PL EN


Journal
2018 | 56 | 17-38
Article title

Problematyka medytacyjnego wglądu i wiedzy wyzwalającej w soteriologii wczesnego buddyzmu. Krytyczna analiza problemu przy zastosowaniu podejścia interdyscyplinarnego

Authors
Selected contents from this journal
Title variants
EN
Meditative Insight and Liberating Knowledge in Early Buddhist Soteriology: a Critical Analysis
Languages of publication
PL
Abstracts
PL
Do najbardziej kontrowersyjnych kwestii badań nad soteriologią wczesnego buddyzmu należy ustalenie związków medytacyjnego stanu dźhany z rozwojem wglądu i wiedzy wyzwalającej. W samej Suttapitace oraz późniejszych tekstach buddyjskich poświęconych medytacji występują niespójności, które są trudne, lub wręcz niemożliwe do uzgodnienia. W tym artykule zaproponuję model medytacyjnego wglądu jako elementu organicznie powiązanego ze stanem dźhany. W tym celu posłużę się interdyscyplinarnym podejściem, opierając się na krytycznych badaniach filologicznych Suttapitaki, jak również na wynikach dynamicznie rozwijających się nauk o poznaniu. Wskażę i przenalizuję szereg istotnych trudności związanych z tradycyjnym buddyjskim modelem wglądu. Zaproponuję wyjaśnienie tego, w jaki sposób pierwotna koncepcja wglądu uległa znaczącemu przeobrażeniu. Aby zaproponować wiarygodny model wglądu jako organicznie powiązanego z dźhaną elementu, odwołam się do szeregu nowych wyników z dziedziny kognitywistyki. W celu wykazania, że ten model może funkcjonować w praktyce, wskażę także medytacyjne koncepcje, jakie pojawiły się w późniejszych dziejach buddyzmu, gdzie wgląd był postrzegany w podobny sposób.
EN
The relation of the meditative state of jhāna to the development of insight and liberating knowledge is one of the most controversial issues in studies on early Buddhism. In the Suttapitaka and later Buddhist meditative texts, one can find discrepancies which are difficult to reconcile. In this paper, I propose a new model of meditative insight using an interdisciplinary approach based both on critical philological studies of the Suttapitaka and the results of the dynamically developing cognitive science. I also highlight and examine the difficulties related to the traditional Buddhist model of insight. In order to propose a plausible model of insight as an element organically linked to jhāna, I refer to several new developments in the field of cognitive science.
Journal
Year
Issue
56
Pages
17-38
Physical description
Dates
published
2018-06
Contributors
  • Maria Curie-Skłodowska University
References
  • Brahm A. (2006), Mindfulness, Bliss, and Beyond: A Meditator’s Handbook, Wisdom Publications, Boston.
  • Bronkhorst (1986), The Two Traditions of Meditation in Ancient India, Steiner Verlag, Stuttgart.
  • Dijksterhuis A., Aarts H., Smith P.K. (2005), The power of the subliminal: On Subliminal Persuasion and Other Potential Applications, [w:] The new unconscious, R. Hassin, J.S. Uleman , J.W. Bargh (red.), Oxford University Press, New York: 77–106.
  • Griffiths P. (1981), Concentration or Insight: The Problematic of Theravāda Buddhist Meditation-Theory, „Journal of the American Academy of Religion” 49 (4): 605–624.
  • Gunaratana H. (1985), A Critical Analysis of the Jhānas in Theravāda Buddhist Meditation, The American University, Washington.
  • Hassin R. (2005), Non Conscious Control and Implicit Working Memory, [w:] The new unconscious, R. Hassin, J.S. Uleman, J.W. Bargh (red.), Oxford University Press, New York: 196–223.
  • Kornfield J. (1996), Living Dharma: Teachings of the Twelve Buddhist Masters, Shambhala, Boston and London.
  • Polak G. (2011), Reexamining Jhāna: Towards a Critical Reconstruction of Early Buddhist Soteriology, Wydawnictwo Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej, Lublin.
  • Schmithausen L. (1981), On Some Aspects of Descriptions or Theories of “Liberating Insight” and “Enlightenment” in Early Buddhism, [w:] Studien Zum Jainism und Buddhism, K. Bruhn, A. Wezler (red.), Franz Steiner, Wiesbaden: 199–250.
  • Sheng-Yen (2001), Hoofprint of the Ox: Principles of the Chan Buddhist Path as Taught by a Modern Chinese Master, Oxford University Press, New York.
  • Uleman J.S. (2005), Introduction: Becoming Aware of the New Unconscious, [w:] The new unconscious, R. Hassin, J.S. Uleman, J.W. Bargh (red.), Oxford University Press, New York: 3–15.
  • U Pandita (1992), In This Very Life: The Liberation teachings of the Buddha, Wisdom Publications, Sommerville.
  • Vetter T. (1988), The Ideas and Meditative Practices of Early Buddhism, E.J. Brill, Leiden.
  • Wynne A. (1988), The Origin of Buddhist Meditation, Routledge, London, New York.
Notes
PL
Temat specjalny – Filozofia indyjska
EN
Special Topic – Indian Philosophy
Document Type
Publication order reference
Identifiers
YADDA identifier
bwmeta1.element.desklight-4993f248-17be-4c4d-8095-dd6ded1ea9eb
JavaScript is turned off in your web browser. Turn it on to take full advantage of this site, then refresh the page.