PL EN


2014 | 1 | 77-87
Article title

Współczesne zmiany rekcji czasowników jako przejaw stałej tendencji w dziejach polszczyzny (na przykładzie dopełniacza i biernika)

Content
Title variants
EN
Contemporary changes in the case government of the verbs as a manifestation of the continual tendency in the history of Polish language (based on the example of genitive and accusative)
Languages of publication
PL
Abstracts
EN
The article takes up the subject of the contemporary variations in the case government of certain Polish verbs which result from the replacement of objects in the genitive with objects in the accusative. Contemporarily, this phenomenon is treated as a deviation from the accepted norm, despite it being observed not only in the spoken language, but also in written texts and in different kinds of mass media (press, TV, the Internet). Nevertheless, language normativists do not allow the variance (acc. // gen.) of the object. As it has been corroborated with the use of historical linguistic analysis, the discussed phenomenon is not new in the Polish language, but stems from a constant tendency to optimize the syntax, which in this case results in the unification of the direct object in the form of the accusative. This process, taking place since the 16th century, has led to the change of the case government (from genitive to accusative) of hundreds of Polish verbs. This process was being restrained in the 20th century by quite vigorous normative actions. The continuous conflict between superior directives and the natural tendencies of language causes, on the one hand, considerable problems for native speakers and, on the other, leads to an even bigger discrepancy between written norm and common usage.
Year
Issue
1
Pages
77-87
Physical description
Contributors
  • Uniwersytet Śląski w Katowicach
  • Uniwersytet Śląski w Katowicach
References
  • Internetowa Poradnia Językowa Uniwersytetu Śląskiego: www.poradniajezykowa.us.edu.pl.
  • Narodowy Korpus Języka Polskiego: http://nkjp.pl.
  • „Polityka. Niezbędnik Inteligenta” 2014, nr 4.
  • Poradnia Językowa Wydawnictwa Naukowego PWN [online: http://sjp.pwn.pl/poradnia].
  • Recenzja książki Daniela Hellera-Roazena: Echolalie. O zapominaniu języka. Wydawnictwo Słowo/ obraz terytoria – newsletter: http://ebookpoint.pl/ksiazki/
  • Szczygieł M., red.: Antologia polskiego reportażu. T. 2. Wołowiec 2014.
  • Witkowski M.: Kocham Was wszystkich [felieton]. „Polityka” 2014, nr 18, s. 105.
  • Bajerowa I., 1964: Kształtowanie się systemu polskiego języka literackiego w XVIII wieku. Wrocław–Warszawa–Kraków.
  • Bajerowa I., 1969: Strukturalna interpretacja historii języka. „Język Polski” XLIX, z. 2, s. 81–103.
  • Bajerowa I., 1998: Dwa spojrzenia na ewolucję języka ogólnopolskiego. „Prace Filologiczne” XLIII, s. 45–51.
  • Bajerowa I., 2000a: Polski język ogólny XIX wieku. Stan i ewolucja. T. 3: Składnia. Synteza. Katowice.
  • Bajerowa I., 2000b: Tendencja do normalizacji jako główny czynnik rozwojowy polskiego języka ogólnego. W: Rymut K., Rzepka W.R., red.: Studia historycznojęzykowe. T. 3: Rozwój polskiego systemu językowego. Kraków, s. 9–14.
  • Bajerowa I., 2003: Zarys historii języka polskiego 1939–2000. Warszawa.
  • Buttler D., 1976: Innowacje składniowe współczesnej polszczyzny. Warszawa.
  • Buttler D., 1981: Innowacje składniowe powojennego trzydziestopięciolecia. W: Kurkowska D., red.: Współczesna polszczyzna. Warszawa, s. 11–130.
  • Buttler D., Kurkowska H., Satkiewicz H., 1986: Kultura języka polskiego. T. 1: Zagadnienia poprawności gramatycznej. Warszawa.
  • Doroszewski W., 1964: O kulturę słowa. Poradnik językowy. Warszawa.
  • Doroszewski W., 1968: O kulturę słowa. Poradnik językowy. T. 2. Warszawa.
  • Gajda S., 1999: Współczesna polska rzeczywistość i jej badanie. W: Miodek J., red., Zaśko-Zielińska M., Borkowski I., współprac.: Mowa rozświetlona myślą. Świadomość normatywno-stylistyczna współczesnych Polaków. Wrocław, s. 8–15.
  • Heinz A., 1965: System przypadkowy języka polskiego. Kraków.
  • Jadacka H., 2005: Kultura języka polskiego. Fleksja, słowotwórstwo, składnia. Warszawa.
  • Kajtoch K., 2006: Kłopoty z upatrywać. „Język Polski” LXXXVI, z. 1, s. 47–52.
  • Kempf Z., 1970: Rozwój i zanik polskiego partitiwu. „Język Polski” L, z. 3, s. 181–194.
  • Kempf Z., 1978: Od przypadka do przyimka. W: Tegoż: Próba teorii przypadków. Cz. 1. Opole, s. 106–132.
  • Klemensiewicz Z., 1969: Główne tendencje rozwojowe składni polskiej. W: Tegoż: Ze studiów nad językiem i stylem. Warszawa.
  • Klemensiewicz Z., 1985: Historia języka polskiego. Warszawa.
  • Kryński A., 1920: Jak nie należy mówić i pisać po polsku. Warszawa.
  • Kryński A., 1931: Jak nie należy mówić i pisać po polsku. Cz. 2. Warszawa.
  • Małecki A., 1863: Gramatyka języka polskiego. Lwów.
  • Markowski A., red., 2002: Nowy słownik poprawnej polszczyzny. Warszawa.
  • Muczkowski J., 1825: Gramatyka języka polskiego. Poznań.
  • Piotrowicz A., Witaszek-Samborska M., 2009: Norma wzorcowa a uzus polonistów. W: Piotrowicz A., Skibski K., Szczyszek M., red.: Kształtowanie się wzorów i wzorców językowych. Poznań, s. 87–94.
  • Pisarkowa K., 1984: Historia składni języka polskiego. Wrocław.
  • Rzepka W.R., 1973: Zmiany formy dopełnienia a rozwój gen.-acc. pl. męskich form osobowych w języku polskim. „Studia Polonistyczne” I, Poznań, s. 103–124.
  • Siuciak M., 2011: Wpływ oddziaływań kodyfikacyjnych na przebieg procesów językowych. W: Borawski S., Hawrysz M., red.: Zielonogórskie Seminaria Językoznawcze 2010, Zielona Góra, s. 147–164.
  • Skibski K., Szczyszek M., 2009: Ponowoczesna dynamika zmian w normie językowej. „Język Polski” LXXXIX, z. 4–5, s. 285–293.
  • Szober S., 1923: Gramatyka języka polskiego. Lwów.
  • Szober S., 1937: Na straży języka. Szkice z zakresu poprawności i kultury języka polskiego. Warszawa.
  • Walczak B., 2011: Ewolucja języka a kodyfikacja normy. „Język Polski” XCI, z. 2–3, s. 103–109.
  • Zbróg P., 2011: Norma językowa a skodyfikowana norma językowa – propozycja obiektywizacji opisu. „Język Polski” XCI, z. 2–3, s. 109–117.
  • Żelazko K., 1975: Czasowniki przechodnie o składni wielorakiej. Wrocław.
Document Type
Publication order reference
Identifiers
YADDA identifier
bwmeta1.element.desklight-652f22dd-88f9-43f4-a290-57bfe2204b2f
JavaScript is turned off in your web browser. Turn it on to take full advantage of this site, then refresh the page.