PL EN


2016 | 45 | 105-133
Article title

Koncepcje dobrobytu i porównania interpersonalne

Content
Title variants
EN
Theories of well-being and interpersonal comparability
Languages of publication
PL
Abstracts
PL
Interpersonalne porównania użyteczności (IPU) wydają się intuicyjnie możliwe, praktycznie niezbędne przy prowadzeniu polityki gospodarczej i teoretycznie konieczne, jeśli chcemy uniknąć trudności wyrażanych przez twierdzenie Arrowa o niemożliwości. Problem IPU można przezwyciężyć, albo traktując indywidualne preferencje jako rodzaj „mostu” między subiektywnie rozumianą użytecznością lub dobrobytem różnych ludzi, albo też próbując uzasadnić jakiś zewnętrzny w stosunku do podmiotów (obiektywny) standard porównań. Celem artykułu jest próba argumentacji na rzecz interpretowania indywidualnego dobrobytu w kategoriach obiektywistycznych. Argumentacja ta opiera się na analizie mocnych i słabych stron dwóch konkurencyjnych teorii dobrobytu, czyli stanowiska utożsamiającego dobrobyt z realizacją preferencji oraz koncepcji tzw. obiektywnej listy dóbr. W artykule zaproponowano hybrydową koncepcję dobrobytu, zawierającą obiektywne standardy IPU. Całość uzupełniają uwagi na temat kategoryzowania koncepcji dobrobytu.
EN
The interpersonal utility comparisons (IUC) appear to be intuitively possible and practically requisite to carry out public policy and theoretically indispensible if we want to avoid difficulties regarding Arrow’s impossibility theorem. Although economists are usually skeptical of the possibility and meaningfulness of such comparisons, because of above mentioned practical and theoretical requirements they tried to build a “bridge” between subjective utility or well-being of different people. This “bridge” constitutes personal preferences the fulfillments of which determine the level of subjective well-being. There is another, less exposed, objective approach to overcoming the IUC problem. It is an effort to justify some external comparability criterion to the personal mental states. The aim of my paper is an attempt to argue for an objective account of well-being. There are following steps of the argumentation: (1) the analysis of the reasons why economists tend to choose preference-based theory of well-being, (2) the indication of the weaknesses of this approach to well-being, (3) the discussion of some doubts regarding objective list theory of well-being, (4) the suggestion of the hybrid version of well-being which contains the objective standards useful to carry out interpersonal comparison. All of these steps will be complemented by some remarks devoted to the issue of categorization of the well-being theories.
Year
Issue
45
Pages
105-133
Physical description
Dates
published
2016
Contributors
  • Uniwersytet Ekonomiczny w Krakowie
References
  • Adler, Matthew i Eric A. Posner. 1999. „Rethinking cost-benefit analysis”. Yale Law Journal 109: 165−247.
  • Angner, Eric. 2009. Natural Law and the Science of Happiness. Manuscript prepared for the „Natural Law and Economics consultation”, Princeton, NJ, May 7−8.
  • Aguiar, Fernando, Alice Becker i Louis M. Miller. 2013. „Whose impartiality? An experimental study of veiled stakeholders, impartial spectators and ideal observers”. Economics and Philosophy 29 (2): 155−174.
  • Arrow, Kenneth J. 1978. „Extended sympathy and the possibility of social choice”. Philosophia 7 (2): 223−237.
  • Bentham, Jeremy. 1958. Wprowadzenie do zasad moralności i prawodawstwa. Tłum. Bogdan Nawroczyński. Warszawa: PWN.
  • Binmore, Ken. 2009. „Interpersonal comparison of utility”. W: Oxford Handbook of the Philosophy of Economics, red. Harold Kincaid i Don Ross, 540−559. Oxford: Oxford University Press.
  • Camerer, Colin, George Loewenstein i Dranzen Prelec. 2005. „Neuroeconomics: how neuroscience can inform economics”. Journal of Economic Literature” 45 (1): 9−64.
  • Crisp, Roger. 2006. Reasons and the Good. New York: Oxford University Press. Crisp, Roger. 2015. „Well-Being”. W: The Stanford Encyclopedia of Philosophy. http://plato.stanford.edu/entries/well-being/ (dostęp: 01.06.2016).
  • Fletcher, Guy. 2013. „A fresh start for the objective-list theory of well-being”. Utilitas 25 (2): 206−220.
  • Friedman, Milton. 1953. The Methodology of Positive Economics. Essays in Positive Economics. Chicago: University of Chicago Press.
  • Griffin, James. 1988. Well-Being: Its Meaning, Measurement, and Moral Importance. Oxford: Clarendon Press.
  • Harsanyi, John C. 1977. „Morality and the theory of rational behavior”. Social Research 44 (4): 623−656.
  • Hausman, Daniel M. 2012. Preference, Value, Choice and Welfare. Cambridge: Cambridge University Press.
  • Hunt, E.K. i Mark Lautzenheiser. 2011. History of Economic Thought. A Critical Perspective. New York−London: M.E. Sharpe.
  • Kagan, Shelly. 2009. „Well-being as enjoying the good”. Philosophical Perspectives 23 (1): 253−272.
  • Kahneman, Daniel. 2012. Pułapki myślenia. O myśleniu szybkim i wolnym. Tłum. Piotr Szymczak. Poznań: Media Rodzina.
  • Kymlicka, Will. 2009. Współczesna filozofia polityczna. Tłum. Andrzej Pawelec. Warszawa: Fundacja Aletheia.
  • Kwarciński, Tomasz. 2014a. „Problem arbitralności interpersonalnych porównań użyteczności”. Studia Ekonomiczne 3: 415−435.
  • Kwarciński, Tomasz. 2014b. „Racjonalność, normatywne zaangażowanie i autonomia podmiotu”. Prakseologia 156: 297−324.
  • Nussbaum, Martha. 2000. Women and Human Development. The Capabilities Approach. Cambridge: Cambridge University Press.
  • Nussbaum, Martha. 2003. „Capabilities as fundamental entitlements: Sen and social justice”. Feminist Economics 9 (2−3): 33−59.
  • Parfit, Derek. 1984. Reasons and Persons. Oxford: Oxford University Press. Parfit, Derek. 2012. Racje i osoby. Tłum. Michał Warchala, Witold M. Hensel. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN.
  • Rawls, John. 2009. Teoria sprawiedliwości. Tłum. Adam Romaniuk, Maciej Panufnik, Jarosław Pasek. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN.
  • Reiss, Julian. 2013a. Philosophy of Economics: A Contemporary Introduction. New York: Routledge.
  • Reiss, Julian. 2013b. Struggling Over the Soul of Economics: Objectivity vs Expertise Struggling. CHESS Working Paper, No. 2013-01 Durham University.
  • Scanlon, Thomas. 1997. „Value, desire, and quality of life”. W: The Quality of Life, red. Martha Nussbaum i Amartya Sen, 185−200. Oxford: Clarendon Press.
  • Sen, Amartya. 1977. „Rational fools: a critique of the behavioral foundations of economic theory”. Philosophy and Public Affairs 6 (4): 317−344.
  • Sen, Amartya. 1980. „Plural utility”. Proceedings of the Aristotelian Society 81: 193−215.
  • Sen, Amartya. 2001. „Racjonalność i wybór społeczny”. W: Elementy teorii wyboru społecznego, wprowadzenie i wybór tekstów Grzegorz Lissowski, 47−84. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe SCHOLAR.
  • Sen, Amartya. 2002a. „Goals, commitment, and identity”. W: Amartya Sen, Rationality and freedom, 206−225. Cambridge: Belknap Press.
  • Sen, Amartya. 2002b. Rozwój i wolność. Tłum. Jerzy Łoziński. Poznań: Zysk. Sen, Amartya. 2002c. „Open and closed impartiality”. The Journal of Philosophy 99 (9): 445−469.
  • Sumner, L.W. 2003. Welfare, Happiness, and Ethics. Oxford: Clarendon Press. Thaler, Richard i Cass R. Sunstein. 2008. Nudge. Improving Decisions About Health, Wealth, and Happiness. New Haven−London: Yale University Press.
  • Vickrey, William. 1960. „Utility, strategies and social decision rules”. The Quarterly Journal of Economics 74 (4): 507−535.
  • Williams, Alan. 1996. Interpersonal Comparisons of Welfare. Discussion Paper 15, The University of York. http://www.york.ac.uk/media/che/documents/ papers/discussionpapers/CHE%20Discussion%20Paper%20151.pdf (dostęp: 01.06.2016).
Document Type
Publication order reference
Identifiers
YADDA identifier
bwmeta1.element.desklight-5c2e0516-9f11-4d9b-9e97-424550b5f5fa
JavaScript is turned off in your web browser. Turn it on to take full advantage of this site, then refresh the page.