PL EN


2014 | 21 | 65-86
Article title

Nauka o istotach niebiańskich w Księdze Daniela: kontynuacja wcześniejszych tradycji biblijnych oraz nowy wkład do angelologii Starego Testamentu

Authors
Content
Title variants
EN
The teaching about heavenly beings in the Book of Daniel. The continuation of the previous biblical traditions and the new contribution to the angelology of the Old Testament
Languages of publication
PL
Abstracts
PL
Księga Daniela stanowi bardzo ważne świadectwo rozwoju nauki o istotach niebiańskich w tradycji biblijnej Starego Testamentu. Niektóre z motywów dotyczących istot niebiańskich występujące w tej księdze nawiązują do starych tradycji obecnych w religii Izraela, mianowicie ukazanie ich jako posłańców Boga (Dn 3,28; 6,23), nazywanie ich „synami Boga” (w Dn 3,35 istota niebiańska jest określona jako „syn bogów”) oraz „świętymi” (Dn 4,10.14.20; 7,21.22.25.27; 8,13.24.25), przedstawianie ich jako tłumaczy/interpretatorów objawienia przekazywanego w formie wizji (Dn 7,16; 8,16; 9,21-22; 10,5-11,2). Występująca w Księdze Daniela koncepcja niebiańskiego dworu JHWH, który tworzą istoty niebiańskie służące Bogu i oddające Mu cześć, pojawia się często w Starym Testamencie, co swoimi korzeniami sięga mitologicznej literatury starożytnego Bliskiego Wschodu. Najważniejszym jest jednak to, że w Księdze Daniela pojawia się w odniesieniu do nauki o istotach niebiańskich kilka motywów, które wcześniej nie występowały w Biblii Hebrajskiej, a są nimi następujące: użycie imion własnych, mianowicie „Gabriel” (Dn 8,16; 9,21) i „Michał” (Dn 10,13,21; 12,1), mówienie o liczbie istot niebiańskich (Dn 7,10), ukazanie ich funkcji jako czuwających, tj. strażników (Dn 4), przedstawianie ich statusu jako książąt narodów odgrywających istotną rolę w historii obejmującej zarówno sferę niebiańską, jak i ziemską (Dn 10-12). Dzięki obecności w Księdze Daniela nowych motywów dotyczących nauki o istotach niebiańskich księga ta w znaczący sposób ubogaca angelologię biblijną Starego Testamentu. Warto zwrócić uwagę na fakt, że nauka o istotach niebiańskich w Księdze Daniela została rozwinięta w późniejszej literaturze żydowskiej, zwłaszcza w pismach o charakterze apokaliptycznym i w zwojach z Qumran, jak również w tradycji chrześcijańskiej.
EN
The Book of Daniel is a very important witness to the development of the teaching about heavenly beings in the biblical traditions of the Old Testament. Some themes about heavenly beings presented in the Book take and continue the beliefs of the ancient Israel, namely, presenting the heavenly beings as God’s “messengers” (Dan. 3:28; 6:23), defining them as “the sons of God” (literally “the son of gods” in Dan. 3:25) and “the holy ones” (Dan 4:10.14.20; 7:21.22.25.27; 8:13.24.25), portraying them as mediators of God’s revelation and translators/interpreters of the visions (Dan. 7:16; 8:16; 9:21-22; 10:5-11:2). The concept of the heavenly court of YHWH that consists of heavenly beings serving and worshipping God presented in the Book is similar to various parts of the Scripture and is rooted in the mythological writings of the ancient Near East. The most significant is the fact that the Book of Daniel introduces many new elements, unknown in the Hebrew Bible, into the teaching about the heavenly beings. They are: (1) the usage of such proper names as “Gabriel” (Dan. 8:16; 9:21) and “Michael” (Dan. 10:13,21; 12:1); (2) specifying the number of heavenly beings surrounding the throne of God in heaven (Dan. 7:10); (3) presenting them as the “watchers”, i.e. the guards who participate in God’s rule (Dan. 4); (4) finally, picturing heavenly beings as “the princes”, i.e. the lords of nations in the meaning of their “patrons” (Dan. 10-12). Thanks to them, the Book essentially contributes to the angelology of the Bible. It is also worth noticing that the teaching of the Book of Daniel about heavenly beings was further developed in the later Jewish literature, especially in the apocalyptic writings and the Qumran scrolls, as well as in the Christian tradition.
Contributors
author
  • kierownik Katedry Literatury Międzytestamentalnej, Instytut Nauk Biblijnych Wydziału Teologicznego UKSW, Uniwersytet Kardynała Stefana Wyszyńskiego w Warszawie
References
  • Barr J., Daniel, w: Peake’s Commentary on the Bible, red. M. Black, H.H. Rowley, London 1962, s. 591-602.
  • Baumgarten A.I., The Phoenician History of Philo of Byblos. A Commentary, Etudes Preliminaires aux Religions Orientales dans l’Empire Romain, 89, Leiden 1981.
  • Bentzen A., Daniel, Handbuch zum Alten Testament, 19, Tübingen 1952.
  • Bevan A.A., A Short Commentary on the Book of Daniel, Cambridge 1892.
  • Black M., The Book of Enoch or 1 Enoch. A New English Edition with Commentary and Textual Notes, Studia in Veteris Testamenti Pseudepigrapha, 7, Leiden 1985.
  • Brekelmans C.H.W., The Saints of the Most High and Their Kingdom, „Oudtestamentische Studiėn” 14(1965), s. 305-329.
  • Brzegowy T., Ostateczne królestwo Boga i Jego świętych według Księgi Daniela, „Collectanea Theologica” 64(1994), nr 1, s. 17-34.
  • Caquot A., Les quatre bêtes et le ‘Fils d’homme’ (Daniel 7), „Semitica” 17(1967), s. 37-71.
  • Collins J.J., Daniel with an Introduction to Apocalyptic Literature, The Forms of the Old Testament Literature, 20, Grand Rapids 1984.
  • Collins J.J., Daniel. A Commentary on the Book of Daniel, Hermeneia, Minneapolis 1993.
  • Collins J.J., Gabriel, w: Dictionary of Deities and Demons in the Bible, red. K. van der Toorn i in., Leiden 1999, s. 338-339.
  • Collins J.J., The Apocalyptic Vision of the Book of Daniel, Harvard Semitic Monographs, 16, Missoula 1977.
  • Coppens J., La vision danielique du Fils d’homme, „Vetus Testamentum” 19(1969), s. 171-182.
  • Coppens J., Les Saints du Tres-Haut sont-ils à identifier avec les milices celestes?, „Ephemerides Theologicae Lovanienses” 39(1963), s. 94-100.
  • Cowley A., Aramaic Papyri of the Fifth Century B.C., Oxford 1923.
  • Cross, F.M., Canaanite Myth and Hebrew Epic. Essays in the History of the Religion of Israel, Cambridge-London 1997.
  • Dahood M., Psalms I, 1-50: Introduction, Translation, and Notes, Anchor Bible, 16, Garden City 1966.
  • Davidson M.J., Angels at Qumran. A Comparative Study of 1 Enoch 1-36, 72-108 and Sectarian Writings from Qumran, „Journal for the Study of the Pseudepigrapha”, Supplement Series, 11, Sheffield 1992.
  • Delcor M., Le Livre de Daniel, Sources Bibliques, 4, Paris 1971.
  • Delcor M., Studi sull’apocalittica, Studi biblici, 77, tł. A. Zani, Brescia 1987.
  • Dequeker L., Daniel vii et les Saints du Tres-Haut, „Ephemerides Theologicae Lovanienses” 36(1960), s. 353-392.
  • Dequeker L., The ‘Saints of the Most High’ in Qumran and Daniel, „Oudtestamentische Studiėn” 18(1973), s. 108-187.
  • Fitzmyer J.A., The Gospel according to Luke I-IX, Anchor Bible, 28, Garden City 1981.
  • Freedman D.N., Willoughby B.E., Ringgren H.-J. Fabry, mal’āk, w: Theological Dictionary of the Old Testament, t. 8, red. G.J. Botterweck, H. Ringgren, tł. D.W. Stott, Grand Rapids-Cambridge 1997, s. 308-325.
  • Goldingay J.E., Daniel, Word Biblical Commentary, 30, Dallas 1989.
  • Goldwurm H., Daniel. A New Translation with a Commentary Anthologized from Talmudic, Midrashic and Rabbinic Sources, New York 1998.
  • Graetz H., Beiträge zur Sach- und Wörtererklärung des Buches Daniel, „Monatsschrift für Geschichte und Wissenschaft des Judentums” 20(1871), s. 337-352; 385-406; 433-449.
  • Hanhart R., Die Heiligen des Höchsten, w: Hebräische Wortforschung. Fs. W. Baumgartner, Vetus Testamentum Supplement, 16, red. B. Hartmann, Leiden 1967, s. 90-101.
  • Hartman L.F., DiLella A.A., The Book of Daniel. A New Translation with Introduction and Commentary, Anchor Bible, 23, New York 1978.
  • Hasel G.F., The Identity of ‘the Saints of the Most High’ in Daniel 7, „Biblica” 56(1975), z. 2, s. 173-192.
  • Hengel M., Judaism and Hellenism: Studies in their Encounter in Palestine during the Early Hellenistic Period, tł. J. Bowden, London 1996.
  • Homerski J., Księga Daniela. Wstęp, przekład z oryginału, komentarz, ekskursy, Pismo Święte Starego Testamentu, 11/2, Poznań 2008.
  • Humphreys W.L., A Life-Style for Diaspora: A Study of the Tales of Esther and Daniel, „Journal of Biblical Literature” 92(1973), s. 211-223.
  • Kosior W., Anioł w Biblii hebrajskiej. Pojęcie ml’k w ujęciu statystycznym i hermeneutycznym, „Studia Judaica” 23-24(2009), s. 57-81.
  • Kosmala H., gābhar, etc., w: Theological Dictionary of the Old Testament, t. 2, red. G.J. Botterweck, H. Ringgren, tł. J.T. Wilson, Grand Rapids-Cambridge 1977, s. 367-382.
  • Kosmala H., The Term “geber” in the Old Testament and in the Scrolls, w: Congress Volume, Rome 1968, Vetus Testamentum Supplement, 17, red. G.W. Anderson i in., Leiden 1969, s. 159-169.
  • Kruse H., Compositio libri Danielis et idea filii hominis, „Verbum Domini” 37(1959), s. 147-161 oraz 193-211.
  • Lacocque A., The Book of Daniel, tł. D. Pellauer, Atlanta 1979.
  • Mach M., Michael, w: Dictionary of Deities and Demons in the Bible, red. K. van der Toorn, i in., Leiden 1999, s. 569-572.
  • Marti K., Das Buch Daniel, Handkommentar zum Alten Testament, 19, Tübingen 1901.
  • Miller P.D., The Divine Warrior in Early Israel, Harvard Semitic Monographs, 5, Cambridge 1973.
  • Mullen E.T., Divine Assembly, w: The Anchor Bible Dictionary, t. 2, red. D.N. Freedman i in., New York 1992, s. 214-217.
  • Mullen E.T., The Assembly of the Gods: The Divine Council in Canaanite and Early Hebrew Literature, Harvard Semitic Monographs, 24, Chico 1980.
  • Murray R., The Origin of Aramaic ‘îr, Angel, „Orientalia” (1984), nr 53, s. 303-317.
  • Newsom C.A., Angels, w: The Anchor Bible Dictionary, t. 1, red. D.N. Freedman i in., New York 1992, s. 248-253.
  • Newsom C.A., Gabriel (Angel), w: The Anchor Bible Dictionary, t. 2, red. D.N. Freedman i in., New York 1992, s. 863.
  • Nickelsburg G.W.E., 1 Enoch 1. A Commentary on the Book of 1 Enoch, Chapters 1-36; 81-108, Hermeneia, Minneapolis 2001.
  • Noth M., The Holy Ones of the Most High, w: The Laws in the Pentateuch and Other Studies, red. M. Noth, Edinburgh-London 1967, s. 215-228.
  • Michał Archanioł, t. I: Zagadnienia teologiczne, red. H. Oleschko S. Łącki, Marki 2012.
  • Parchem M., Krytyka tekstu Starego i Nowego Testamentu, w: Wstęp ogólny do Biblii, red. P. Walewski, Rumia 2011, s. 17-151.
  • Parchem M., Księga Daniela. Wstęp, przekład z oryginału, komentarz, Nowy Komentarz Biblijny. Stary Testament, 26, Częstochowa 2008.
  • Parchem M., Motyw wojny eschatologicznej w Apokalipsie zwierząt (1 Hen 90,13-19), w: Apokaliptyka wczesnego judaizmu i chrześcijaństwa, Analecta Biblica Lublinensia, 6, red. M.S. Wróbel, Lublin 2010, s. 79-110.
  • Parchem M., Ostateczne zwycięstwo Boga w walce między dobrem a złem w świetle pism z Qumran, Rozprawy i Studia Biblijne, 30, Warszawa 2008.
  • Parker S.B., Council, w: Dictionary of Deities and Demons in the Bible, red. K. van der Toorn i in., Leiden 1999, s. 204-208.
  • Plöger O., Das Buch Daniel, Kommentar zum Alten Testament, 18, Gütersloh 1965.
  • Poythress V.S., The Holy Ones of the Most High in Daniel VII, „Vetus Testamentum” 26(1976), z. 2, s. 208-213.
  • Procksch O., Der Menschensohn als Gottessohn, „Christentum und Wissenschaft” 3(1927), s. 425-442, 473-481.
  • Russell D.S., The Method and Message of Jewish Apocalyptic, 200 B.C. – A.D. 100, Old Testament Library, Philadelphia-London 1964.
  • Slotki J.J., E. Oratz, Daniel-Ezra-Nehemiah. Hebrew Text and English Translation with Introductions and Commentary, London 1951.
  • Stuckenbruck L.T., The Book of Giants from Qumran: Texts, Translation, and Commentary, Texte und Studien zum antiken Judentum, 63, Tübingen 1997.
  • Teixidor J., The Pagan God: Popular Religion in the Greco-Roman Near East, Princeton 1977.
  • The Dictionary of Classical Hebrew, t. 1-8, red. D.J.A. Clines, Sheffield 1993-2011.
  • Tov E., Textual Criticism of the Hebrew Bible, Minneapolis-Assen 2001.
  • VanderKam J.C., Enoch and the Growth of an Apocalyptic Tradition, Catholic Biblical Quarterly Monograph Series, 16, Washington 1984.
  • Watson D.E., Michael (Angel), w: The Anchor Bible Dictionary, t. 4, red. D.N. Freedman i in., New York 1992, s. 863.
  • Wills L.M., The Jew in the Court of the Foreign King. Ancient Jewish Court Legends, Harvard Dissertations in Religion, 26, Minneapolis 1990.
  • Yadin Y., The Scroll of the War of the Sons of Light against the Sons of Darkness, tł. B. Rabin, C. Rabin, Oxford 1962.
Document Type
Publication order reference
Identifiers
YADDA identifier
bwmeta1.element.desklight-77dec65c-b1d2-4e7b-a1e3-3c436160ce9e
JavaScript is turned off in your web browser. Turn it on to take full advantage of this site, then refresh the page.