PL EN


1997-1998 | 9-10 | 25–49
Article title

Indywidualizm w ujmowaniu języka i kultury jako konsekwencja kognitywizmu

Content
Title variants
EN
I HE INDIVIDUALISTIC APPROACH TO LANGUAGE AND CULTURE AS A CONSEQUENCE OE COGNITIVISM
Languages of publication
PL
Abstracts
PL
Artykuł dotyczy konsekwencji badawczych, jakie dla nauk związanych z językoznawstwem wynikają z podejścia kognitywistycznego. Tłem do ukazania tych konsekwencji jest tradycyjna opozycja indywidualizmu i holizmu. Świadomość istnienia opozycji holizm/indywidualizm przy wyjaśnianiu zjawisk językowych istnieje od czasów de Saussure’a. Jego argumenty na rzecz holizmu nie są jednak przekonujące. Teorie Chomsky’ego pojmują język indywidualistycznie. Teorie socjolingwistyczne, mimo akcentowania kontekstu społecznego, zawierają nieusuwalny czynnik odwołujący się do jednostkowej kompetencji mówienia. Analiza zjawisk kulturowych również nie dostarcza argumentów przeciwko indywidualizmowi, ponieważ kognitywista zakłada, że kultura nie istnieje poza jednostkowymi systemami konceptualnymi. Wzorce kulturowe są tylko efektem ujmowania doświadczenia w odpowiednie schematy konceptualne. Odróżnia się wyjaśnienie indywidualistyczne, odwołujące się do motywów, chęci, obaw jednostek, od wyjaśnienia instytucjonalnego, odwołującego się do żywionych przez jednostkę przekonań o mitach, ideach. Badacz rzeczywistości kulturowej akceptujący kognitywizm musi liczyć się z faktem zmiany przedmiotu badania, z przejściem od badania instytucji społecznej (przedmiotów ponadjednostkowych) do badania jednostkowych systemów konceptualnych, subiektywnych treści umysłu.
EN
The paper, organized around the background of the traditional opposition between individualism and holism, discusses the consequences of cognitivism for the study of language. The validity of the opposition in linguistics has been recognized since the times of the Saussure, whose arguments in favour of holism were, however, unconvincing. Chomsky's theories of language, on the other hand, are individualistic in nature. Sociolinguistic theories, in turn, in spite of stressing the social context, include an irremovable factor of an individual speech competence. An analysis of cultural phenomena does not provide arguments against individualism, either, as the cognitivist assumes that there is no culture beyond individual conceptual systems. Cultural paradigms are merely results of experience being captured into relevant conceptual schemata. A distinction is drawn between individualistic and institutional explication. The former relates to motives, desires or anxieties of individuals, the latter to an individual's convictions about myths, ideas etc. The overall line of argument presented in the paper is that someone studying culture in a cognitivist fashion must be ready to accept a change in the subject matter of his or her research. The focus shifts from social institutions (supraindividual entities) to individual conceptual systems and subjective matters of the mind.
Contributors
References
  • Burge T., 1979, Individualism and the Mental, [w:] Studies in Epistemology, „Midwest Studies in Philosophy”, vol. 4.
  • Burge T., 1986, Intellectual Norms and Foundations of Mind, „The Journal of Filosophy”, vol. 83, nr 12.
  • Burge T., 1989, Wherein Is Language Social?, [w:] A. George (ed.), Reflections on Chomsky, Basil Blackwell, Oxford UK/Cambridge USA.
  • Chomsky N., 1965, Aspects of the Theory of Sytax, Cambridge.
  • Chomsky N., 1972, Language and Mind, New York.
  • Chomsky N., 1976, Reflections on Language.
  • Chomsky N., 1980, Rules and Representations, Oxford.
  • Chomsky N., 1996, Koncepcje języka, [w:] Noama Chomsky’ego próba rewolucji naukowej, t. 2, Generatywny program badań nad ludzkim umysłem, Wydawnictwo IFiS PAN, Warszawa.
  • Cicourel A. V., 1984, Ethnomethology, [w:] Cognitive Sociology: Language and Meaning in Social Interaction, The Free Press, New York, s. 99-140 (pol. Tłum. A. V. Cicourel, Etnometologia, [w:] Kryzys i schizma. Antyscjentystyczne tendencje w socjologii współczesnej, t. 1, PIW, Warszawa.
  • D’ Agostino F., 1979, Individualism and Collectivism: The Case of Language, „Philosophy of the Social Science”, vol. 9.
  • D’Agostino F., 1985, Ontology and Explanation in Historical Linguistic, „Philosophy of Social Science”, vol. 15.
  • D’Agostino F., 1986, Chomsky’s System of Ideas, Clarendon Press, Oxfors.
  • De Saussure F., 1991, Kurs językoznawstwa ogólnego, PWN, Warszawa.
  • Garfinkel H., 1967, Studies in Ethnomethology, Pretice-Hell, Englewood Cliffs NJ.
  • Goffman E., 1956, The Nature of Deference and Demeanor, „American Anthropoligist”, vol. 58.
  • Hanson F. A, 1975, Meaning in Culture, Routledge and Kegan, London and Boston.
  • Hanson F. A., 1975, Meaning in Culture, Routledge and Kegan Paul, London and Boston.
  • Hutchins F., 1993, Learning to Navigate, [w:] S. Chaiklin and J. Lave (eds.), Understanding Practice: Perspectives on Activity in Context, Cambridge University Press, New York.
  • Hymes D., 1972, Models of the Interaction of Language and Social Life, [w:] J. Gumperz and D. Hymes (eds.), Direction in Sociolinguistics. The Ethnography of Communication, Holt, Reinehart and Winston, New York.
  • Hymes D., 1980, Socjolingwistyka i etnografia mówienia, [w:] M. Głowiński (red.), Język i społeczeństwo, Czytelnik, Warszawa.
  • Lave J., 1988, Cognition in Practice: Mind, Mathematic, and Culture in Everyday Life, Cambridge University Press, New York.
  • Nagel E., 1970, Struktura nauki. Zagadnienia logiki wyjaśnień naukowych, PWN, Warszawa.
  • Sacks H., Schlegoff E. A. and Jefferson G., 1974, A Simplest Systematics for the Organisation of Turn-Taking for Conversation, „Language”, vol. 50.
  • Szmatka J., 1976, O holizmie i indywidualizmie w naukach społecznych, „Studia Filozoficzne”, nr 7.
  • Szmatka J., 1980, Jednostka i społeczeństwo. O zależnościach zjawisk indywidualnych od społecznych, PWN, Warszawa.
  • Talmy I., 1988, The Relation of Grammar to Cognition, [w:] B. Rudzka-Ostyn (ed.), Topics in Cognitive Linguistics, John Benjamins, Amsterdam.
  • Talmy I., 1995, The Cognitive Culture System, „Monist”, vol. 78, nr 1.
  • Tyler S. A., 1993, , [w:] Amerykańska antropologia kognitywna. Poznanie, język, klasyfikacja i kultura, wybór i redakcja naukowa Michał Buchowski, Instytut Kultury, Warszawa.
  • Watkins J., 1973, Historical Explanations in the Social Science, [w:] J. O’Neill (red.), Modes of Individualism and Collectivism, Heinemann, London.
  • Zgółka T., 1980, Język, kompetencja, gramatyka. Stadium z metodologii lingwistyki, PWN, Poznań-Warszawa.
Document Type
Publication order reference
Identifiers
YADDA identifier
bwmeta1.element.desklight-4d0d9527-c30a-4891-adc7-626065efcbce
JavaScript is turned off in your web browser. Turn it on to take full advantage of this site, then refresh the page.