PL EN


2016 | 23 | 115-126
Article title

Zakon krzyżacki i jego państwo w przeddzień hołdu pruskiego z 1525 r. Stan i przemiany

Authors
Content
Title variants
EN
The Order of the Teutonic Knights and their state on the eve of the Prussian Homage of 1525. State and transformation
Languages of publication
PL
Abstracts
PL
Konflikt krzyżacko-polski z lat 1454-1466 odcisnął pod każdym względem piętno na państwie zakonu krzyżackiego w Prusach. Zmiany dotyczyły metod oraz sposobu zarządzania gospodarką i finansami na terenie okrojonego po drugim pokoju toruńskim państwa krzyżackiego w Prusach. Począwszy od lat 80. XV w., a kończąc na pierwszym dziesięcioleciu kolejnego stulecia, kolejni wielcy mistrzowie próbowali tę sytuację zmienić lub przystosować do potrzeb państwa przekształcającego się w zdecentralizowany twór świecki. Działania wielkich mistrzów miały na celu zreformowanie korporacji poprzez przywrócenie wewnętrznego porządku opartego na Regule Zakonu i wcześniejszym (jak przed wojną trzynastoletnią) ładzie korporacji typu zakonnego. Natomiast działania prowadzone przez dwóch ostatnich wielkich mistrzów zakonu krzyżackiego w Prusach były już skierowane na reformy wzmacniające państwo jako twór bardziej terytorialny i feudalny niż korporacyjny. W latach 1480-1500 powstała nowa polityka zakonna zmierzająca do przekształcenia państwa krzyżackiego w Prusach i jego gospodarki z podmiotu korporacyjnego w państwo świeckie.
EN
The Polish-Teutonic conflict in the years 1454–1466 influenced in every way the State of the Teutonic Order in Prussia. Changes were related to methods of management of the economy and finance in the State of the Teutonic Order in Prussia that was considerably smaller after the second Peace of Thorn. Starting from the 80s 15th c. and ending with the first decade of the next century, Great Masters tried to change this situation or adapt to the needs of the state which was being transformed into the decentralized and secular one. The actions of the Great Masters led to remodeling the corporation by the restoration of internal order on the basis of the Rules of Teutonic Order and previous corporate governance of the religious type (as the one by The Thirteen Years’ War). However, the activities of the last two Grand Masters of the Teutonic Order in Prussia were focused on the reform and strengthening the state as an entity more territorial and feudal than corporate. In the years 1480–1500, a new policy was introduced which aimed at conversion of the State of the Teutonic Order and its economy from corporate entity in the secular state.
Year
Issue
23
Pages
115-126
Physical description
Dates
published
2016-11-30
Contributors
author
  • Uniwersytet Warmińsko-Mazurski, Olsztyn
References
  • Arnold U., Die Deutschordensregeln und statuten [w:] Die deutsche Literatur und des Mittelalters, Bd. 2, Berlin 1980
  • Arnold U., Die Statuten des Deutschen Ordens: Neue amerikanische Forschungsergebnisse [Mitteilungen des Instituts für österreichische Geschichtsforschung, Bd. 83], Wien 1975
  • Arnold U., Hochmeister Albrecht von Brandenburg-Ansbach und Landmeister Gotthard Kettler. Ordensritter und Territorialherren am Scheideweg in Preußen und Livland [w:] The Military Orders and The Reformation. Choices, State Building, and the Weight of Tradition, ed. by J. A. Mol, K. Militzer, H. J. Nicholson, Bijdragen tot de Geschiedenis van de Ridderlijke Duitsche Orde, Balije van Utrecht 3, Verloren 2006
  • Beschlüse des durch Hochmeister Martin Truchseß einberufenen Kapitels [w:] Visitationen im Deutschen Orden im Mittelalter, Teil II: 1450–1519, hg. v. M. Biskup, I. Janosz-Biskupowa, Red. v. U. Arnold, Quellen und Studien zur Geschichte des Deutschen Ordens, Bd. 50/II; Bd. 10/II, hg. v. U. Arnold unter der Patronanz des Deutschen Ordens, Marburg 2004
  • Białuński G., O bartnictwie w Prusach Krzyżackich i Książęcych na obszarze Wielkiej Puszczy w XIV–XVI wieku [w:] Las w kulturze polskiej, t. 5, Poznań 2007
  • Biskup M., Der Deutsche Orden im Reich, in Preußen und Livland im Banne habsburgischer Politik in der zweiten Hälfte des 15. und Beginn des 16. Jahrhunderts [w:] Ordines Militares. Colloquia Torunensia Historica, t. 5, Toruń 1990
  • Biskup M., Die Herrschaftlichen Umzüge im Ordensland Preußen in den Jahren 1516 und 1518, „Jahrbuch für die Geschichte Mittel- und Ostdeutschlands”, R. 96, 2000
  • Biskup M., Plany reformy zakonu krzyżackiego w Prusach z 1492 roku [w:] Prusy – Polska – Europa. Studia z dziejów średniowiecza i czasów wczesnonowożytnych. Prace ofiarowane Profesorowi Zenonowi Hubertowi Nowakowi w sześćdziesiątą piątą rocznicę urodzin i czterdziestolecie pracy naukowej, red. A. Radzimiński, J. Tandecki, Toruń 1999
  • Biskup M., Labuda G, Dzieje zakonu krzyżackiego w Prusach. Gospodarka – Społeczeństwo – Państwo –Ideologia, Gdańsk 1986
  • Brzeczkowski T., Dzieje Puszczy Piskiej [w:] J. Śliwiński, Z dziejów Rucianego-Nidy i okolic, Olsztyn 1991
  • Das große Ämterbuch des Deutschen Orders. Mit Unterstützung des Vereins für die Herstellung und Ausschmückung der Marienburg, hg. v. W. Ziesemer, Danzig 1921
  • Der Chronik Kaspar Platners [w:] Scriptores rerum Prussicarum. Die Geschichtsquellen der Preussischen Vorzeit, hg. v. M. Tröppen, T. Hirsch, E. Strehlke, Bd. 6, Leipzig 1861
  • Die Regeln des Deutschen Ordens in Geschichte und Gegenwert, hrsg. v. Ewald Vollger, Lana 1985
  • Die Statuten des Deutschen Ordens nach den ältesten Handschriften, hg. v. M. Perlbach, Halle 1890
  • Die Statuten des Deutschen Ordens, hg. v. E. Hennig, Königsberg 1806
  • Dralle L., Der Staat des Deutschen Ordens in Preußen nach dem 2. Thorner Frieden. Untersuchungen zur ökonomischen und ständepolitischen Geschichte Altpreußens zwischen 1466 und 1497 (Frankfurter Historische Abhandlungen, Bd. 9), Wiesbaden 1975
  • Forstreuter K., Die Hofordnungen der letzten Hochmeister in Preußen [w:] Beiträge zur Preussischen Geschichte im 15. und 16. Jahrhundert [Studien zur Geschichte Preussens], hg. v. W. Hubatsch, Bd. 7, Heidelberg 1960
  • Forstreuter K., Die Hofordnungen der letzten Hochmeister in Preußen, Prussia. „Zeitschrift für Heimatkunde und Heimatschutz“, hg. v. Gaerte, Königsberg 1931
  • Gancewski J., Dążenia do uporządkowania stosunków w Zakonie w Prusach Krzyżackich w świetle protokołów powizytacyjnych z II połowy XV i początku XVI wieku, „Echa Przeszłości”, t. 6, Olsztyn 2005, s. 31–40
  • Geheimes Staatsarchiv Preußischer Kulturbesitz, Berlin-Dahlem, XX. Hauptabteilung, Ordensbriefarchiv, nr 16872; Ordensfoliant 23, 24a
  • Horst U., Die Statuten des Deutschen Ordens und die Konstitutionen der Dominikaner, „Zeitschrift für die Geschichte und Altertumskunde Ermlands“, Bd. 30, Marburg 1962, s. 357–369
  • Nowak Z. H., Międzynarodowe procesy polubowne jako narzędzia polityki Zygmunta Luksemburskiego w północnej i środkowowschodniej Europie (1412–1424), Toruń 1981
  • Thielen P. G., Die Verwaltung des Ordensstaates Preussen vornehmlich im 15. Jahrhundert, Köln-Graz 1965
Document Type
Publication order reference
Identifiers
YADDA identifier
bwmeta1.element.desklight-5e51bb22-b036-4c15-8bb7-30b253fccb5c
JavaScript is turned off in your web browser. Turn it on to take full advantage of this site, then refresh the page.