PL EN


2013 | 5(60) | 121-135
Article title

Duchowość bizantyjska na tle misji cyrylo-metodiańskiej na Wielkich Morawach. Aspekt antropologiczny

Authors
Title variants
EN
Byzantine Spirituality against Background of the Cyril-Methodius Mission on Great Moravia. An Anthropological Aspect
Languages of publication
PL
Abstracts
EN
Despite focusing many scholar texts on the Great-Moravian mission in 863 the question of its spiritual background still remain rather without the sphere of scientist concern. The aim of this paper is to show if, and in what, was the spirituality of Cyril and Methodius innovative in compare with its Byzantine pattern—in concrete on example of anthropology, the individual, like as the political one. First it will sketched an outline of the spiritual context in witch this mission was accomplished. The second step is an analysis of some texts, being unquestionably native to this mission. By the end I will try to specify to which measure was this mission innovative on the field of spirituality.
PL
Chociaż misji Braci Sołuńskich na Wielkie Morawy w 863 r. zostało poświęconych wiele tekstów naukowych, to jednak kwestie dotyczące jej duchowości pozostają raczej poza obszarem zainteresowań badaczy. Celem niniejszego artykułu jest pokazanie, czy i w czym duchowość cyrylo-metodiańska jest innowacyjna wobec swego wzorca bizantyjskiego – konkretnie na przykładzie antropologii tak jednostkowej, tak też w jej wymiarze politycznym. Naszkicowany został zarys kontekstu duchowościowego, w ramach którego realizowana była misja wielkomorawska. Później zanalizowano konkretne teksty, których rodowód w związku z misją wielkomorawską jest bezsporny. Na koniec zaś starano się uściślić miarę innowacyjności tejże misji w stosunku do jej wzorca realizowanego w Bizancjum.
Contributors
  • Katedra Teologii Liturgii na Cyrylo-Metodiańskim Wydziale Teologicznym Uniwersytetu Palackiego w Ołomuńcu, bugel@cmtfnw.upol.cz
References
  • Aleš P.: Byzantské misijní pojetí a otázka bohoslužby cyrilometodějské. „Pravoslavný teologický sborník” 3:1971 s. 97-115.
  • Avenarius A.: Byzantská kultúra v slovanskom prostredí v VI.-XII. storočí. K problému recepcie a transformácie. Bratislava: Veda 1992.
  • Bugel W.: Kritéria určovania obradovej príslušnosti cyrilometodskej misie. W: Duchovné, intelektuálne a politické pozadie cyrilometodskej misie pred jej príchodom na Veľkú Moravu. Monografia príspevkov z medzinárodného vedeckého symposia Nitra, 2. júl 2007. Nitra: FF UKF 2007 s. 90-103.
  • Čegovnik S.: Wkład braci Cyryla i Metodego w dzieło chrześcijańskiej tożsamości współczesnej Europy. W: Cyryl i Metody apostołowie i nauczyciele Słowian. Studia i dokumenty. T. 1. Lublin: RW KUL 1991 s. 195–205.
  • Cyryl Turowski. Homilie Paschalne. Przekład z języka cerkiewnosłowiańskiego i komentarz Wacław Hryniewicz OMI. Opole: Wyd. Św. Krzyża 1992.
  • Dinekov P.: La personalità di Metodio maestro degli Slavi. Sofia 1985.
  • Dostálová R.: Byzantská vzdělanost. Praha: Vyšehrad 1990.
  • Dvorník F.: Byzantské misie u Slovanů, Praha: Vyšehrad 1970.
  • Eldarov G.: Święci Cyryl i Metody – ojcowie teologii słowiańskiej. W: Cyryl i Metody apostołowie i nauczyciele Słowian. Studia i dokumenty. T. 1. Lublin: RW KUL 1991 s. 45–54.
  • Engelhardt N. Mission und Politik in Byzanz. Ein Beitrag zur Strukturalanalyse byzantinischer Mission zur Zeit Justins und Justianians, München 1974.
  • Górka L.: Główne rysy teologii i duchowości dzieła ewangelizacyjnego św. Cyryla i Metodego. „Biuletyn Ekumeniczny” 1995 nr 2/94 s. 44–54.
  • Górka L.: Svatí Cyril a Metoděj. Ekumenická dimenze smíření. Velehrad: Refugium 2007.
  • Górka L.: Trwałe wartości tradycji cyrylo-metodiańskiej. W 1100-lecie śmierci św. Metodego. W: Cyryl i Metody apostołowie i nauczyciele Słowian. Studia i dokumenty. T. 1. Lublin: RW KUL 1991 s. 185–194.
  • Grivec F.: Slovanští apoštolé sv. Cyril a Metoděj. Olomouc 1927.
  • Hnilica J.: Svätí Cyril a Metod horliví hlásatelia božieho slova a verní pastieri cirkvi. Bratislava: Lúč 1990.
  • Hryniewicz W.: Chrystus zmartwychwstał. Motywy paschalne w pismach metropolity Iłariona. Warszawa: Verbinum 1995.
  • Hryniewicz W.: Staroruska teologia paschalna w świetle pism św. Cyryla Turowskiego. Warszawa: Verbinum 1993.
  • Hurbanič M.: Od teórie k praktickému misionárstvu: patriarcha Fótios. W: Duchovné, intelektuálne a politické pozadie cyrilometodskej misie pred jej príchodom na Veľkú Moravu. Monografia príspevkov z medzinárodného vedeckého symposia Nitra, 2. júl 2007. Nitra: FF UKF 2007 s. 74-82.
  • Иванов С.А.: Византийское миссионерство: Можно ли сделать из «варвара» христианина? Москва: «Языки славянской культуры» 2003.
  • Ivanov S.A.. Byzantské misie aneb je možné udělat z „barbara“ křesťana? Červený Kostelec: Pavel Mervart 2012.
  • Ivanová-Šalingová M., Maníková Z.: Slovník cudzích slov. Bratislava: SPN 1979.
  • Koprda P.: Poznámky k prekladom Konštantínovho Proglasu. W: Význam kultúrneho dedičstva sv. Cyrila a Metoda pre Európu. Nitra: FF UKF 2008 s. 116-124.
  • Krátky slovník slovenského jazyka. Bratislava: Veda 1987.
  • Kučera M.: Překlad Proglasu jako výraz úcty. „Theologická Revue” 76:2005 nr 1 s. 27-31.
  • Lacko M.: Sv. Cyril a Metod. Rím: SÚSCM 1969.
  • Mareš F.V.: Cyrilometodějská tradice a slavistika. Praha: Torst 2000.
  • Meško M.: Právny systém v byzantskej ríši v 8. a v 9. storočí. W: Duchovné, intelektuálne a politické pozadie cyrilometodskej misie pred jej príchodom na Veľkú Moravu. Monografia príspevkov z medzinárodného vedeckého symposia Nitra, 2. júl 2007. Nitra: FF UKF 2007 s. 223-231.
  • Michalov J.: Duchovná a vzdelanostná príprava solúnskych bratov na misiu na Veľkej Morave a metódy práce na misii. W: Duchovné, intelektuálne a politické pozadie cyrilometodskej misie pred jej príchodom na Veľkú Moravu. Monografia príspevkov z medzinárodného vedeckého symposia Nitra, 2. júl 2007. Nitra: FF UKF 2007 s. 17-21.
  • Miškovič A.: Apoštoli Slovienov. Sborník štúdií s obrázkovou prílohou k 1100. výročiu príchodu sv. Cyrila a Metoda na Veľkú Moravu. Trnava: SSV 1963.
  • Naydenova D.: Cyrillo-Methodian juridical Heritage in medieval Bulgaria. W: Poznávanie kultúrneho dedičstva sv. Cyrila a Metoda. Nitra: FF UKF 2007 s. 76-93.
  • Николова С.: Проблемът за философските възгледи на Константин Кирил. W: Кирило-методиевски студии. T. 5. София: Българска Академия на науките 1988 s. 32-46.
  • Petrović A. M.: Ancient meaning of the word: the importace of the translation of the word Logos – the importace for Slavic culture. W: Význam kultúrneho dedičstva sv. Cyrila a Metoda pre Európu. Nitra: FF UKF 2008 s. 263-276.
  • Porada R.: Dowartościować kompromis. Próba reinterpretacji pojęcia w kontekście ochrony praw mniejszości narodowych i relacji międzykościelnych. W: Poszerzona Unia Europejska. Szanse i zagrożenia dla mniejzości narodowo-etnicznych. Opole: RW WT UO 2004 s. 25-32.
  • Špidlík T.: Duchovní jednota nové Evropy. Olomouc: Refugium 2007.
  • Špidlík T.: Řehoř Naziánský – mistr a inspirátor Konstantína Cyrila. W: T. Špidlík, P. Ambros. Svatí Cyril a Metoděj mezi námi. Vybrané otázky cyrilometodějské tradice. Bibliografie 1990-2011. Velehrad: Refugium 2011 s. 16-24.
  • Tkadlčík V.: Byzantinischer und römischer Ritus in der slavischen Liturgie. W: Wegzeichen. Festschrift H.M. Biedermann. Würzburg 1971 s. 313-332.
  • Tkadlčík V.: Byzantský a římský ritus ve slovanské bohoslužbě. „Duchovní pastýř” 27:1978 nr 1 s. 4-10.
  • Tkadlčík V.: Slovanská liturgie sv. Petra. „Duchovní pastýř” 26:1977 nr 1 s. 13-14 i nr 2 s. 22-26.
  • Turčány V.: Ten, který stále miloval moudrost. „Theologická Revue” 76:2005 nr 1 s. 18-26.
  • Turčány V.: Výklad a preklad – alebo – nad osobitnou obraznosťou Proglasu. W: Poznávanie kultúrneho dedičstva sv. Cyrila a Metoda. Nitra: FF UKF 2007 s. 108-114.
  • Vavřínek V.: ‛Nemáme takového učitele, který by nám pravou křesťanskou víru vyložil’. Evropské souvislosti historie cyrilometodějské misie. „Církevní dějiny” 2011 nr 8 s. 67-75.
  • Veselý J.M.: Griderano le pietre. Commento all’enciclica „Slavorum Apostoli” di Giovanni Paolo II. Roma: Istituto Schiller 1987.
  • Veselý J.M.: Co dává Velehrad Evropě. Olomouc: MCM 1994.
  • Vodopivec J.: La teologia e la spiritualità dei SS. Cirillo e Metodio. W: Cirillo e Metodio i Santi Apostoli degli Slavi. Conferenze tenute nel Pontificio Istituto Orientale nei giorni 9-11 Maggio 1963 per commemorare l’undecimo Centenario della Missione dei SS. Fratelli nella Grande Moravia. Roma: PIO 1964 s. 103–133.
  • Zlámal B.: Cyrilometodějské kapitoly 880-1880-1980. Olomouc 1980.
Document Type
Publication order reference
Identifiers
YADDA identifier
bwmeta1.element.desklight-579de1ec-9bd5-4078-b51a-0315088b2f87
JavaScript is turned off in your web browser. Turn it on to take full advantage of this site, then refresh the page.