PL EN


2013 | 4(22) | 131-152
Article title

Wyjaśnianie sytuacji niepowodzeń – zastosowanie teorii atrybucji w rozpoznawaniu nadziei młodzieży z lekką niepełnosprawnością intelektualną

Selected contents from this journal
Title variants
EN
Explaining failures – The use of attribution theory in identifying the hopes of adolescents with mild intellectual disabilities
Languages of publication
PL EN
Abstracts
PL
W artykule zaprezentowano wyniki badań opartych na teoretycznych podstawach koncepcji Seligmana. Owa koncepcja wskazuje na możliwości interpretacji zdarzeń jako optymistycznych lub pesymistycznych. Optymizm i nadzieja jawią się jako istotny wyznacznik zachowań, a także osiągnięć człowieka, ponieważ łączą się z siłą przekonania o własnych możliwościach, motywacją do podejmowania coraz to nowych wyzwań. Zaprezentowane w artykule wyniki badań sugerują, że młodzież młodsza częściej niż starsza wyjaśnia sytuacje niepowodzeń, stosując strategię odnajdywania nadziei. Nadzieja jest przejawem optymistycznego wyjaśniania stałości i zasięgu sytuacji niepowodzeń. Jest wynikiem postrzegania siebie przez pryzmat własnych możliwości i aspiracji. Można oczekiwać, że naukowe ustalenia diagnostyczne dotyczące mocnych stron człowieka, w tym także jego optymizmu i nadziei, będą istotnym źródłem w budowaniu przestrzeni rehabilitacyjnej dla osób z niepełnosprawnością intelektualną.
EN
This article presents the findings of research based on the theoretical fundamentals of Seligman’s concept. This concept shows that events can be interpreted as optimistic or pessimistic. Optimism and hope seem to be an important determinant of human behaviors and achievements 152 Joanna Głodkowska as they are connected with the strength of belief in one’s own abilities and with the motivation to keep taking up new challenges. The research findings presented in the article suggest that younger adolescents explain their misfortunes using hope-based strategies more frequently than older adolescents. Hope indicates that failures are explained in an optimistic way. Hope results from perceiving oneself from the angle of one’s abilities and aspirations. It is reasonable to expect that scientific diagnostic findings concerning human strengths, including human optimism and hope, will be an important resource to create rehabilitation space for people with intellectual disabilities.
Contributors
  • Akademia Pedagogiki Specjalnej im. Marii Grzegorzewskiej
References
  • Baltes, P.B. (1997). On the incomplete architecture of human ontogeny: Selection, optimization,
  • and compensation as foundation of developmental theory. American Psychologist, 52, 366–380.
  • Brunstein, J.C., Heckhausen, H. (2007). Leistungsmotivation. W: J. Heckhausen, H. Heckhausen
  • (red.), Motivation und Handeln. Wyd. 3. (s. 143–191). Heidelberg: Springer.
  • Brzezińska, A. (2000). Społeczna psychologia rozwoju. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe
  • Scholar.
  • Caspi, A. (2000). The child is the father of the man: Personality continuities from childhood to
  • adulthood. Journal of Personality and Social Psychology, 78, 158–172.
  • Caspi, A., Roberts, B.W. (2001). Personality development across the life course: The argument for
  • change and continuity. Psychological Inquiry, 12, 49–66.
  • Cooney, G., Jahoda, A., Gumley A., Knott, A.F. (2006). Young people with intellectual disabilities
  • attending mainstream and segregated schooling: Perceived stigma, social comparison and future
  • aspirations. Journal of Intellectual Disability Research, 50(6), 432–444.
  • Dekker, M.C., Koot, H.M., van der Ende, J., Verhulst, F.C. (2002). Emotional and behavioral problems
  • in children and adolescents with and without intellectual disability. Journal of Child
  • Psychology and Psychiatry, 43, 1087–1098.
  • Dybwad, G., Bersani, H.J. (1996). New Voices: Self-advocacy by People with Usabilities. Cambridge,
  • MA: Brookline Books.
  • Dykens, E.M. (2006). Toward a positive psychology of mental retardation. American Orthopsychiatric
  • Association, 76, 185–193.
  • Edmonson, B. (1970). Social interference training of retarded adolescents. Education and Training
  • of Mentally Retarded, 5.
  • Emerson, E. (2003). Prevalence of psychiatric disorders in children and adolescents with and
  • without intellectual disability. Journal of Intellectual Disability Research, 47, 51–58.
  • Wyjaśnianie sytuacji niepowodzeń – zastosowanie teorii atrybucji... 149
  • Firkowska-Mankiewicz, A. (1999). Jakość życia osób niepełnosprawnych intelektualnie – prezentacja
  • QOL-Kwestionariusza Jakości Życia. Sztuka Leczenia, 5(3), 15–21.
  • Forte, M., Jahoda, A., Dagnan, D. (2011). An anxious time? Exploring the nature of worries experienced
  • by young people with a mild to moderate intellectual disability as they make the transition
  • to adulthood. British Journal of Clinical Psychology, 50(4).
  • Głodkowska, J. (2005). Optymizm czy pesymizm w stylu wyjaśniania stosowanym przez młodzież
  • z lekką niepełnosprawnością intelektualną. Człowiek – Niepełnosprawność – Społeczeństwo,
  • 1.
  • Głodkowska, J. (2003). Przestrzeń rehabilitacyjna w otoczeniu osób z niepełnosprawnością intelektualną
  • – ujęcie koncepcyjne. Ruch Pedagogiczny, 5–6.
  • Głodkowska, J. (2013). Przełamywanie stereotypu niepełnosprawności intelektualnej. Ruch Pedagogiczny,
  • 3.
  • Goffman, E. (2005). Piętno: rozważania o zranionej tożsamości. Gdańsk: Gdańskie Wydawnictwo
  • Psychologiczne.
  • Greenfield, P.M. (2009). Linking social change and developmental change: Shifting pathways of
  • human development. Developmental Psychology, 45, 401–418.
  • Heckhausen, H. (1975). Fear of failure as a self-reinforcing motive system. W: I.G. Sarason,
  • C. Spielberger (red.), Stress and Anxiety. T. 2. (s. 117–128). Washington, DC: Hemisphere.
  • Heckhausen, H. (1991). Motivation and Action. Berlin: Springer.
  • Heiman, T. (2001). Depressive mood in students with mild intellectual disability: students’ reports
  • and teachers’ evaluations. Journal of Intellectual Disability Research, 45(6), 526–534.
  • Jenkinson, J.C. (1993). Who shall decide? The relevance of theory and research to decision-making
  • by people with an intellectual disability. Disability, Handicap and Society, 8, nr 4, 361–375.
  • Kendall, P.C., Compton, S.N., Walkup, J.T., Birmaher, B., Albano, A.M., Sherrill, J., Ginsburg, G.,
  • Rynn, M., McCracken, J., Gosch, E., Keeton, C., Bergman, L., Sakolsky, D., Suveg, C., Iyengar,
  • S., March, J., Piacentini Keogh J., Bernheimer, G. (2004). Clinical characteristics of anxiety
  • disordered youth. Journal of Anxiety Disorders, 24(3).
  • Keogh, B.K., Bernheimer, L.P., Guthrie, D. (2004). Children with developmental delays, twenty
  • years later: Where are they? How are they? American Journal on Mental Retardation, 109,
  • 293–305.
  • Komender, J. (2002). Upośledzenie umysłowe. W: A. Bilikiewicz, S. Pużyński, J. Robakowski,
  • J. Wiórka (red.), Psychiatria. Wrocław: Wydawnictwo Medyczne Urban and Partner.
  • Kościelska, M. (1984). Upośledzenie umysłowe a rozwój społeczny. Badania uczniów szkół specjalnych.
  • Warszawa: PWN.
  • Lachapelle, Y., Wehmeyer, M.L., Haelewyck, M.C., Courbois, Y., Keith, K.D., Schalock, R., Verdugo,
  • M.A., Walsh, P.N. (2005). The relationship between quality of life and self-determination:
  • An international study. Journal of Intellectual Disability Research, 49.
  • Langdon, P.E., Murphy, G.H., Clare, I.C.H., Steverson, T., Palmer, E.J. (2011). Relationships
  • among moral reasoning, empathy, and distorted cognitions in men with intellectual disabilities
  • and a history of criminal offending. American Journal on Intellectual and Developmental
  • Disabilities, 116(6).
  • Lang, F.R., Carstensen, L.L. (2002). Time counts: Future time perspective, goals, and social relationships.
  • Psychology and Aging, 17.
  • Leffert, J.S., Siperstein, G.N., Widaman, K.F. (2010). Social perception in children with intellectual
  • disabilities: The interpretation of benign and hostile intentions. Journal of Intellectual
  • Disability Research, 54(2).
  • Levine, H.G. (1985). Situational anxiety and everyday life experiences of mildly mentally retarded
  • adults. American Journal on Mental Deficiency, 90(1).
  • Liberska, H. (2004). Perspektywy temporalne młodzieży. Wybrane uwarunkowania. Poznań: Wydawnictwo
  • Naukowe UAM.
  • Lopez, S., Snyder, C. (red.) (2003). Positive Psychological Assessment: A Handbook of Models
  • and Measures. Washington, DC: American Psychological Association.
  • 150 Joanna Głodkowska
  • Luckasson, R., Coulter, D.L., Polloway, E.A., Reiss, S., Schalock, R.S., Snell, M.E., Spitalnik,
  • D.M., Stark, J.A. (red.) (1992). Mental Retardation. Definition, Classification, and System of
  • Supports. Washington: American Association on Mental Retardation.
  • Mikrut, A. (1995). Lęk a samoocena i samoakceptacja uczniów szkoły podstawowej dla upośledzonych
  • umysłowo w stopniu lekkim. Roczniki Pedagogiki Specjalnej, 6, 143–156.
  • Morisse, F., Vandemaele, E., Claes, C., Claes, L., Vandevelde, S. (2013). Quality of life in persons
  • with intellectual disabilities and mental health problems: An explorative study. The Scientific
  • World Journal.
  • Nirje, B. (1994). Normalization principle and its human management implications, SRV-VRS: The
  • International Social Role Valorization Journal, 1, 2.
  • Obuchowska, I. (1996). Drogi dorastania. Psychologia rozwojowa okresu dorastania dla rodziców
  • i wychowawców. Warszawa: WSiP.
  • Paterson, L., McKenzie, K., Lindsay, B. (2012). Stigma, social comparison and self-Esteem in Adults
  • with an intellectual disability. Journal of Applied Research in Intellectual Disabilities, 25(2).
  • Peterson, C., Seligman, M.E.P. (2004). Character Strengths and Virtues: A Handbook and Classification.
  • Oxford: Oxford University Press.
  • Radziwiłłowicz, W. (2010). Depresja u dzieci i młodzieży. Kraków: Oficyna Wydawnicza Impuls.
  • Rand, K., Shea, A.M. (2013). Optimism within the context of disability. W: M. Wehmayer (red.),
  • The Oxford Handbook of Positive Psychology and Disability. New York: Oxford University
  • Press.
  • Rogers, C. (1951). Client-centered Therapy: Its Current Practice, Implications and Theory. London:
  • Constable.
  • Rogers, C. (2002). O stawaniu się osobą. Poznań: Dom Wydawniczy Rebis.
  • Sadowska, S. (2006). Jakość życia uczniów z niepełnosprawnością intelektualną w stopniu lekkim.
  • Kraków: Oficyna Wydawnicza Impuls.
  • Schalock, R.L., Verdugo, M.A., Bonham, G., Fantova, F., van Loon, J. (2008). Enhancing personal
  • outcomes: Organizational strategies, guidelines, and examples. Journal of Policy and
  • Practice in Intellectual Disabilities, 5(1).
  • Schalock, R.L., Keith, K.D. (2000). The concept of quality of life in the United States: Current
  • research and application. W: K.D. Keith, R.L. Schalock (red.), Cross-cultural Perspectives on
  • Quality of Life. Washington: American Association on Mental Retardation.
  • Schalock, R.L. (2004). The emerging disability paradigm and its implications for policy and practice.
  • Journal of Disability Policy Studies, 14.
  • Schalock, R.L. i in. (red.) (2010). Intellectual Disability: Definition, Classification, and Systems of
  • Support. 11th Edition. Washington: American Association on Intellectual and Developmental
  • Disabilities.
  • Seligman, M.E.P, Csikszentmihaly, M. (2000). Positive psychology: An introduction. American
  • Psychologist, 55(1).
  • Seligman, M.E.P. (1996). Optymizmu można się nauczyć. Poznań: Media Rodzina.
  • Seligman, M.E.P. (1997). Optymistyczne dziecko. Poznań: Media Rodzina.
  • Seligman, M.E.P. (2002). Authentic Happiness. New York: Free Press.
  • Seligman, M.E.P. (1991). Learned Optimism: How to Change Your Mind and Your Life. New York:
  • Knopf.
  • Seligman, M.E.P. (1993). What You Can Change and What You Can’t: The Complete Guide to
  • Successful Self-Improvement. New York: Knopf.
  • Seligman, M.E.P. (2011). Flourish: A Visionary New Understanding of Happiness and Well-being.
  • New York: Free Press.
  • Simeonsson, R.J., Bailey, D.R. (1988). Assessing needs of families with handicapped infants.
  • Journal of Special Education, 22.
  • Thompson, J.R., Bradley, V.J., Buntinx, W.H., Schalock, R., Shogren, K.A., Snell, M.E. (2009).
  • Conceptualizing supports and the support needs of people with intellectual disability. Intellectual
  • and Developmental Disabilities, 47(2).
  • Wyjaśnianie sytuacji niepowodzeń – zastosowanie teorii atrybucji... 151
  • Trempała, J., Malmberg, L.E. (red.). (2002). Future Orientation of Adolescents: Theory and Research.
  • Frankfurt, New York, Oxford, Wien: Peter Lang Publishers.
  • Verdugo, M.A., Gómez, L.E., Arias, B., Schalock, R.L. (2011). The integral quality of life scale:
  • Development, validation, and use. W: R. Kober (red.), Enhancing the Quality of Life of People
  • with Intellectual Disabilities. Dordrecht: Springer.
  • Wallander, J.L., Dekker, M.C., Koot, H.M. (2003). Psychopathology in children and adolescents
  • with intellectual disability: Measurement, prevalence, course, and risk. International Review
  • of Research in Mental Retardation, 26.
  • Wehmeyer, M.L., Garner, N.W. (2003). The impact of personal characteristics of people with intellectual
  • and developmental disability on self-determination and autonomous functioning.
  • Journal of Applied Research in Intellectual Disabilities, 16(4).
  • Werner, P.C., Ditchman, N., Sokol, K. (2012). Stigma and intellectual disability: A review of related
  • measures and future directions. Research in Developmental Disabilities, 33.
  • Wolfensberger, W. (1983). Social role valorization: A proposed new term for the pronciple of normalization.
  • Mental Retardation, 21(6).
  • Zawiślak, A. (2011). Jakość życia osób dorosłych z niepełnosprawnością intelektualną. Warszawa:
  • Wydawnictwo Difin.
  • Zekovic, B., Renwick, R. (2003). Quality of life for children and adolescents with developmental
  • disabilities: Review of conceptual and methodological issues relevant to public policy. Disability
  • and Society, 18(1).
  • Zigler, E., Balla, D., Hodapp, R. (1984). On the definition and classification of mental retardation.
  • American Journal of Mental Deficiency, 89(3).
Document Type
Publication order reference
Identifiers
YADDA identifier
bwmeta1.element.desklight-7a9ce23d-7746-4282-b725-c816f16991c6
JavaScript is turned off in your web browser. Turn it on to take full advantage of this site, then refresh the page.