PL EN


2017 | 20 | 2 | 61-84
Article title

Imperatyw pedagogiczny jako element strategii wychowawczej

Content
Title variants
EN
Pedagogical Imperative as an Element of Educational Strategy
Languages of publication
PL
Abstracts
PL
Artykuł ma na celu ukazanie różnic pomiędzy kategoriami pedagogicznymi rygoryzmu i liberalizmu wychowawczego, określić treść i zakres znaczeniowy tych pojęć oraz uzasadnić ich miejsce w strategiach wychowawczych oraz w ich różnych typach. Stąd posłużono się w artykule syntetycznym ujęciem historycznym, które ma w sposób jak najbardziej lapidarny ukazać rozwój myśli dotyczącej przymusu i swobody w wychowaniu, a zwłaszcza przejawów praktyki w tym zakresie od starożytności aż po czasy nowożytne. Przeprowadzono także analizę dwóch sprzecznych koncepcji pedagogicznych, które ujmuje się w relacji homo educandus vs homo non educandus. Koncepcje te w różny sposób odwołują się do takiej kategorii, jak wolność pedagogiczna i określają jej znaczenie w praktyce wychowawczej. Takie podejście umożliwiło przeprowadzenie typologizacji dwóch strategii wychowawczych, które ujęto w dwie kategorie: strategii autokratycznej i strategii formacyjnej. W każdej z nich pojawia się problem odwoływania się do wybranych imperatywów pedagogicznych, które zostały szczegółowo opisane. Do nich zaliczono: posłuszeństwo, dyscyplinę, karność, odpowiedzialność oraz sumienność. Ukazano także ich związek z procesem kształtowania w postawach wychowanków sprawności, zwłaszcza sprawności moralnych, które należy pojmować jako element rezultatu procesu wychowawczego. Imperatywy pedagogiczne, do których odwołują się wychowujący, mogą świadczyć o poziomie świadomości wychowawczej i kulturze pedagogicznej tych, którzy przyjmują na siebie odpowiedzialność za wychowanie młodzieży. Rolą imperatywów pedagogicznych jest wspomaganie wychowanków w ich osobistym i społecznym rozwoju.
EN
The purpose of the article is to outline the differences between such pedagogical categories as: rigorism and liberalism of upbringing, assessing the content, range of meaning of terms and providing legitimacy for them in strategies of upbringing and their different types. Thus, a historical synthetic view is applied that should show, in a lapidary way, the development of thought connected to constraint and liberty in upbringing and in particular the symptoms of practice in that range from antiquity to modern times. Moreover, the analysis of two inconsistent pedagogical conceptions was conducted that are subsumed in the relation homo educandus vs. homo non educandus. These conceptions, in different ways, refer to such categories as pedagogical freedom and determine their meaning to education. This approach allowed two types of educational strategies to emerge that are presented in two categories: autocratic strategy and formation strategy. In each of them there is a problem referring to selected pedagogical imperatives that have been described in detail. These include: obedience, discipline, respect for punishment, responsibility and conscientiousness. It also shows their relation with the process of shaping attitudes to learner efficiency, especially the efficiency of morality which should be understood as an element of the result of the educational process. Pedagogical imperatives to that the educators referred to can indicate the level of awareness of the educational and pedagogical culture of those who assume responsibility for the education of youth. The role of pedagogical imperatives is to support learners in their personal and social development.
Year
Volume
20
Issue
2
Pages
61-84
Physical description
Contributors
References
  • Berner H., Współczesne kierunki pedagogiczne, w: Pedagogika, t. 1: Podstawy nauk o wychowaniu, red. B. Śliwerski, Gdańskie Wydawnictwo Psychologiczne, Gdańsk 2006.
  • Bińczycka J., Między swobodą a przemocą w wychowaniu, Oficyna Wydawnicza „Impuls”, Kraków 1999.
  • Braunmühl E. von, Antipaedagogik – Studien zur Abschaffung der Erziehung, Beltz, Weinheim – Basel 1988.
  • Czerny J., Filozofia wychowania, Wydawnictwo „Śląsk”, Katowice 1997.
  • Czubek J., Wybór dzieł pisarzy greckich i łacińskich, Zakład Narodowy im. Ossolińskich, Lwów 1902.
  • Dobson J., Zasady nie są dla tchórzy. Jak zachować równowagę między miłością a dyscypliną w wychowaniu dzieci, tłum. U. Kowalczyk, Vocatio, Warszawa 1993.
  • Erazm z Rotterdamu, Pochwała głupoty, w: Źródła do dziejów wychowania i myśli pedagogicznej, t. 1, Wyboru dokonał i opracował S. Wołoszyn, PWN, Warszawa 1965, s. 219–223.
  • Faber A., Mazlish E., Jak mówić żeby dzieci nas słuchały. Jak słuchać żeby dzieci do nas mówiły, tłum. M. Więznowska, Media Rodzina, Poznań 1993.
  • Gała A.E., Uwarunkowania wychowawcze dojrzałej moralności, Katedra Psychologii Wychowawczej KUL, Lublin 1992.
  • Griffin R.W., Podstawy zarządzania organizacjami, tłum. M. Rusiński, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2004.
  • Gordon T., Wychowanie bez porażek, tłum. A. Makowska, E. Sujak, PAX, Warszawa 1991.
  • Historia wychowania, t. 1, red. Ł. Kurdybacha, PWN, Warszawa 1965.
  • Janczynowska M., Historia starożytnego Rzymu, PWN, Warszawa 1986.
  • Kaja B.M., Psychologia wspomagania rozwoju. Zrozumieć świat życia człowieka, Gdańskie Wydawnictwo Psychologiczne, Sopot 2010.
  • Kot S., Historia wychowania. Zarys podręcznikowy, Państwowe Wydawnictwo Książek Szkolnych, Kraków 1924.
  • Krauser W.H., Diktat und Erziehung, [b.w.], Berlin 1991.
  • Michalik M., Istota odpowiedzialności, w: Odpowiedzialność jako wartość i problem edukacyjny, red. A.M. de Tchorzewski, Wydawnictwo „Wers”, Bydgoszcz 1998, s. 19–44.
  • Mitek M., Pedagogika dla teologów, Wydawnictwo Świętego Krzyża, Wrocław 2002.
  • Owen S., Education Affairs, [b.w.], Boston 1989.
  • Rutschky K., Schwarze Pädagogik – Quellen zur Naturgeschichte der bürgerlichen Erziehung, Ullstein, Frankfurt a.M. – Berlin 1988.
  • Seidel P., Erziehung und Paedagogik, VS-Verlag, Wisbaden 1993.
  • Schoenebeck H. von, Antypedagogika w dialogu. Wprowadzenie w rozmyślanie antypedagogiczne, tłum. D. Sztobryn, UMK, Toruń 1991.
  • Sobczak J., Nowe Wychowanie w polskiej pedagogice okresu drugiej Rzeczypospolitej (1918–1939), Wydawnictwo Uczelniane WSP, Bydgoszcz 1998.
  • Szewczuk W., Świat wartości i wychowanie, Wydawnictwo Fundacja Innowacja, Warszawa 1996.
  • Ślipko T., Trojakie oblicze wolności, w: Wolność jako wartość i problem edukacyjny, red. A.M. de Tchorzewski, Wydawnictwo „Wers”, Bydgoszcz 1999, s. 11–14.
  • Tchorzewski A.M. de (red.), Wolność jako wartość i problem edukacyjny, Wydawnictwo „Wers”, Bydgoszcz 1999.
  • Tchorzewski A.M. de (red.), Życie i twórczość Janusza Korczaka jako temat filozoficzno-pedagogicznej refleksji, Wydawnictwo Uczelniane WSP, Bydgoszcz 1979.
  • Tchorzewski A.M. de, Metafizyka i doświadczanie godności, w: Godność jako wartość i problem edukacyjny, red. I. Jazukiewicz, A.M. de Tchorzewski, Wydawnictwo Naukowe US, Szczecin 2016.
  • Tchorzewski A.M. de, Wstęp do teorii wychowania, Akademia Ignatianum w Krakowie – Wydawnictwo WAM, Kraków 2016.
  • Wołoszyn S., Dzieje wychowania i myśli pedagogicznej, PWN, Warszawa 1964.
  • Wybór tekstów źródłowych do historii wychowania. Wyboru dokonali J. Walczyna, S. Wołoszyn, PZWS, Warszawa 1962.
Document Type
Publication order reference
Identifiers
YADDA identifier
bwmeta1.element.desklight-4841dde9-de2c-47f9-8600-dfa9204be700
JavaScript is turned off in your web browser. Turn it on to take full advantage of this site, then refresh the page.