PL EN


2014 | 2(28) | 84-105
Article title

Logika stosowności

Content
Title variants
EN
The logic of appropriateness
Languages of publication
PL
Abstracts
PL
Logika stosowności to perspektywa badawcza, zgodnie z którą człowiek podejmuje działania w oparciu o zorganizowane w instytucje reguły dyktujące stosowne lub wzorcowe zachowania. Reguły stosuje się w praktyce, ponieważ są one postrzegane jako naturalne, uprawnione, oczekiwane i usprawiedliwione. Aktorzy starają się wypełniać obowiązki przynależne konkretnym rolom, tożsamościom, wspólnotom politycznym lub grupom, a także urzeczywistniać etos, praktyki i oczekiwania tych instytucji. Ludzie osadzeni w zbiorowości społecznej postępują tak, jak dyktuje im to poczucie stosowności w określonych sytuacjach. Niniejszy artykuł składa się z pięciu części. W pierwszej z nich szkicujemy podstawowe idee działania opartego na regułach, by w drugiej przejść do opisu niektórych cech współczesnych kontekstów demokratycznych. Następnie analizujemy wzajemne relacje między regułami i działaniami, zwracając uwagę na elementy poślizgu (slippage elements) podczas stosowania reguł w praktyce. W części czwartej przyglądamy się bliżej dynamice reguł i standardom stosowności. Na koniec omawiamy możliwość pogodzenia różnych logik działania w ramach przyszłego programu badawczego proponowanego studentom zainteresowanym demokratycznym procesem uprawiania polityki.
EN
The logic of appropriateness is a perspective that sees human action as driven by rules of appropriate or exemplary behavior, organized into institutions. Rules are followed because they are seen as natural, rightful, expected, and legitimate. Actors seek to fulfill the obligations encapsulated in a role, an identity, a membership in a political community or group, and the ethos, practices and expectations of its institutions. Embedded in a social collectivity, they do what they see as appropriate for themselves in a specific type of situation. The paper is divided into five parts. First, we sketch the basic ideas of rule-based action. Second, we describe some characteristics of contemporary democratic settings. Third, we attend to the relations between rules and action, the elements of slippage in executing rules. Fourth, we examine the dynamics of rules and standards of appropriateness. And, fifth, we discuss a possible reconciliation of different logics of action, as part of a future research agenda for students of democratic politics and policy making.
Contributors
  • Stanford University
  • Centre for European Studies, University of Oslo
References
  • Apter D.A. (1991). „Institutionalism reconsidered”, International Social Science Journal, August, s. 463-481.
  • Arblaster A. (1987). Democracy. Milton Keynes: Open University Press.
  • Aristotle (1980). Politics. Harmondsworth: Penguin.
  • Berger P.L., Luckmann T. (1967). The Social Construction of Reality. New York: Doubleday, Anchor Books [wyd. pol.: Społeczne tworzenie rzeczywistości (przekł. J. Niżnik), Państwowy Instytut Wydawniczy, Warszawa 1983].
  • Berman H.J. (1983). Law and Revolution. The Formation of the Western Legal Tradition. Cambridge, MA: Harvard University Press [wyd. pol.: Prawo i rewolucja: kształtowanie się zachodniej tradycji prawnej (przekł. S. Amserdamski), Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 1995].
  • Berscheid E. (1994). „Interpersonal relationships”, Annual Review of Psychology, t. 45, s. 79-129.
  • Biddle B.J. (1986). „Recent developments in role theory”, Annual Review of Sociology, t. 12, s. 67-92.
  • Brennan G., Buchanan J.M. (1985). The Reason of Rules. Constitutional Political Economy. Cambridge: Cambridge University Press.
  • Brunsson N. (1989). The Organization of Hypocrisy. Chichester: Wiley.
  • Checkel J.T. (2001). „Why comply? Social learning and European identity change”, International Organization, t. 55, s. 553-588.
  • Clayton C.W., Gillman H. (1999). Supreme Court Decision-Making. New Institutionalist Approaches. Chicago: The University of Chicago Press.
  • Crick B. (1983). In Defense of Politics. Harmonsworth: Penguin [wyd. pol.: W obronie polityki (przekł. A. Waśkiewicz), Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2004].
  • Cyert R.M., March J.G. (1963). A Behavioral Theory of the Firm. Englewood Cliffs, NJ: Prentice-Hall.
  • Cyert R.M., March J.G. (1992). A Behavioral Theory of the Firm (wyd. 2). Oxford: Basil Blackwell.
  • Czarniawska B., Joerges B. (1995). „Winds of organizational change: How ideas translate into objects and action”, Research in the Sociology of Organizations, t. 13, s. 171-209.
  • DeLeon L. (2003). „On acting responsibly in a disorderly world: Individual ethics and administrative responsibility”, w: B.G. Peters, J. Pierre (red.), Handbook of Public Administration. London: Sage.
  • Dworkin R. (1986). Law’s Empire. Cambridge, MA: Belknap, Harvard University Press [wyd. pol.: Imperium prawa (przekł. J. Winczorek), Wolters Kluwer Polska, Warszawa 2006].
  • Eder K. (1999). „Societies learn and yet the world is hard to change”, European Journal of Social Theory, t. 2, s. 195-215.
  • Egeberg M. (1995). „Bureaucrats as public policymakers and their self-interest”, Journal of Theoretical Politics, t. 7, s. 157-167.
  • Egeberg M. (2003). „How bureaucratic structure matters: An organizational perspective”, w: B.G. Peters, J. Pierre (red.), Handbook of Public Administration. London: Sage.
  • Eisenstadt S. (1965). Essays on Comparative Institutions. New York: Wiley.
  • Elias N. (1982 [1939]). The Civilizing Process: State Formation and Civilization. Oxford: Basil Blackwell [wyd. pol.: O procesie cywilizacji: analizy socjo- i psychogenetyczne (przekł. T. Zabłudowski, K. Markiewicz), Wydawnictwo W.A.B., Warszawa 2011].
  • Elster J. (1989). „Demokratiets verdigrunnlag ogverdikonflikter”, w: J. Elster, Vitenskap og politikk. Oslo: Universitetsforlaget.
  • Fehr E., Gächter S. (1998). „Reciprocity and economics: The economic implications of Homo Reciprocans”, European Economic Review, t. 42, s. 845-859.
  • Finnemore M., Sikkink K. (1998). „International norm dynamics and political change”, International Organization, t. 52, nr 4, s. 887-917. [przedruk w: P.J. Katzenstein, R.O. Keohane, S.D. Krasner (red.) (1999). Exploration and Contestation in the Study of World Politics. Cambridge, Ma: The MIT Press.
  • Fuller L.L. (1971). The Morality of Law. New Haven, CT: Yale University Press [wyd. pol.: Moralność prawa (przekł. S. Amsterdamski), Państwowy Instytut Wydawniczy, Warszawa 1978].
  • Goldstein J.L., Kahler M., Keohane R.O., Slaughter A.M. (red.) (2000). Legalization and World Politics. International Organization. (przedruk 2001: Cambridge MA: The MIT Press).
  • Goodin R.E. (red.) (1996). The Theory of Institutional Design. Cambridge: Cambridge University Press.
  • Habermas J. (1989). The Structural Transformation of the Public Sphere. Cambridge MA: The MIT Press [wyd. pol.: Strukturalne przeobrażenia sfery publicznej (przekł. W. Lipnik, M. Łukasiewicz), Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2007].
  • Habermas J. (1996). Between Facts and Norms. Cambridge MA: The MIT Press [wyd. pol.: Faktyczność i obowiązywanie: teoria dyskursu wobec zagadnień prawa i demokratycznego państwa prawnego (przekł. A. Romaniuk, R. Marszałek), Wydawnictwo Naukowe Scholar, Warszawa 2005].
  • Habermas J. (1998). The Inclusion of the Other. Studies in Political Theory. Cambridge MA: The MIT Press [wyd. pol.: Uwzględniając Innego: studia do teorii politycznej (przekł. A. Romaniuk), Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2009].
  • Heclo H. (2002). „John Gaus lecture: The spirit of public administration”, PS: Political Science & Politics, nr 4, www.apsanet.org/PS/dec0/heclo.cfm.
  • Hechter M., Opp K.D., Wippler R. (1990). Social Institutions: Their Emergence, Maintenance and Effects. New York: de Gruyter.
  • Herrmann R.K., Risse T., Brewer M.B. (red.) (2004). Transnational Identities: Becoming European in the EU. Lanham MD: Rowman and Littlefield.
  • Huntington S.P. (1965). „Political development and political decay”, World Politics, nr 17, s. 386-430.
  • Joerges C. (1996). „Taking the law seriously: On political science and the role of law in integration”, European Law Journal, nr 2, s. 105-135.
  • Jupille J., Caporaso J.A., Checkel J.T. (2003). „Integrating institutions. Rationalism, constructivism, and the study of the European Union”, Comparative Political Studies, t. 36, s. 7-41.
  • Kaufman H. (1960). The Forest Ranger. Baltimore: Johns Hopkins University Press.
  • Lefort C. (1988). Democracy and Political Theory. Minneapolis, MN: University of Minnesota Press.
  • Levitt B., March J.G. (1988). „Organizational Learning”, Annual Review of Sociology, t. 14, s. 319-340.
  • Loewenstein K. (1951). „Reflections on the value of constitutions in our revolutionary age”, w: A.Z. Zurcher (red.), Constitutions and Constitutional Trends Since World War II. New York: New York University Press.
  • MacIntyre A. (1988). Whose Justice? Which Rationality? Notre Dame, IND: University of Notre Dame Press [wyd. pol.: Czyja sprawiedliwość? Jaka racjonalność? (przekł. A. Chmielewski i in.), Wydawnictwa Akademickie i Profesjonalne, Warszawa 2007].
  • March J.G. (1981). „Footnotes to organizational change”, Administrative Science Quarterly, t. 16, s. 563-577.
  • March J.G. (1994). A Primer on Decision Making. How Decisions Happen. New York: Free Press.
  • March J.G. (1999). The Pursuit of Organizational Intelligence. Oxford: Blackwell.
  • March J.G., Olsen J.P. (1975). „The uncertainty of the past: Organizational learning under ambiguity”, European Journal of Political Research, t. 3, s. 147-171.
  • March J.G., Olsen J.P. (1989). Rediscovering Institutions. New York: Free Press [wyd. pol.: Instytucje: organizacyjne podstawy polityki (przekł. D. Sielski), Wydawnictwo Naukowe Scholar, Warszawa 2005].
  • March J.G., Olsen J.P. (1995). Democratic Governance. New York: Free Press. March J.G., Olsen J.P. (1998). „The institutional dynamics of international political orders”, International Organization, t. 52, s. 943-969 [przedruk w: P.J. Katzenstein, R.O. Keohane, S.D. Krasner (red.) (1999). Exploration and Contestation in the Study of World Politics. Cambridge, MA: The MIT Press].
  • March J.G., Schulz M., Zhou X. (2000). The Dynamics of Rules. Change in Written Organizational Codes. Stanford CA: Stanford University Press.
  • March J.G., Simon H.A. (1958). Organizations. New York: Wiley [wyd. pol.: Teoria organizacji (przekł. S. Łypacewicz), Państwowe Wydawnictwo Naukowe, Warszawa 1964].
  • March J.G., Simon H.A. (1993). Organizations (wyd. 2). Oxford: Blackwell Publishers.
  • Merton R.K. (1938). „Social structure and anomie”, American Sociological Review, nr 3, s. 672-682.
  • Meyer J., Rowan B. (1977). „Institutionalized organizations: Formal structure as myth and ceremony”, American Journal of Sociology, t. 83, s. 340-363.
  • Mill J.S. (1962 [1861]). Considerations on Representative Government. South Bend, IN: Gateway Editions [wyd. pol.: O rządzie reprezentatywnym; Poddaństwo kobiet (przekł. G. Czernicki, M. Chyżyńska), Znak, Fundacja im. Stefana Batorego, Kraków, Warszawa 1995].
  • Mills C.W. (1940). „Situated actions and vocabularies of motive”, American Sociological Review, t. 5, nr 6, s. 904-913.
  • Neustadt R.E., May E.R. (1986). Thinking in Time. The Uses of History for Decision-Makers. New York: The Free Press.
  • Offe C. (1996). „Designing institutions in East European transitions”, w: R.E. Goodin (red.), The Theory of Institutional Design. Cambridge: Cambridge University Press.
  • Olsen J.P. (1997). „Institutional design in democratic contexts”, The Journal of Political Philosophy, t. 5, s. 203-229.
  • Olsen J.P. (2001). „Garbage cans, New Institutionalism, and the study of politics”, American Political Science Review, t. 95, s. 191-198.
  • Olsen J.P. (2003). „Towards a European administrative space?”, Journal of European Public Policy, t. 10, s. 506-531.
  • Olsen J.P., Peters B.G. (red.) (1996). Lessons from Experience. Experiential Learning in Administrative Reforms in Eight Countries. Oslo: Scandinavian University Press.
  • Orren K., Skowronek S. (1994). „Beyond the iconography of order: Notes for a ‘new’ institutionalism”, w: L. Dodd, C. Jillson (red.), The Dynamics of American Politics: Approaches and Interpretations. Boulder CO: Westwiew.
  • Power M. (1994). The Audit Explosion. London: Demos.
  • Rousseau J.J. (1967 [1762, 1755]). The Social Contract and Discourses on the Origin of Inequality (red. L.G. Crocker). New York: Washington Square Press.
  • Rowe N. (1989). Rules and Institutions. New York: Philip Allan.
  • Sarbin T.R., Allen V.L. (1968). „Role theory”, w: G. Lindzey, E. Aronson (red.), Handbook of Social Psychology. Reading MA: Addison-Wesley.
  • Scott J.C. (1976). The Moral Economy of the Peasant. Rebellion and Subsistence in Southeast Asia. New Haven CO: Yale University Press.
  • Scott W.R. (1992). Organizations. Rational, Natural, and Open Systems. Englewood Cliffs NJ: Prentice Hall.
  • Stinchcombe A.L. (1997). „On the virtues of the old institutionalism”, Annual Review of Sociology, t. 23, s. 1-18.
  • Stinchcombe A.L. (2001). When Formality Works. Authority and Abstraction in Law and Organizations. Chicago: University of Chicago Press.
  • Sverdrup U.I. (2000). „Precedents and present events in the European Union: An institutional perspective on Treaty reform”, w: K. Neunreither, A. Wiener (red.), European Integration After Amsterdam. Oxford: Oxford University Press.
  • Thompson D.F. (1987). Political Ethics and Public Office. Cambridge: Harvard University Press.
  • Tussman J. (1960). Obligation and the Body Politic. London: Oxford University Press.
  • Tyler T.R. (1990). Why People Obey the Law. New Haven: Yale University Press.
  • Ugland T. (2002). Policy Recategorization and Integration – Europeanization of Nordic Alcohol Policies. Oslo: Arena Report 02/3.
  • Van den Bergh J.C.J., Stagl S. (2001). „Co-evolution of behavior and institutions: Linking evolutionary theories and experimental economics” (w druku).
  • Van Maanen J. (1973). „Observations on the making of policemen”, Human Organization, nr 32, s. 407-418.
  • Viroli M. (1992). From Politics to Reason of State. The Acquisition and Transformation of the Language of Politics 1250-1600. Cambridge: Cambridge University Press.
  • Weber M. (1978). Economy and Society. Berkeley CA: University of California Press [wyd. pol.: Gospodarka i społeczeństwo: zarys socjologii rozumiejącej (przekł. D. Lachowska), Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2002].
  • Wheeler H. (1975). „Constitutionalism”, w: F.I. Green stein, N.W. Polsby (red.), Handbook of Political Science: Governmental Institutions and Processes, t. 5. Reading MA: Addison-Wesley.
  • Wollmann H. (2004). „Executive trajectories compared”. w: V. Dimitrov, K.H. Goetz, H. Wollmann (red.), Governing After Communism. Institutions and Policies. London: Routledge (w druku).
Document Type
Publication order reference
Identifiers
YADDA identifier
bwmeta1.element.desklight-60df61d8-449f-4c77-a369-f164ae8268e2
JavaScript is turned off in your web browser. Turn it on to take full advantage of this site, then refresh the page.