PL EN


2016 | 15 | 104-113
Article title

Czasownikowe derywaty „odzwierzęce” w polszczyźnie historycznej i ich funkcja w wierszu Juliana Tuwima Figielek

Content
Title variants
EN
Verbal animal derivatives in historical Polish and their function in the poem Figielek by Julian Tuwim
Languages of publication
PL
Abstracts
PL
Celem jest analiza wybranych z utworu Juliana Tuwima czasownikowych derywatów odzwierzęcych: przekomarzać się, zacietrzewić się, zasępić się, osowieć, rozindyczyć się, zbaranieć. Prześledzono ich losy w historii języka, wskazano leksemy synonimiczne, a także odwołano się do ich kulturowej motywacji. Wiersz Tuwima stanowi jedynie punkt wyjścia, źródło, z którego wyodrębniono warte analizy językoznawczej zjawiska. Ponadto omówiono, jak poeta wykorzystał grę słów, jaką funkcję pełni nagromadzenie czasownikowych derywatów odzwierzęcych w budowaniu ekspresji wypowiedzi poetyckiej.
EN
The objective of the article is an analysis of some verbal animal derivatives taken from one poem Figielek by Julian Tuwin: przekomarzać się ‘to banter with somebody’ [komar ‘mosquito’], zacietrzewić się ‘to grow/get heated over something’ [cietrzew ‘black grouse’], zasępić się ‘to be distressed’ [sęp ‘vulture’], osowieć ‘to be dejected’ [sowa ‘owl’], rozindyczyć się ‘to fly into a rage’ [indyk ‘turkey’], zbaranieć ‘to be flabbergasted’ [baran ‘ram’]. The article contains an analysis of the fate of those words in the history of language and a list of synonymous lexemes; also their cultural motivation has been referred to. Tuwim’s poem is only a starting point, a source, from which some phenomena worth exploring have been extracted. In addition, the article shows how Tuwim used a play on words and what function is played by the accumulation of verbal animal derivatives in creating his poetic expression.
Contributors
  • Uniwersytet Szczeciński, Wydział Filologiczny
References
  • Źródła
  • Tuwim J., Figielek, w: idem, Wiersze, t. 2, Kraków 1955.
  • Opracowania
  • Brzozowska M., Derywaty onomazjologiczne (asocjacyjne) w językowym obrazie świata, „Język a Kultura”, Wrocław 2000, t. 13, s.143–152.
  • Buttler D., Polski dowcip językowy, Warszawa 1974.
  • Dobrzyńska T., Metafora w przekładzie, „Język a Kultura”, Wrocław 1992, t. 8, s. 231–250.
  • Dobrzyńska T., Mówiąc przenośnie… studia o metaforze, Warszawa 1994.
  • Głowiński M., Wstęp, w: J. Tuwim, Wiersze wybrane, Wrocław 1964.
  • Jastrun M., Pamięci Juliana Tuwima, w: J. Tuwim, Wiersze, t. 1, Kraków 1955, s. 21–28.
  • Lewaszkiewicz T., Czasowniki „odzwierzęce” w języku Adama Mickiewicza, w: Ścieżkami pięknej polszczyzny. Księga jubileuszowa dedykowana Profesor Mirosławie Białoskórskiej z okazji 65-lecia urodzin i 45-lecia pracy zawodowej, pod. red. L. Mariak i A. Seniów, Szczecin 2011, s. 131–136.
  • Sauer F., Ptaki lądowe, Warszawa 1995.
  • Słowniki
  • Brückner A., Słownik etymologiczny języka polskiego, Warszawa 1970.
  • Kopaliński W., Słownik symboli, Warszawa 1990.
  • Linde M.S.B., Słownik języka polskiego, Warszawa 1807–1814.
  • Słownik języka polskiego, pod red. W. Doroszewskiego, Warszawa 1958–1969.
  • Słownik języka polskiego, pod red. J. Karłowicza, A. Kryńskiego, W. Niedźwiedzkiego, Warszawa 1952 (przedruk z 1900–1927).
  • Słownik polszczyzny XVI wieku, pod red. M.R. Mayenowej, F. Pepłowskiego, K. Mrowcewicza, P. Potoniec, Wrocław–Warszawa–Kraków 1967–1994.
Document Type
Publication order reference
Identifiers
ISSN
1730-4180
YADDA identifier
bwmeta1.element.desklight-7eaeed26-2ef0-4046-8f2a-17b14be9b48f
JavaScript is turned off in your web browser. Turn it on to take full advantage of this site, then refresh the page.