PL EN


2017 | 4(20) | 55-94
Article title

Tytuł profesora w Polsce w latach 1920–1990. Część 1. Warunki przyznawania tytułu profesora w prawie szkół wyższych

Selected contents from this journal
Title variants
EN
The title of Professor in Poland in the years 1920–1990. Part 1. Conditions for the award of the title of professor under the law on schools of higher education
Languages of publication
PL
Abstracts
EN
The Polish law on schools of higher education of the past years did not provide a uniformed definition of the institution of the title of professor. Differences in its treatment generally corresponded to the legal and factual conditions in which the institutions of higher education were operating in interwar Poland in the first years of the Polish People's Republic. This was not a period of simple change. The first establishments of higher education operating after 1918, and also after the end of World War II, were struggling not only with the acquisition of professors. Later years, despite the opening of new schools of higher education, did not manage to solve the problem of professorship shortages. What was more, a new threat emerged that was ideologisation of universities and scientific research. Gradually ideological assumptions had become the criteria of professorship selection. This state of affairs changed only as a result of the political transformation after 1989. In the interwar Poland and the first years of the Polish People's Republic, the law provided for two titles of professor: extraordinary and ordinary. A special position was also given to honorary professors, and the award of other professorships was not an isolated act. The shortage of professorship staff was compensated by awarding titles of titular professor, contract professor and deputy professor. This solution continued to prevail in the early years of the Polish People's Republic and changed only in 1952 when the Act of 1951 came into force. It provided for two scientific titles: the extraordinary professor and the ordinary professor. The Act of 1958 Act extended their number by including the titles of contract professor and deputy professor and specified other conditions for awarding these titles. The article presents legal solutions of the past years not only in the scope in which they served the selection of professors' staff and the conditions of scientific advancement set for them in particular years, as well as the conditions in which these advancements were possible.
PL
Prawo szkół wyższych lat minionych niejednolicie określało instytucję tytułu profesora. Różnicom w jej ujmowaniu z reguły odpowiadały warunki prawne i faktyczne, w jakich ówczesne szkoły wyższe działały w Polsce międzywojennej, w pierwszych latach Polski Ludowej oraz w Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej. Nie był to okres prostych przemian. Pierwsze szkoły akademickie działające po 1918 r., a także po zakończeniu II wojny światowej borykały się nie tylko z pozyskaniem kadry profesorskiej. Lata późniejsze, mimo otwierania nowych szkół wyższych, problemu niedoboru kadry profesorskiej nie rozwiązały. Przeciwnie, powstało nowe zagrożenie: ideologizacja szkół wyższych i badań naukowych. Założeniom tym stopniowo podporządkowywano kryteria doboru kadry profesorskiej. Ten stan rzeczy zmienił się dopiero w wyniku transformacji ustrojowej dokonanej po 1989 r. W latach dwudziestych Polski międzywojennej i pierwszych latach Polski Ludowej przewidywano tytuły profesora: nadzwyczajnego i zwyczajnego. Wprawdzie szczególną pozycję pozostawiono także profesorom honorowym, przyznawanie innych tytułów profesora nie było jednak odosobnione. Braki kadry profesorskiej rekompensowano przez nadawanie tytułów: profesora tytularnego, kontraktowego oraz zastępcy profesora. W pierwszych latach Polski Ludowej od tego rozwiązania nie odstąpiono. Zmiany przyniósł dopiero rok 1952. Ustawą z 1951 r. przyjęto dwa tytuły naukowe – profesora nadzwyczajnego i profesora zwyczajnego. Ustawą z 1958 r. rozszerzono je o tytuły profesora kontraktowego oraz zastępcy profesora i odmiennie określono warunki ich przyznawania. Artykuł ukazuje rozwiązania prawne lat minionych nie tylko w zakresie, w jakim służyły one doborowi kadry profesorskiej i stawianych im w poszczególnych latach warunków awansów naukowych, ale i warunków tym awansom odpowiadających.
Year
Issue
Pages
55-94
Physical description
Contributors
References
  • Albert A., Najnowsza historia Polski 1914–1993, t. 1, Warszawa 1995.
  • Błażejczak B., Alfred Ohanowicz – początki cywilistyki poznańskiej, „Ruch Prawniczy Ekonomiczny i Socjologiczny” 1994, z. 3.
  • Boć J. (red.), Konstytucje Rzeczypospolitej Polskiej oraz komentarz do Konstytucji RP z 1997 r., Wrocław 1998.
  • Draus J., Uniwersytet Jana Kazimierza we Lwowie 1918–1946. Portret uczelni kresowej, Kraków 2007.
  • Janowicz Z., Marian Zimmermann – uczony i człowiek, „Ruch Prawniczy Ekonomiczny i Socjologiczny” 1994, z. 3.
  • Jędrzejewski J., Instytucja zebrania ogólnego profesorów w państwowych szkołach akademickich II Rzeczypospolitej, „Zeszyty Naukowe Uniwersytetu Jagiellońskiego” 2010, t. 1312, z. 137.
  • Krasowski K., Wydział Prawno-Ekonomiczny Uniwersytetu Poznańskiego, w: Zarys dziejów Wydziału Prawa Uniwersytetu w Poznaniu 1919–1924, pod red. K. Krasowskiego, Poznań 2004.
  • Krasowski K., Zarys dziejów Wydziału Prawa Uniwersytetu w Poznaniu 1919–2004, Poznań 2004.
  • Lewandowski L., Akademia Medycyny Weterynaryjnej we Lwowie, „Semper Fidelis” 1994, nr 3(20).
  • Łączkowski W., Profesor Edward Taylor, „Ruch Prawniczy Ekonomiczny i Socjologiczny” 1994, z. 3.
  • Miziołek J., Uniwersytet Warszawski: dzieje i tradycja, Warszawa 2005.
  • Olszewski H., Zygmunt Wojciechowski – poznańska szkoła historii prawa, „Ruch Prawniczy Ekonomiczny i Socjologiczny” 1994, z. 3.
  • Popławski Z., Politechnika Lwowska w latach 1844–1945. Rodowody katedr, wykaz nauczycieli akademickich, dziedzictwo, Kraków 1999.
  • Stopka K., Banach J., Dybiec J., Dzieje Uniwersytetu Jagiellońskiego, Kraków 2000.
  • Wielgus S. bp, Uczelnie wyższe i instytuty naukowe w II Rzeczypospolitej. Polskie Towarzystwa Naukowe, „Notatki Płockie” 2002, nr 3/192.
  • Wojtczak K., Habilitacje w Polsce Ludowej. Część 1. Warunki i przebieg habilitacji w prawie szkół wyższych, „Studia Prawa Publicznego” 2017, nr 1(17).
  • Wojtczak K., Habilitacje w Polsce Ludowej. Część 2. Warunki i przebieg habilitacji w prawie o stopniach i tytułach naukowych, „Studia Prawa Publicznego” 2017, nr 2(18).
  • Wojtczak K., O stopniach naukowych i veniam legendi w II Rzeczypospolitej (Część II), „Studia Prawa Publicznego” 2014, nr 4(8).
  • Wojtczak K., O ustroju szkół wyższych na przestrzeni lat 1920–1990, „Studia Prawa Publicznego” 2013, nr 3.
  • Wojtczak K., W kwestii wyższego stopnia naukowego doktora w Polsce Ludowej, „Studia Prawa Publicznego” 2016, nr 4(16).
  • Ziembiński Z., Czesława Znamierowskiego wkład do rozwoju poznańskiego wydziału prawa, „Ruch Prawniczy Ekonomiczny i Socjologiczny” 1994, z. 3.
Notes
PL
I. Artykuły
EN
I. Papers
Document Type
Publication order reference
Identifiers
YADDA identifier
bwmeta1.element.desklight-63a4fce2-ff5f-417c-8601-0d6b2090a9df
JavaScript is turned off in your web browser. Turn it on to take full advantage of this site, then refresh the page.