PL EN


Journal
2005 | 4 | 29-48
Article title

Antropocentryczna wykładnia realizmu wewnętrznego

Authors
Content
Title variants
EN
The Anthropocentric Interpretation of Internal Realism
Languages of publication
PL
Abstracts
PL
Zaproponowany przez Hilarego Putnama realizm wewnętrzny wywołał w środowisku filozoficznym szeroką dyskusję. Zastanawiano się między innymi, gdzie właściwie uplasować to stanowisko; czy jest to jeszcze realizm czy zwykły idealizm? Ale próbowano też ocenić je całkiem przychylnie, jako pośrednie w stosunku do klasycznej opozycji realizm-idealizm. W artykule podzielamy tę opinię, lecz z pewnymi zastrzeżeniami. Twierdzimy bowiem, że bez „ontologicznego” ugruntowania twierdzenia o względności pojęciowej łatwiej będzie uznać pogląd Putnama za formę jakiegoś językowego idealizmu, niż za drogę pośrednią. Dokonana przez nas reinterpretacja zdaje się znajdować poparcie w głoszonym obecnie przez Putnama realizmie naturalnym. Rzecz rozbija się o kwestię tworzenia świata (worldmaking); czy język samodzielnie wyznacza (determine) sposób, w jaki poznawana rzeczywistość się artykułuje, czy może w grę wchodzi także czynnik materialny niezależny od języka, taki na przykład, jak ciało człowieka? Z drugiej strony, jeśli przyjąć, że realizm wewnętrzny oznaczać ma również pogląd, iż nie możemy wyjść poza granicę samego języka, to dodatkowe założenie o istnieniu niezależnego materialnego czynnika obecnego w procesie konstytucji świata prowadzi do paradoksu.
EN
The internal realism proposed by Hilary Putnam caused much discussion in the philosophical community. Some considered how to classify this view; is it still realism or just ordinary idealism? Others, however, tried to judge it quite benevolently, as something intermediate in the classical realism-idealism opposition. In the article we share the latter opinion, though with some reservations. We maintain that unless an “ontological” foundation is provided for the thesis of conceptual relativity, Putnam’s view has to be treated as a form of linguistic idealism rather than an intermediate road. The reinterpretation that we have carried out seems to be supported by the natural realism that Putnam presently holds. The crucial issue is that of worldmaking; does language independently determine the way in which cognized reality is articulated, or is another material factor involved, one that is independent of language, such as the human body, for example? On the other hand, if internal realism is to mean that we can step outside the limits of language itself, then the additional assumption of the existence of an independent material factor in the constitution of the world leads to a paradox.
Keywords
Journal
Year
Issue
4
Pages
29-48
Physical description
Contributors
  • Uniwersytet Jagielloński
References
  • Carr [1999] – D. Carr, The Paradox of Subjectivity: The Self in the Transcendental Tradition, Oxford University Press, New York-Oxford 1999.
  • Catalano [2000] – J. S. Catalano, Thinking Matter: Consciousness from Aristotle to Putnam and Sartre, Routledge, New York-London 2000.
  • Cox [2001] – D. Cox, Realizm i wytwarzanie świata, tłum. P. Czarnecki, w: Pragmatyzm i filozofia Hilarego Putnama, red. U. Żegleń, Wydawnictwo Uniwersytetu Mikołaja Kopernika, Toruń 2001.
  • Husserl [2000] – E. Husserl, Badania logiczne II/II, tłum. J. Sidorek, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2000.
  • Judycki [2001] – S. Judycki, Idealizm i antyrealizm, w: Pragmatyzm i filozofia Hilarego Putnama, red. U. Żegleń, Wydawnictwo Uniwersytetu Mikołaja Kopernika, Toruń 2001.
  • Nagel [1997] – T. Nagel, Pytania ostateczne, tłum. A. Romaniuk, Fundacja Aletheia, Warszawa 1997.
  • Putnam [1981] – H. Putnam, Reason, Truth and History, Cambridge University Press, New York 1981.
  • Putnam [1992] – H. Putnam, Renewing Philosophy, Harvard University Press, Cambridge- London 1992.
  • Putnam [1998] – H. Putnam, Wiele twarzy realizmu i inne eseje, tłum. A. Grobler, Wydawnictwo Naukowe PWN 1998.
  • Putnam [1999] – H. Putnam, The Threefold Cord: Mind, Body, and World, Columbia University Press, New York 1999.
  • Sellars [1991] – W. S. Sellars, Empiryzm a filozofia umysłu, tłum J. Gryz, w: Empiryzm współczesny, red. B. Stanosz, WUW, Warszawa 1991 ss. 173-255.
  • Sokolowski [1978] – R. Sokolowski, Presence and Absence, Indiana University Press, Bloomington 1978.
Document Type
Publication order reference
Identifiers
YADDA identifier
bwmeta1.element.desklight-6016f72b-9d10-4ddf-9e08-4b1d50593b66
JavaScript is turned off in your web browser. Turn it on to take full advantage of this site, then refresh the page.