PL EN


2019 | 7 | 42-58
Article title

Ciągłość czy zmiana? O powojennym systemie kształcenia nauczycieli na przykładzie województwa śląsko-dąbrowskiego

Authors
Content
Title variants
EN
Continuity or change? The post-war teacher education system on the example of Silesia-Dąbrowa Voivodship
Languages of publication
PL
Abstracts
PL
Artykuł dotyczy zmian w zakresie kształcenia i zatrudniania nauczycieli w latach 1945–1961 oraz przemian w zakresie kadry kierowniczej szkół. W celu nakreślenia ogólnopolskich prawidłowości posłużono się przykładem województwa śląsko-dąbrowskiego. Do zebrania niezbędnych materiałów wykorzystano kwerendę źródeł archiwalnych zgromadzonych w Archiwum Akt Nowych w Warszawie oraz Archiwum Państwowym w Katowicach. Analiza danych archiwalnych oraz opracowań z tego okresu pozwoliła wysunąć następujące wnioski: w zakresie zatrudnienia oraz nominacji kierowniczych podstawą uzyskiwania stanowisk stała się przynależność do partii, nastąpiło nasycenie treści kształcenia nauczycieli ideologią socjalistyczną, postępowały feminizacja zawodu, stopniowe odchodzenie od treści regionalnych wynikające z polityki władzy ludowej oraz zatrudniania nauczycieli niezwiązanych z regionem górnośląskim.
EN
The article concerns changes in the field of teacher education, school management and teacher employment in the years 1945–1961. The example of Silesia-Dąbrowa Voivodship collected in Archiwum Akt Nowych in Warsaw and Archiwum Państwowe in Katowice was conducted to collect the necessary materials. The analysis of archival data and studies from this period led to the following conclusions: the party membership had become the basis for obtaining positions and promotions, socialist ideology had become an important part of the teacher education system, the feminisation of the profession, gradual departure from regional content resulting from the policy of “people’s rule” and the employment of teachers not associated with the Upper Silesian region continued.
Year
Volume
7
Pages
42-58
Physical description
Dates
published
2019
Contributors
  • Uniwersytet Śląski
References
  • Archiwum Akt Nowych w Warszawie, zespół Ministerstwo Oświaty, sygn. 1249, k. 60-63.
  • Archiwum Akt Nowych w Warszawie, zespół Ministerstwo Oświaty, sygn. 4186, k. 2, 6, 12.
  • Archiwum Akt Nowych w Warszawie, zespół Ministerstwo Oświaty, sygn. 4186 (materiały ze zjazdu kuratorów w dniach 26–29 sierpnia 1957 r.), k. 19-52.
  • Archiwum Państwowe w Katowicach, Kuratorium Okręgu Szkolnego Śląskiego, sygn. 47, 11-12.
  • Archiwum Państwowe w Katowicach, Kuratorium Okręgu Szkolnego Śląskiego, sygn. 382, k. 1.
  • Archiwum Państwowe w Katowicach, Kuratorium Okręgu Szkolnego Śląskiego, sygn. 385, k. 4-10, 96.
  • Archiwum Państwowe w Katowicach, Kuratorium Okręgu Szkolnego Śląskiego, sygn. 388, k. 1.
  • Archiwum Państwowe w Katowicach, zespół 186, sygn. 386 (kształcenie niewykwalifikowanych nauczycieli), k. 4, 30, 31.
  • Archiwum Państwowe w Katowicach, zespół 186, sygn. 84 (wykaz nauczycieli czynnych z Opolszczyzny), k. 3.
  • Archiwum Państwowe w Katowicach, zespół Kuratorium Okręgu Szkolnego Śląskiego, sygn. 86, k. 3, 4, 5.
  • Bobik B., Powojenny nauczyciel jako kreator ideologicznej rzeczywistości, „Rudzki Rocznik Muzealny” 2015, nr XIII, s. 92–107.
  • Bobik B., Szkolnictwo na Górnym Śląsku w latach 1945–1961, Katowice 2015, s. 85–91.
  • Rabicki Z., Szkoły średnie ogólnokształcące w województwie katowickim w latach 1945–1970, Katowice 1974.
  • Rozporządzenie Rady Ministrów z 15 września 1948 r. o zasadach zaszeregowania i automatycznego przechodzenia nauczycieli do wyższych grup uposażenia, o dodatkach lokalnych, funkcyjnych
  • i służbowych nauczycieli oraz trybie ustalania dodatkowego wynagrodzenia za pracę w godzinach nadliczbowych i za czynności dodatkowe nauczycieli, Dz.U. z 1948 r., nr 44, poz. 321 i 322.
  • Topol A., Polska Partia Robotnicza a nauczyciele (1945–1948) [w:] Studia i materiały z dziejów województwa katowickiego w Polsce Ludowej, red. H. Rechowicz, t. VII, Katowice 1972, s. 307–359.
  • Woskowski J., Niektóre socjologiczne zagadnienia pracy nauczyciela szkół podstawowych w województwie opolskim, „Biuletyn Nauczyciela Opolskiego”1962, nr 2, s. 2–17.
  • Zarządzenie Ministra Oświaty z 7 lutego 1948 r. w sprawie uproszczonych egzaminów państwowych na nauczycieli szkół średnich, Dz. Urz. MO z 1948 r., nr 4, poz. 53.
  • Zarządzenie Ministra Oświaty z 10 września 1957 r. w sprawie trybu postępowania oraz warunków wymaganych przy mianowaniu na stanowiska kierownicze w szkołach, Dz. Urz. nr 2, poz. 9.
  • Zarządzenie Ministra Oświaty z 28 sierpnia 1945 r. w sprawie organizacji szkolnictwa w okresie przejściowym, Dz. Urz. nr 2, poz. 9.
  • Zarządzenie Ministerstwa Oświaty z 28 sierpnia 1945 r. wznawiające działalność Wyższych Kursów
  • Nauczycielskich, „Monitor Polski” z 1965 r., nr 54, poz. 282.
Document Type
Publication order reference
Identifiers
ISSN
2300-9888
EISSN
2544-1205
ISBN
978-83-7996-775-9
YADDA identifier
bwmeta1.element.desklight-473cd0cc-c4f2-47f1-bc45-e56047b87a9c
JavaScript is turned off in your web browser. Turn it on to take full advantage of this site, then refresh the page.