Full-text resources of CEJSH and other databases are now available in the new Library of Science.
Visit https://bibliotekanauki.pl

PL EN


2016 | 22 | 157-172

Article title

Zmiany w wyposażeniu architektoniczno-rzeźbiarskim klasztoru czerwińskiego w pierwszej połowie XVI wieku

Authors

Content

Title variants

EN
Changes to the architectural and sculptural furnishings of monastery in Czerwińsk in the first half of the XVI century

Languages of publication

PL EN

Abstracts

PL
Wzniesiony przed połową XII wieku kościół i klasztor Kanoników Regularnych Lateraneńskich w Czerwińsku został przebudowany w latach 1524–1538 z inicjatywy opata Jakuba Kuli. Założono wówczas sklepienia w kościele, powstała polichromia w prezbiterium i dekoracja żeber sklepiennych w refektarzu klasztornym. Okna i portale otrzymały kamienne, profilowane obramienia o formach przejściowych, gotycko-renesansowych. Z tego czasu pochodzą też, bardzo już dziś zniszczone, pozostałości kamiennej oprawy sakrarium – relikty pilastrów dekorowanych delikatnie i precyzyjnie rzeźbioną arabeską kandelabrową oraz fragment tympanonu z motywem Baranka leżącego na księdze i zbierającego krew do kielicha. W odróżnieniu od innych detali i obramień dekoracja sakrarium jest zaawansowana stylowo i bliska wzorom włoskim, znanym z Krakowa. Wysoka klasa obiektu, widoczna pomimo szczątkowego zachowania, wskazuje na biegłego artystę. Wspólne motywy ornamentów kierują naszą uwagę w stronę innego podobnego obiektu, sakrarium w Gdowie, wykonanego prawdopodobnie w drugiej ćwierci XVI wieku w warsztacie Giovanniego Cini ze Sieny, zatrudnionego wcześniej w kaplicy Zygmuntowskiej. Prace budowlane w Czerwińsku zbiegły się w czasie z budową katedry w Płocku, prowadzonej przez Bernardina de Gianotis, Giovanniego Cini i Filipa z Fiesole. W 1532 roku Cini wrócił do Polski z trzyletniego pobytu w Sienie i mógł podjąć się realizacji nowych zamówień. Niewykluczone, że opat Kula, dokonując w tym samym czasie remontu klasztoru, uwzględnił obecność Włochów w Płocku i skorzystał z ich doświadczeń w zakresie zaprojektowania wzoru, doboru motywów ornamentalnych i samego wykonania dzieła.
EN
The church and the monastery of the Canons Regular of the Lateran in Czerwińsk was erected before the first half of the XII century and rebuilt in the years 1524–1538, on the initiative of the abbot Jakub Kula. Following the reconstruction, the church gained vaults and polychrome decoration in the chancel, windows and portals received profiled stone frames with transitional Gothic-Renaissance forms, while the refectory of the monastery was decorated with rib vault. The remains of the stone framing of the sacrarium, today in a badly damaged state, originate from this period as well. They include the relics of finely decorated pilasters, precisely carved arabesque candelabra and a part of the tympanum with the motif of the lamb lying on the book and collecting the blood into the cup. Unlike other details and framings, the decoration of sacrarium is advanced in terms of style and close to the Italian motives and patterns, known from Kraków. Such elements are a proof of the high class of the monument, visible despite its damaged state, and show the expertise of the artist. Similarities of the ornament direct our attention toward another object, the sacrarium in Gdów, built probably in the second quarter of the XVI century, in the workshop of Giovanni Cini of Siena, employed earlier in the constructions of Sigismund Chapel in Kraków (kaplica Zygmuntowska). Renovation works in Czerwińsk coincided with the construction of the cathedral in Płock, led by Bernardino de Gianotis, Giovanni Cini and Filippo of Fiesole. In 1532, Cini returned to Poland after a three-year stay in Siena, and could take on new orders. It is possible that the abbot Kula, who commissioned the renovation of the monastery at this time, aware of the presence of Italians in Płock, took advantage of their experience in design, selection of ornamental motifs and their expertise in the execution of the work itself.

Year

Volume

22

Pages

157-172

Physical description

Dates

published
2016-12-31

Contributors

author
  • Muzeum Archidiecezji Warszawskiej

References

  • Budka W., Działalność architektów i rzemieślników przy restauracjach katedry płockiej w wieku XVI, „Rzeczy Piękne” 5 (1925), s. 125–126.
  • Caspary H., Das Sakramentstabernakel in Italien bis zum Konzil von Trient. Gestalt, Ikonographie und Symbolik, kultische Funktion, München 1964.
  • Cercha S., Kopera F., Nadworny malarz Zygmunta Starego Giovanni Cini ze Sieny i jego dzieła w Polsce, Kraków 1916.
  • Chrzanowski T., Kornecki M., Sztuka ziemi krakowskiej, Kraków 1982.
  • Folwarski H., Poczet opatów klasztoru kanoników regularnych w Czerwińsku, „Nasza Przeszłość. Studia z Dziejów Kościoła i Kultury Katolickiej w Polsce” Kraków, 6 (1957), s. 5–81.
  • Katalog Zabytków Sztuki w Polsce,, t. 10: Dawne województwo warszawskie, z. 16: Płońsk i okolice, oprac. I. Galicka, H. Sygietyńska, T. Mroczko, Warszawa 1979.
  • Kopera F., Materiały do inwentaryzacji zabytków sztuki i kultury w Polsce. Zabytki kościoła parafialnego w Gdowie, „Wiadomości Numizmatyczno-Archeologiczne” 3 (1905) t. 63, nr 5, szp. 309–312.
  • Kornecki M., Zabytki sztuki, [w:] Monografia powiatu myślenickiego, cz. 1: Historia, Kraków 1970, s. 339–340.
  • Korpysz E., Рeнесансни кивоти в Малопольщі та на Львівщинi, [w:] Icтopiя peлiгiй в Үкpaїнi. Пpaцi XXI-ї мiжнapoдної нayкової конфepeнцiї, т. 2, Львів 2012, s. 540–552.
  • Korpysz E., Zmiany w sposobie przechowywania Eucharystii w świetle działalności bp. Gian Mattea Gibertiego oraz potrydenckich reform św. Karola Boromeusza i późniejszych synodów, [w:] Sztuka po Trydencie. Studia de Arte Moderna I. Studia dedykowane Prof. Adamowi Małkiewiczowi, red. K. Kuczman, ks. A. Witko, Kraków 2014, s. 39–54.
  • Kozakiewiczowa H., Spółka architektoniczno-rzeźbiarska Bernardina de Gianotis i Jana Cini, „Biuletyn Historii Sztuki” 21 (1959) nr 2, s. 151–174.
  • Mroczko T., Czerwińsk romański, Warszawa 1972.
  • Mroczko T., Polska sztuka przedromańska i romańska, Warszawa 1988.
  • Nowiński J., Ars Eucharistica. Idee, miejsca i formy towarzyszące przechowywaniu eucharystii w sztuce wczesnochrześcijańskiej i średniowiecznej, Warszawa 2000.
  • Nowiński J., Czerwińsk, Warszawa 2012.
  • Nußbaum O., Die Aufbewahrung der Eucharistie, Bonn 1979.
  • Polska sztuka przedromańska i romańska do schyłku XIII wieku, t. 1–2, red. M. Walicki, Warszawa 1971.
  • Ptaśnik J., Cracovia Artificum 1501–1550, z. 1, do druku przygot. M. Friedberg, Kraków 1936 (Źródła do Historii Sztuki i Cywilizacji w Polsce, 5).
  • Raible F., Der Tabernakel einst und jetzt, Freiburg im Breisgau 1908.
  • Szablowski J., Architektura renesansowa i manierystyczna w Polsce, Kraków 1965.
  • Świechowski Z., Świechowska E., Polska sztuka romańska, Warszawa 2006.
  • Weidenhöffer H., Sakramentshäuschen in Österreich. Eine Untersuchung zur Typologie und stilistischen Entwicklung in der Spätgotik und Renaissance, Graz 1992.

Document Type

Publication order reference

Identifiers

ISSN
0867-8294
URI
http://czasopisma.upjp2.edu.pl/foliahistoricacracoviensia/article/view/2077

YADDA identifier

bwmeta1.element.desklight-6ef27ecc-1de7-4e2f-9da7-c00817d8ae10
JavaScript is turned off in your web browser. Turn it on to take full advantage of this site, then refresh the page.