient, „Acta Neuropsychologica” 2014a, Vol. 12, No. 1, s. 85–102.
  • Poćwierz-Marciniak Ilona, Rola muzykoterapii w rehabilitacji osób po udarze mózgu, w: Psychologia muzyki. Współczesne konteksty zastosowań, red. Rafał Lawendowski, Julia Kaleńska-Rodzaj, Gdańsk 2014, s. 211–228.
  • Rauscher Frances H., Shaw Gordon L., Key components of the Mozart effect, „Perceptual and Motor Skills” 1998, Vol. 86, s. 835–841.
  • Rauscher Frances H., Shaw Gordon L., Ky Katherine N., Listening to Mozart enhances spatial-temporal reasoning: towards a neuropsychological basis, „Neuroscience Letters” 1995, Vol. 185, s. 44–47.
  • Rauscher Frances H., Shaw Gordon L., Ky Katherine N., Music and spatial task performance, „Nature” 1993, Vol. 365, s. 611.
  • Rauscher Frances H., The impact of music instruction on other skills, w: The Oxford Handbook of Music Psychology, eds. Susan Hallam, Ian Cross, Michael Thaut, New York 2008, s. 244–252.
  • Rideout Bruce E., Dougherty Shannon, Wernert Lisa, Effect of music on spatial performance: a test of generality, „Perceptual and Motor Skills” 1998, Vol. 86, s. 512–514.
  • Rideout Bruce E., Laubach Catherine M., EEG corelates of enhanced spatial performance following exposure to music, „Perceptual and Motor Skills” 1996, Vol. 82, s. 427–432.
  • Ridley Matt, O pochodzeniu cnoty, tłum. Małgorzata Koraszewska, Poznań 2000.
  • Russell Paul A., Musical tastes and society, w: The Social Psychology of Music, eds. David J. Hargreaves, Adrian C. North, New York 1997, s. 141–160.
  • Ruud Even, Music and identity, „Nordic Journal of Music Therapy” 1997, Vol. 6, No. 1, s. 3–13.
  • Sacks Olivier, Muzykofilia. Opowieści o muzyce i mózgu, tłum. Jerzy Łoziński, Poznań 2009.
  • Salimpoor Valorie, van den Bosch Iris, Kovacevic Natasa, McIntosh Anthony, Dagher Alain, Zatorre Robert, Interactions between the nucleus accumbens and auditory cortices predict music reward value, „Science” 2013, Vol. 340, No. 6129, s. 216–219.
  • Saperstone Bruce, Music-based models for altering physiological responces, w: Current Research in Arts Medicine, ed. Fadi J. Bejjani, Chicago1993, s. 379–382.
  • Schou Karin, Music therapy for stress and anxiety reduction in patients with coronary heart disease, „Journal Medical Music Therapy” 2014, Vol. 7, s. 1–13.
  • Sęk Helena, Psychologia wobec promocji zdrowia, w: Psychologia zdrowia, red. Irena Heszen-Niejodek, Helena Sęk, Warszawa 1997, s. 40–61.
  • Skille Olav, VibroAcoustic therapy, „Music Therapy” 1989, Vol. 8, No. 1, s. 61–77.
  • Sloboda John A., Umysł muzyczny. Poznawcza psychologia muzyki, tłum. Andrzej Białkowski, Ewa Klimas-Kuchtowa, Adam Urban, Warszawa 2002.
  • Steele Kenneth M., Arousal mood factors in the Mozart effect, „Perceptual and Motor Skills” 2000, Vol. 91, s. 188–190.
  • Szulc Wita, Muzykoterapia jako przedmiot badań i edukacji, Lublin 2005.
  • Thompson William F., Schellenberg Glenn E., Husain Gabriela, Arousal, mood, and the Mozart effect, „Psychological Science” 2001, Vol. 10, No. 3, s. 248–251.
  • Trainor Laurel J., Schmidt Louis A., Processing emotions induced by music, w: The Cognitive Neuroscience of Music, eds. Isabelle Peretz, Robert J. Zatorre, Oxford 2003, s. 310–324.
  • Twomey Amanda, Esgate Anthony, The Mozart effect may only be demonstrated in nonmusicians, „Perceptual and Motor Skills” 2002, Vol. 95, s. 1013–1026.
  • Ueda Tomomi, Suzukamo Yoshimi, Sato Mai, Izumi Shin-Ishi, Effects of music therapy on behavioral and psychological symptoms of dementia: a systematic review and meta-analysis, „Ageing Research Reviews” 2013, Vol. 12, No. 2, s. 628–641.
  • Viasonyte Ieva, Madison Guy, Musical intervention for patients with dementia: a metaanalysis, „Journal of Clinical Nursing” 2013, Vol. 22, No. 9–10, s. 1203–1216.
  • White Arden, Meaning and effects of listening to popular music, „Journal of Counseling and Development” 1985, Vol. 64, No. 1, s. 65–69.
  • Wojnar Irena, Estetyka i wychowanie, Warszawa 1964.
  • Zhao Huixuan, Chen Andrew, Both happy and sad melodies modulate tonic human heat pain, „Journal of Pain” 2009, Vol. 10, No. 9, s. 953–960.
  • Zwolińska Ewa, Rozwój wyobraźni muzycznej a funkcje percepcyjno-motoryczne w młodszym wieku szkolnym, Bydgoszcz 1997.
  • Zwolińska Ewa, Znaczenie koncepcji E.E. Gordona dla rozwoju funkcji percepcyjno-motorycznej dziecka, w: Teoria uczenia się muzyki według Edwina E. Gordona, red. Ewa Zwolińska, Wojciech Jankowski, Bydgoszcz 1995, s. 171–181.
Document Type
Publication order reference
Identifiers
ISSN
2082-6044
ISBN
978-83-64615-33-7
YADDA identifier
bwmeta1.element.desklight-46888c44-a00e-4552-8c74-94e629366d70
JavaScript is turned off in your web browser. Turn it on to take full advantage of this site, then refresh the page.