PL EN


2016 | 4(16) | 33-57
Article title

W kwestii wyższego stopnia naukowego doktora w Polsce Ludowej

Selected contents from this journal
Title variants
EN
Higher doctoral degrees in the Polish People’s Republic
Languages of publication
PL
Abstracts
EN
A higher academic degree that could be earned in the Polish People’s Republic was that of a doctor of a given branch of science (until 1951) or a doctor of science (1951–1958). These degrees were conferred pursuant to different legislative acts of varying importance including an act of parliament, a decree, an order, a regulation or a statute, all of them governing the regime and the functioning of schools of higher education and other establishments of tertiary education. While the legal provisions applicable to the conferral of academic degrees were relatively stable in the intitial postwar years (and were subject to the same law binding in 1924–1952 with only minor amendments), the law adopted in 1951 introduced more revolutionary changes. Based on the Soviet model, they virtually broke with the Polish tradition of higher academic degrees. During the analysed period, alongside the reforms in the conferral of degrees, also the requirements and conditions for candidates for a higher academic degree were changing. Likewise, organs participating in the process, operating within the organisational structures of the establishments as well as those outside their structures, were a subject to change. Hence an attempt in this article to answer the following questions: (1) for whom was the right to register candidates for a doctor’s degree reserved, (2) what was the level of participation of the central organs in the process, and what was the level of involvement of the establishments of higher education and other scientific institutions (as of 1951), (3) who could apply for registration and what were the regulations governing the whole process, and whether (4) the communist regulations governing the process of the conferral of academic degrees actually added to their importance and the academic advancement or rather acted to the contrary. An important element in the analysis was identification of the legally formulated and applied requirements which doctoral dissertations had to meet, as well as examination of the grades or evaluations given by reviewers of doctoral dissertations in years 1945–1951 and 1952–1958.
PL
W Polsce Ludowej i w pierwszych latach Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej wyższym stopniem naukowym był stopień doktora określonych nauk (do 1951 r.) oraz stopień doktora nauk (1951–1958). Prawo ich nadawania określały akty prawne różnej rangi (ustawa, dekret, rozporządzenie, zarządzenie, statut), normujące ustrój i funkcjonowanie szkół akademickich (do 1947 r.), szkół wyższych o charakterze akademickim (po 1947 r.) oraz szkół wyższych (od 1951 r.). O ile prawne uregulowania dotyczące nadawania wyższego stopnia naukowego doktora z okresu Polski Ludowej miały charakter względnie stabilny (obowiązywały z niewielkimi zmianami w latach 1924–1952), to już zmiany wprowadzone ustawą z 1951 r. były zdecydowanie rewolucyjne. Oparcie ich na wzorcach radzieckich bezwzględnie przerwało polską tradycję w zakresie uzyskiwania wyższego stopnia naukowego. W okresie objętym analizą, odpowiednio do wprowadzanych reform, zmianom podlegały warunki stawiane kandydatom do wyższego stopnia naukowego, ale także organy uczestniczące w procesie doktoryzowania, zarówno te usytuowane poza strukturą szkolnictwa wyższego, jak i mieszczące się w jej ramach organizacyjnych. Nie bez powodu artykuł jest odpowiedzią na pytania: (1) dla kogo rezerwowano prawo przeprowadzania przewodów doktorskich, (2) jaki udział w tym procesie pozostawiono organom centralnym, a jaki organom szkół wyższych i organom instytutów naukowych (od 1951 r.), (3) kto mógł ubiegać się o wszczęcie przewodu prowadzącego do nabycia wyższego stopnia naukowego doktora oraz jak ukształtowano warunki jego przebiegu, a także (4) czy umacnianie komunistycznych założeń w Polsce powojennej w istocie oddawało powagę i znaczenie awansu naukowego ówczesnej kadry naukowej czy wręcz przeciwnie. Istotne dla analizowanego zagadnienia są także wymagania stawiane pracom doktorskim, prawnie zdefiniowane i stosowane, oraz ocenom wystawianym im przez ówczesnych recenzentów w latach 1945–1951, 1952–1958.
Year
Issue
Pages
33-57
Physical description
Contributors
References
  • Antonowicz L., Status prawnomiędzynarodowy Rzeczypospolitej Ludowej, „Annales Universitatis Mariae Curie-Skłodowska” 2000, sectio G (prawo), t. XLVII.
  • Borkowski J., Organizacja zarządzania szkołą wyższą, Wrocław 1978.
  • Witkowski W., Historia administracji w Polsce 1764–1989, Warszawa 2007.
  • Wojtczak K., O stopniach naukowych i veniam legendi w II Rzeczypospolitej (Część I), „Studia Prawa Publicznego” 2014, nr 3(7).
  • Wojtczak K., O stopniach naukowych w Polsce Ludowej. Część 1. Niższe stopnie naukowe, „Studia Prawa Publicznego” 2016, nr 1(13).
  • Wojtczak K., O stopniach naukowych w Polsce Ludowej. Część 2. Organizacja aspirantury naukowej i studiów doktoranckich, „Studia Prawa Publicznego” 2016, nr 2(14).
  • Wojtczak K., O ustroju szkół wyższych na przestrzeni lat 1920–1990, „Studia Prawa Publicznego” 2013, nr 3.
  • Wojtczak K., Prawne determinanty procesu kształcenia w szkołach wyższych w latach 1920–1990 (Część I), „Studia Prawa Publicznego” 2013, nr 4.
  • Wojtczak K., Prawne determinanty procesu kształcenia w szkołach wyższych w latach 1920–1990 (Część II), „Studia Prawa Publicznego” 2014, nr 1(5).
Notes
PL
I. Artykuły
EN
I. Papers
Document Type
Publication order reference
Identifiers
YADDA identifier
bwmeta1.element.desklight-4be3fce5-0684-4fc8-971f-987ed3ba3b6a
JavaScript is turned off in your web browser. Turn it on to take full advantage of this site, then refresh the page.