PL EN


2018 | 39 | 91-109
Article title

Zaginiony krajobraz. Rola dawnej kartografii w badaniach archeologicznych minionych przestrzeni kulturowych. Wybrane przykłady z codziennej praktyki

Content
Title variants
EN
Lost landscape. The role of old cartography in archaeological research of past cultural space. Selected examples from everyday practice
Languages of publication
Abstracts
EN
The article describes several examples of vanished elements of the cultural landscape (manor houses in Brzostówka and Gołąb-Kolonia, a castle in Kamionka, a stronghold in Uhrusko) in the area of the present Lubelskie Voivodeship. A specific example, located to the north-east of the Lublin region was also presented, i.e. Władyczyce village near Breść nad Bugiem. The village was within the Polish-Lithuanian state (the Polish-Lithuanian Commonwealth) in the times of Jagiełło, but today outside Poland, where a fake location document of the town Luboml was created (as signed by King Władysław Jagiełło). Moreover, in all considered cases, a significant role of historical maps was indicated.
Contributors
References
  • WYKAZ SKRÓTÓWAGiZ – Akta grodzkie i ziemskie, LwówKGL – Księgi grodzkie lubelskie, LublinKH-W – Kronika Halicko-Wołyńska, Kraków–WarszawaGrobelna, Szkolna, Niska, Michowska, Rynek, 600-Lecia, Warszawska, Leśna, Słoneczna). Stanowisko archeologiczne nr 124 AZP 73–80/31, Lubartów (dokumentacja w archiwum Wojewódzkiego Urzędu Ochrony Zabytków w Lublinie).KSK – Księga sądowa miasta Kamionki, LublinKZL – Księgi ziemskie lubelskie, LublinLustracja 1565 – Lustracja województwa lubelskiego, Wrocław–WarszawaSGKP – Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich, WarszawaZDM – Zbiór dokumentów małopolskich, Wrocław
  • ŹRÓDŁA PISANEKsięgi grodzkie lubelskie, Archiwum Państwowe w Lublinie.Księgi ziemskie lubelskie, Archiwum Państwowe w Lublinie.
  • ŹRÓDŁA DRUKOWANEAkta grodzkie i ziemskie z czasów Rzeczypospolitej Polskiej z Archiwum tak zwanego bernardyńskiego, T. IV, 150, k. 35–35v, Lwów 1873.Kronika Halicko-Wołyńska. Kronika Romanowiczów. Tłumaczenie, wstęp i komentarze D. Dąbrowski i A. Jusupovič, Kraków–Warszawa.Księga sądowa miasta Kamionki w ziemi lubelskiej 1481–1559, A. Sochacka, G. Jawor (oprac.), Lublin 2009.Latopis Halicko-Wołyński; opracowanie, tekst i komentarz M.F. Kotlar, Kijów 2002.Lustracja województwa lubelskiego 1565, A. Wyczański (wyd.), Wrocław –Warszawa 1959.Zbiór dokumentów małopolskich, cz. IV, S. Kuraś, I. Sułkowska-Kuraś (wyd.), Dokumenty z lat 1211–1400, Wrocław 1969; Zbiór dokumentów małopolskich, cz. VI, I. Sułkowska-Kuraś, S. Kuraś (wyd.), Dokumenty króla Władysława Jagiełły z lat 1386–1417, Wrocław 1974.
  • ŹRÓDŁA KARTOGRAFICZNEKarol de Perthées, Mappa szczegulna woiewództwa lubelskiego, skala 1:225 000, Paryż, ok. 1806 r. (druk mapy), Archiwum Akt Dawnych w Warszawie.Anton Meyer von Heldensfeld, Karte Westgalizien, 1801, skala 1:28 800, Wien, Österreichisches Staatsarchiv – Kriegsarchiv.Topograficzna Karta Królestwa Polskiego, Warszawa 1839, skala 1:126 000.
  • Banasiewicz-Szykuła E., Gołub I., Koman W., Mączka G., Zieniuk G.2013 Sprawozdanie z działalności w zakresie ochrony zabytków archeologicznych w województwie lubelskim w 2012 roku, „Wiadomości Konserwatorskie Województwa Lubelskiego”, t. 15, s. 7–76.
  • Bartoszewicz H.2004 Pomiary i kartowanie dóbr ziemskich na Mazowszu: prace geodetów Towarzystwa Kredytowego Ziemskiego w Królestwie Polskim, „Rocznik Mazowiecki”, t. 16, s. 29–43.
  • Bieńkowski L.1958 Działalność organizacyjna biskupa Jana Biskupca w diecezji chełmskiej, „Roczniki Humanistyczne”, t. 7, z. 2, s. 238–239.
  • Borcz Z.2001 Architektura krajobrazu jako kierunek studiów, „Architektura Krajobrazu”, nr 1, vol. 1, s. 60–63.
  • Chmielewski S., Chmielewski T.J.2006 Zmiany struktury ekologicznej krajobrazu poleskiego odcinka doliny rzeki Bug w latach 1915–2005, [w:] Wojciechowska W. (red.), Jeziora rzeczne doliny środkowego Bugu, Lublin, s. 95–107.
  • Cynkałowski A.1961 Materiały do pradziejów Wołynia i Polesia Wołyńskiego, Warszawa.
  • Fijałkowski D., Kseniak M.1982 Parki wiejskie Lubelszczyzny – stan, ochrona i rewaloryzacja biocenotyczna, Warszawa.
  • Dunin-Wąsowicz T.1974 Zmiany w topografii osadnictwa wielkich dolin na Niżu Środkowoeuropejskim w XIII wieku, Wrocław.
  • Dunin-Wąsowicz T., Podwińska Z.1978 Changes in rural landscape of Poland till 1200 in the light of archaeological research, „Geographia Polonica”, t. 38, s. 81–82.
  • Gąsiorowski A.2015 Itinerarium króla Władysława Jagiełły 1386–1434, Warszawa.
  • Gil A.1999 Prawosławna eparchia chełmska do 1956 roku, Lublin–Chełm.
  • Gurba J.1991 Okolice Włodawy w prahistorii i w średniowieczu, [w:] Olszewski E., Szczygieł R. (red.), Dzieje Włodawy, Lublin–Włodawa, s. 13–18.
  • Jakimowicz T.1979 Dwór murowany w Polsce w XVI wieku (wieża–kamienica–kasztel) (= Poznańskie Towarzystwo Przyjaciół Nauk, Wydział Nauk o Sztuce, Prace Komisji Historii Sztuki, t. 11), Warszawa–Poznań.
  • Kajzer L.1981 O wieży, kamienicy i kasztelu w XVI w., Kwartalnik Historii Kultury Materialnej, R. 28, s. 231–246.
  • Kania O.2017 Miasto biskupów krakowskich. Zachowane ślady historii Sławkowa, „Topiarius. Studia krajobrazowe”, nr 4, s. 3–16.
  • Kiryk F.1972 Z badań nad urbanizacją Lubelszczyzny w dobie jagiellońskiej, „Rocznik Naukowo-Dydaktyczny WSP w Krakowie, Prace Historyczne”, t. 6, s. 93–165.
  • Kubera M., Marczak R.2012 Wyniki badań archeologicznych związanych z budową sieci kanalizacji sanitarnej w Kamionce, gm. loco (ul. Kościelna, W tym kontekście kolejne seminaria o „Multidyscyplinarnych badaniach nad przeszłością” powinny stać się, idąc za Kantem, naukowym imperatywem.
  • Кuharenkо Û.V.1961 Srednekovye pamâtniki Poles΄â, Моskva.
  • Kuraś S.1983 Słownik historyczno-geograficzny województwa lubelskiego w średniowieczu, [w:] Mencel T. (red.), Dzieje Lubelszczyzny, t. 3, Warszawa, s. 40, 94.
  • Maruszczak H.1951 Stan i zmiany lesistości województwa lubelskiego w latach 1830–1930, „Annales UMCS”, Sectio B, vol. 5, s. 109–178.
  • Маzurik Û., Оstap’ûk O.1998 Cinkalovs΄kij pro lokalizacìû litopisnogo Ugrovs΄΄ka (do 790-rìččâ Ugrovs΄΄ka), [w:] Minuleìsučasne Volinì: Oleksandr Cinkalovs΄kij ì kraj. Marerìali IX naukovoìstoriko-kraeznavčoì mìžnarodnoì konferencji 20–23 sìčnâ 1998 r., Luck, s. 52–53.
  • Mazurik J., Ostapiuk O.2003 Archeologiczne badania latopisowego Uhrowieska na Wołyniu, „Zamojsko-Wołyńskie Zeszyty Muzealne”, s. 45–60.
  • Mazurik J., Panyszko S., Ostapiuk O.1998 Badania archeologiczne latopisowego Uhrowieska, Archeologia Polski Środkowowschodniej, t. 3, s. 174–182.
  • Nieścioruk K.2012 Dawne plany jako materiały źródłowe do badań nad przeszłością miast, Sprawozdania Archeologiczne, t. 64, s. 201–209.
  • Paniško S.1997 Do problemi lokalizacji davnorus΄kogo Ugrovs΄ka, „Kiïvs΄ka Starovina”, nr 5 (317), s. 168–177.
  • Paniško S.2003 Ugrovs΄ke knâzìvstvo Danila Romanoviča, [w:] Paniško S. (red.), Коrol΄ Danilo Romanovič ì ûogo mìsce v ukraïns΄kij ìstorìï, L΄vìv, s. 58–65.
  • Ploŝanskij V.1899–1901 Prošloe Holmskoj Rusi po arhivnym dokumentam XV–XVIII vv. i drugim istočnikam, t. 1–2, Vil΄nûs.
  • Paszkiewicz H.2002 Polityka ruska Kazimierza Wielkiego, Warszawa.
  • Poppe A.1958 Gród Wołyń. Z zagadnień osadnictwa wczesnośredniowiecznego na pograniczu polsko-ruskim, „Studia wczesnośredniowieczne”, t. 4, s. 227–300.
  • Rolska-Boruch I.1999 Siedziby szlacheckie i magnackie na ziemiach zwanych Lubelszczyzną. 1500–1700, Lublin.
  • Rolska-Boruch I.2003 Domy Pańskie na Lubelszczyźnie od późnego gotyku do wczesnego baroku, Lublin.
  • Rozwałka A.2010 Głos do dyskusji o lokalizacji średniowiecznego Uhruska, „Naukovì Studìï”, t. 3, L΄vìv–Vinniki, s. 100–117.
  • Rozwałka A.2014 Zaginiona ojczyzna. Zapomniane, nieistniejące lub nieznane dwory i zamki historycznego województwa lubelskiego z okresu staropolskiego (XV–XVIII w.). Wybrane przykłady, [w:] Gancarski J. (red.), Zamki w Karpatach, Krosno, s. 295–317.
  • Rozwałka A., Niedźwiadek R., Stasiak M.2006 Lublin wczesnośredniowieczny. Studium rozwoju przestrzennego, Warszawa.
  • Ruszkowska U.1994 Badania na stanowisku 11/12 i 13 w Uhrusku, gm. Wola Uhruska, „Informator o badaniach w województwie chełmskim w 1987–1988 roku”, t. 3, s. 45–49.
  • Sulimirski F., Chlebowski B., Walewski W.1880–1904 Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich, t. 1, Warszawa.
  • Szczygieł R.1974 Pierwszy okres urbanizacji województwa lubelskiego, Rocznik Lubelski, t. 17, s. 280–284.
  • Szczygieł R.1991 Włodawa w czasach przedrozbiorowych: zagadnienia gospodarczo-społeczne, [w:] Olszewski E., Szczygieł R. (red.), Dzieje Włodawy, Włodawa, s. 19–56.
  • Szymański J.2005 Nauki pomocnicze historii, Warszawa.
  • Szyszkowska E., Kalinowska M. (wyd.)2011 Słownik terminów artystycznych i architektonicznych, Warszawa.
  • Szwajgier W., Kovalchuk I., Michalczyk Z., Turczyński M.2002 Fizjograficzna charakterystyka doliny Bugu i jego dorzecza, [w:] Dombrowski A., Głowacki Z., Jakubowski W., Kovalchuk I., Michalczuk Z., Nikifor M., Szwajgier W., Wojciechowski K.H. (red.), Korytarz ekologiczny doliny Bugu. Stan – Zagrożenia – Ochrona, Warszawa, s. 13–28.
  • Тihomirov М.1952 Spisok russkih gorodov dal΄nih i bližnih, „Istoričeskie Zapiski”, t. 40, s. 214–259.
  • Wernerowa W.2003 Ocena „Ankiet parafialnych” jako źródła wiedzy Karola Perthéesa o fizjografii Rzeczypospolitej przedrozbiorowej, [w:] Pawłowski J. (red.), Karol Perthées (1739–1815) fizjograf pierwszej Rzeczypospolitej. Życie oraz kartograficzna i entomologiczna działalność, Warszawa, s. 165–192.
  • Wolski J.2002 Wykorzystanie austriackich map katastralnych w badaniach krajobrazowych, [w:] Górka Z., Jelonek A. (red.), Geograficzne uwarunkowania rozwoju Małopolski, Kraków, s. 263–268.
  • Wrzeszcz M.2006 Luboml, [w:] Ziemann E. (red.), Encyklopedia katolicka, t. 11, Lublin, s. 74–75.
Document Type
Publication order reference
Identifiers
YADDA identifier
bwmeta1.element.desklight-7be909e4-6705-4235-8281-d5aaf5f3a2ec
JavaScript is turned off in your web browser. Turn it on to take full advantage of this site, then refresh the page.