PL EN


2016 | 19 | 175-193
Article title

Idea państwa świeckiego w protestantyzmie od połowy XVII do XX wieku

Authors
Content
Title variants
EN
The Idea of a Secular State in Protestantism since the Mid-Seventeenth to the Twentieth Century
Languages of publication
PL
Abstracts
PL
U progu XVI wieku pojęcie państwa świeckiego było protestanckim teologom absolutnie obce, a dyskusja dotyczyła stopnia zależności związku wyznaniowego od państwa lub odwrotnie oraz wolności religii. Stosunek protestantyzmu do państwa świeckiego na przestrzeni dziejów nie był ani spójny, ani niezmienny, ale akcentując indywidualizm jednostki przyczyniał się do rozwoju ochrony jej autonomii, a tym samym rozdzielenia państwa i wyznań. Współcześnie Kościoły protestanckie posiadające status państwowego związku wyznaniowego bądź same aktywnie zmierzają w kierunku zrzucenia ostatnich symboli państwa wyznaniowego, co miało miejsce w Królestwie Szwecji, lub też są wewnętrznie poddawane presji, aby zdecydować się na taki krok (np. Kościół Anglii). Koncepcja państwa świeckiego, pozbawionego cech antyreligijnych i współpracującego ze związkami wyznaniowymi w sprawach dobra wspólnego (np. diakonia), jest powszechnie akceptowana w protestantyzmie, także polskim.
EN
At the beginning the concept of a secular state was absolutely alien for Protestant theologians, and their discussions concerned the degree of dependence of the religious organizations from the state or vice versa, and freedom of religion. The opinions of Protestantism on the secular state throughout history were neither consistent nor immutable, but emphasizing individualism contributed to the development of the protection of individual autonomy, and thus the separation of state and religions. Today, the last Protestant churches having the status of a religious organization actively moving towards dropping the last symbols of a religious state, which took place in the Kingdom of Sweden or are internally subjected to pressure to decide on such a step (eg. The Church of England). The concept of a secular state, devoid of anti-religious features and cooperating with religious organizations in matters of the common good (eg. Diakonia) is widely accepted in Protestantism, including Polish one.
Contributors
References
  • Ackermann, Josef. Dietrich Bonhoeffer. Wolność ma otwarte oczy. Poznań: W drodze, 2007.
  • Ahdar, Rex, Ian Leigh. Religious Freedom in the Liberal State. Oxford – New York: Oxford University Press, 2005.
  • Althaus, Paul. Die Ethik Martin Luthers. Gütersloh: Gerd Mohn, 1965.
  • von Balthasar, Hans Urs. The Theology of Karl Barth. San Francisco: Ignatius, 1992.
  • Barth, Karl. Evangelical Theology. An Introduction. Grand Rapids: Eerdmans, 1979.
  • Barth, Karl. Rechtfertigung und Recht / Christengemeinde und Bürgergemeinde / Evangelium und Gesetz. Zürich: TVZ, 1998.
  • Berman, Harold J. Faith and Order. The Reconciliation of Law and Religion. Grand Rapids – Cambridge: Eerdmans, 1993.
  • Bethge, Eberhard. Dietrich Bonhoeffer, tłum. Bogusław Milerski. Bielsko–Biała: Augustana, 1996.
  • Borski, Ryszard. „Kościół a państwo w ujęciu ewangelickim”. Teologia i ambona 1 (1994): 15–17.
  • Czembor, Henryk. „Stosunki Państwo – Kościół w przyszłej Konstytucji Polskiej z punktu widzenia Kościołów Ewangelickich”. Rocznik Teologiczny ChAT 1 (1993): 335.
  • Doe, Norman. Law and Religion in Europe. A Comparative Introduction. Oxford – New York: Oxford University Press, 2012.
  • Doe, Norman. The Law of the Church in Wales. Cardiff: University of Wales Press, 2002.
  • Epting, Karl–Christoph. „Wkład protestantyzmu w budowanie Europy dzisiaj”, tłum. D. Bruncz. Rocznik Teologiczny ChAT 1–2 (2009): 78.
  • Frey, Christofer. Etyka protestantyzmu. Kraków: Uniwersytet Jagielloński, 1991.
  • Greengrass, Mark. Christendom Destroyed. Europe 1517–1648. London: Penguin UK, 2014.
  • Gregory, Brad. The Unintended Reformation. How a Religious Revolution Secularized Society. Cambridge – London: Belknap Press, 2012.
  • Heckel, Johannes. Im irrgarten der Zwei-Reiche-Lehre. München: Kaiser, 1957.
  • Hintz, Marcin. „Teologia ewangelicka XX wieku wobec państwa – modele, interpretacje”. Rocznik Teologiczny ChAT 1 (2003): 52.
  • Hucał, Michał. Oddziaływanie brytyjskiej ustawy o prawach człowieka z 1998 r. na Kościół Anglii. Toruń: Wydawnictwo Adam Marszałek, 2015.
  • Izdebski, Hubert. Historia myśli politycznej i prawnej. Warszawa: C.H. Beck, 2001.
  • Karski, Karol. „Wstęp do Barmeńskiej Deklaracji Teologicznej”. Studia i Dokumenty Ekumeniczne 2 (1994): 86–88.
  • Lau, Franz. Luthers Lehre von den beiden Reichen. Berlin: Evangelische Verlagsanstalt, 1952.
  • Łyżwa, Paweł. „Obywatel w teoriach prawa natury”. W: Historia i filozofia praw człowieka, red. Agnieszka Florczak, Bartosz Bolechow. Toruń: Wydawnictwo Adam Marszałek, 2006.
  • Maćkowska, Katarzyna. „O kwestii religijnej w amerykańskich stanach założycielskich”, w: Cuius regio, eius religio, red. Grzegorz Górski, Leszek Ćwikła, Marzena Lipska. Lublin: Wydawnictwo KUL, 2006.
  • Małajny, Ryszard M. „Mur separacji” – państwo a kościół w Stanach Zjednoczonych Ameryki. Katowice: Wydawnictwo UŚ, 1992.
  • Metaxas, Eric. Bonhoeffer. Prawy człowiek i chrześcijanin przeciwko Trzeciej Rzeszy. Kraków: Salwator, 2012.
  • Milerski, Bogusław. Religia a słowo. Krytyka religii w ujęciu Dietricha Bonhoeffera i Paula Tillicha. Łódź: Wydawnictwo Ewangelickie Św. Mateusza, 1994.
  • Moltmann, Jürgen. Politische Theologie – politische Ethik. München–Mainz: Kaiser, 1984.
  • Ogonowski, Zbigniew. Z zagadnień tolerancji w Polsce XVII wieku. Warszawa: PWN, 1958.
  • Pietrzak, Michał. „Historia kształtowania się rozdziału kościoła i państwa”. Czasopismo Prawno–Historyczne 1 (1975): 9.
  • Pietrzak, Michał. Prawo wyznaniowe. Warszawa: Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis, 2010.
  • Robak, Piotr. William Penn – reformator i polityk. Warszawa: Semper, 2000.
  • Sölle, Dorothee. Politische Theologie. Auseinandersetzung mit Rudolf Bultmann. Stuttgart: Kreuz Verlag, 1982.
  • Szwed, Antoni. „Johna Locke’a koncepcja tolerancji jako reakcja na zasadę «cuius regio, eius religio»”, Roczniki Filozoficzne 4 (2014): 74–75.
  • Szyszkowska, Maria. Zarys filozofii prawa. Białystok: Temida 2000.
  • Troeltsch, Ernst. „Soziallehren der Christlichen Kirchen und Gruppen. W: Ernst Troeltsch. Gesammelte Schriften, t. 1. Tübingen: J.C.B. Mohr, 1922.
  • Turnbull, Michael, Donald McFadyen. The state of the Church and the Church of the State. London: Darton, Longman and Todd, 2012.
  • Witten, Marsha Grace. All Is Forgiven. The Secular Message in American Protestantism. Princeton: Princeton University Press, 1993.
  • Zieliński, Tadeusz J. „Purytanizm. Zarys dziejów, ideologii i obyczajów anglosaskiego ruchu reformacyjnego”. Rocznik Teologiczny ChAT 2 (1995): 219–283.
  • Zieliński, Tadeusz J. Roger Williams. Warszawa: Wydawnictwo Semper, 1997.
  • Żygadło, Andrzej. Reformacja w Szwecji, Danii i Norwegii. Warszawa: Semper, 2005.
Document Type
Publication order reference
Identifiers
YADDA identifier
bwmeta1.element.desklight-480f2085-7745-4d8c-a0ed-bf5ff72b426f
JavaScript is turned off in your web browser. Turn it on to take full advantage of this site, then refresh the page.